Cây mía là cây công nghiệp ngắn ngày đến trung hạn, dễ trồng ở vùng nóng ẩm, cho giá trị kinh tế ổn định nếu chọn giống tốt và chăm sóc đúng kỹ thuật.
Cây mía là cây công nghiệp quan trọng ở Việt Nam, được trồng nhiều tại Tây Ninh, Phú Yên, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ngãi, Gia Lai và một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Cây có nguồn gốc vùng nhiệt đới, thân chứa nhiều đường, thích hợp khí hậu nóng ẩm, nhiều nắng.
Nên chọn hom giống từ ruộng mía khỏe, sạch sâu bệnh, đúng giống, 6-8 tháng tuổi, thân bánh tẻ, mắt mầm rõ và không bị dập nát. Hom tốt thường có đường kính đồng đều, vỏ sáng, không có vết thối, không bị sâu đục thân.
Cây mía thích đất tầng canh tác dày, tơi xốp, thoát nước tốt nhưng vẫn giữ ẩm. Đất phù sa, đất đỏ bazan, đất xám cải tạo tốt đều trồng được; tránh đất phèn nặng, mặn cao hoặc ngập úng kéo dài.
| Sâu bệnh | Triệu chứng | Cách phòng trị |
|---|---|---|
| Sâu non đục vào thân làm lá nõn héo, cây non chết đọt hoặc thân có lỗ đục và phân sâu. Cây bị hại nặng dễ gãy, giảm trọng lượng và giảm chữ đường. | Dọn sạch tàn dư sau thu hoạch, không để mía lưu gốc quá dày nếu ruộng đã nhiễm nặng. Chọn hom sạch sâu, trồng đúng mật độ và bón cân đối để cây khỏe. Thường xuyên kiểm tra lá nõn và thân non, cắt bỏ cây bị hại sớm. Có thể dùng bẫy pheromone hoặc biện pháp sinh học phù hợp theo hướng dẫn địa phương. |
| Rệp bám ở bẹ lá, đốt thân hoặc phần gốc, tạo lớp sáp trắng và làm cây còi cọc. Khi mật số cao, lá vàng, thân nhỏ, ruộng có kiến xuất hiện nhiều do rệp tiết mật. | Giữ ruộng thông thoáng, bóc bỏ lá già hợp lý và hạn chế bón thừa đạm. Kiểm soát kiến trong ruộng vì kiến bