Cây cọ nhật là cây cảnh lá đẹp, chịu bóng tốt, phù hợp trồng chậu nội thất, sân vườn và kinh doanh cây xanh nếu chăm đúng đất, nước, phân.
Cây cọ nhật là cây cảnh thân bụi, lá xòe hình quạt, xanh bền và có dáng thanh lịch nên được trồng nhiều trong nhà, văn phòng, sảnh khách sạn, sân vườn và quán cà phê.
Nên chọn cây giống có 3-5 thân khỏe trong một bụi, lá xanh đều, phiến lá không cháy mép, không có vết đốm đen hoặc rệp bám ở bẹ lá. Bộ rễ cần trắng ngà đến vàng nhạt, không thối nhũn, không có mùi hôi.
Cây cọ nhật thường nhân giống bằng tách bụi vì nhanh cho cây thương phẩm và giữ đúng đặc tính cây mẹ. Chọn bụi mẹ từ 2 năm tuổi trở lên, có nhiều chồi con, sinh trưởng ổn định và không bị bệnh thối rễ.
Khi tách bụi, dùng dao sắc đã khử trùng, mỗi nhánh nên có ít nhất 2-3 thân và một cụm rễ riêng. Cắt bỏ rễ dập, lá già, lá sâu bệnh để giảm thoát hơi nước, sau đó để vết cắt se lại trước khi trồng.
Có thể ngâm hoặc tưới nhẹ vùng rễ bằng chế phẩm sinh học có lợi cho rễ trước khi trồng. Sau tách bụi, đặt cây nơi râm mát 7-14 ngày, tránh nắng gắt và gió mạnh để cây hồi phục nhanh.
Đất trồng Cây cọ nhật cần tơi xốp, thoát nước nhanh nhưng vẫn giữ ẩm vừa phải. Công thức dễ áp dụng là đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa đã xử lý trộn với xơ dừa hoai, trấu hun, phân hữu cơ hoai mục theo tỷ lệ 4:2:2:2.
Độ pH phù hợp khoảng 5,5-6,8. Nếu đất chua nặng, có thể bón vôi nông nghiệp trước khi trồng 10-15 ngày; nếu đất nặng, bí, cần tăng trấu hun, đá nhẹ hoặc cát hạt to đã rửa sạch để cải thiện thoát nước.
Trồng chậu nên chọn chậu có lỗ thoát nước tốt, đường kính lớn hơn bầu cây 5-10 cm. Lót đáy chậu bằng vật liệu thoáng, sau đó cho giá thể, đặt cây ngay ngắn, nén nhẹ quanh bầu rễ và tưới đẫm lần đầu.
Trồng ngoài sân vườn cần lên mô cao 15-25 cm ở nơi đất thấp hoặc mưa nhiều. Không trồng sát tường nóng, nền bê tông hấp nhiệt hoặc vị trí bị nước mái tạt trực tiếp trong mùa mưa.
| Sâu bệnh | Triệu chứng | Cách phòng trị |
|---|---|---|
Rệp sáp | Rệp bám thành cụm trắng như bông ở bẹ lá, kẽ lá và mặt dưới lá. Cây bị nặng sẽ vàng lá, chậm ra lá mới và có lớp mật dính làm phát sinh nấm bồ hóng. | Cách ly cây bị nhiễm để tránh lây sang chậu khác. Dùng khăn ẩm hoặc tăm bông lau sạch rệp ở bẹ lá, sau đó phun dung dịch xà phòng nông nghiệp hoặc dầu khoáng theo liều an toàn. Cắt bỏ lá quá nặng và giữ vườn thông thoáng. Kiểm tra lại sau 5-7 ngày vì trứng và rệp non thường còn sót. |
Nhện đỏ | Mặt lá xuất hiện chấm vàng li ti, lá xỉn màu, khô dần ở mép và có tơ mỏng ở mặt dưới lá. Bệnh thường bùng lên khi thời tiết khô nóng, cây đặt nơi bí gió. | Tăng ẩm không khí bằng phun sương nhẹ vào sáng sớm nhưng không làm úng đất. Rửa mặt dưới lá để giảm mật số nhện, cắt lá hại nặng. Có thể dùng chế phẩm sinh học hoặc thuốc trừ nhện được phép dùng cho cây cảnh, luân phiên hoạt chất để tránh kháng. Đặt cây nơi thoáng, tránh nắng gắt. |
Thối rễ, thối gốc | Lá vàng từ dưới lên, cây héo dù đất còn ẩm, gốc mềm và có mùi hôi. Khi nhấc bầu thấy rễ nâu đen, nhũn, dễ tuột vỏ rễ. | Ngưng tưới ngay và đưa cây ra nơi thoáng mát. Nhổ cây, cắt bỏ rễ thối, thay giá thể mới sạch và thoát nước tốt. Có thể xử lý vùng rễ bằng chế phẩm đối kháng nấm hoặc thuốc phòng nấm phù hợp, sau đó trồng lại trong chậu có lỗ thoát nước. Về lâu dài cần giảm tưới và không để nước đọng dưới đáy chậu. |
Đốm lá | Trên lá có các đốm nâu, đen hoặc vàng viền, vết bệnh lan rộng khi ẩm độ cao. Lá già và lá bị nước đọng lâu thường nhiễm trước. | Cắt bỏ lá bệnh, gom tiêu hủy xa khu trồng và không để lá rụng mục trong chậu. Tưới vào gốc, hạn chế làm ướt tán vào chiều tối. Giãn khoảng cách chậu để tăng thông gió, bón phân cân đối giúp lá cứng hơn. Khi bệnh lan nhanh, dùng thuốc phòng trừ nấm được phép cho cây cảnh theo đúng hướng dẫn an toàn. |
Bọ trĩ | Lá non bị xoăn nhẹ, bạc màu, có vệt xước nhỏ và chấm phân đen li ti. Cây bị hại kéo dài sẽ ra lá nhỏ, tán kém đẹp. | Tỉa bỏ lá non hại nặng và vệ sinh cỏ dại quanh khu trồng. Dùng bẫy dính màu để theo dõi mật số. Phun chế phẩm sinh học hoặc thuốc trừ côn trùng phù hợp vào chiều mát, tập trung ở đọt non và mặt dưới lá. Luân phiên biện pháp và tránh bón thừa đạm vì lá non mềm dễ thu hút bọ trĩ. |
Sau khi trồng hoặc sang chậu, tưới đẫm một lần để đất ôm rễ, sau đó giữ ẩm nhẹ trong 7-10 ngày đầu. Không tưới liên tục khi mặt đất còn ướt vì rễ non rất dễ bị thiếu oxy và thối.
Giai đoạn cây ổn định, tưới 2-3 lần mỗi tuần nếu đặt trong nhà hoặc nơi râm mát; mùa khô có thể tăng lên 3-4 lần mỗi tuần tùy độ khô của giá thể. Nên tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh tưới giữa trưa nắng.
Với Cây cọ nhật trồng trong văn phòng máy lạnh, mặt đất có thể khô chậm nhưng lá dễ mất ẩm. Có thể phun sương nhẹ lên lá 1-2 lần mỗi tuần, đồng thời lau bụi mặt lá để cây quang hợp tốt hơn.
Mùa mưa cần giảm tưới, kiểm tra lỗ thoát nước và kê chậu khỏi nơi đọng nước. Nếu thấy lá vàng hàng loạt, bẹ mềm, gốc có mùi hôi thì ngưng tưới, đưa cây ra nơi thoáng và xử lý thối rễ kịp thời.
Với Cây cọ nhật trồng kinh doanh, thu hoạch chủ yếu là xuất bán cây chậu, cây bụi hoặc tách nhánh giống. Cây đạt tiêu chuẩn khi tán cân đối, lá xanh bóng, không sâu bệnh, chiều cao và số thân đồng đều theo quy cách khách hàng cần.
Trước khi xuất bán 7-10 ngày, giảm bón đạm, giữ nước vừa đủ và đặt cây nơi có ánh sáng tán xạ để lá cứng, màu xanh bền. Cắt bỏ lá già, lá rách, vệ sinh mặt chậu và bổ sung một lớp giá thể sạch phía trên.
Nếu thu nhánh giống, chọn bụi mẹ khỏe, tách vào sáng mát hoặc chiều mát, tránh thời điểm nắng nóng kéo dài. Sau tách, bó gọn bầu rễ bằng vật liệu giữ ẩm, không để rễ phơi nắng hoặc gió khô.
Khi vận chuyển xa, cố định chậu để không vỡ bầu, buộc nhẹ tán lá theo chiều tự nhiên, tránh ép gãy cuống. Cây nên được nghỉ 1-2 ngày ở nơi râm mát trước khi đưa vào không gian nội thất kín.
Cây cọ nhật có nhu cầu ổn định trong nhóm cây cảnh nội thất, cây xanh công trình nhỏ, cây trang trí sảnh và quà tặng khai trương. Thị trường tiêu thụ tốt ở các đô thị, khu văn phòng, chung cư, nhà hàng và dịch vụ cho thuê cây xanh.
Giá bán phụ thuộc chiều cao, số thân, độ dày tán, loại chậu và mức độ hoàn thiện. Cây giống nhỏ thường có giá thấp, cây chậu trung bình phục vụ nội thất có giá cao hơn, còn cây tán đẹp, chậu trang trí đồng bộ sẽ cho biên lợi nhuận tốt hơn.
Kênh tiêu thụ phù hợp gồm vườn cây cảnh, cửa hàng hoa kiểng, đơn vị thiết kế cảnh quan, dịch vụ cho thuê cây và bán trực tiếp tại địa phương. Người trồng nên chuẩn hóa kích cỡ, ghi lịch chăm sóc và đảm bảo cây sạch sâu bệnh để dễ giữ khách lâu dài.
Tiềm năng kinh tế nằm ở khả năng nhân giống bằng tách bụi, chăm sóc không quá phức tạp và thời gian giữ cây trong vườn tương đối linh hoạt. Tuy nhiên cần tính chi phí chậu, giá thể, mặt bằng, công chăm và rủi ro tồn kho trong mùa tiêu thụ chậm.
Sai lầm thường gặp nhất là tưới quá nhiều và dùng chậu không có lỗ thoát nước. Cọ nhật chịu ẩm nhưng không chịu úng, vì vậy luôn kiểm tra mặt giá thể trước khi tưới và kê chậu cao hơn mặt nền.
Không nên đưa cây từ nơi râm mát ra nắng gắt đột ngột vì lá dễ cháy, chuyển vàng và khô mép. Nếu cần thuần cây ngoài trời, tăng ánh sáng từ từ trong 7-14 ngày.
Bón phân nên theo nguyên tắc ít nhưng đều, ưu tiên phân hữu cơ hoai và dinh dưỡng cân đối. Bón quá nhiều đạm làm lá mềm, vươn yếu, dễ bị rệp sáp và đốm lá.
Định kỳ xoay chậu 1-2 tuần một lần để tán phát triển đều. Khi trồng Cây cọ nhật trong nhà, nên cho cây ra nơi sáng tán xạ vài ngày mỗi tháng để phục hồi sức sinh trưởng.
Tham khảo thêm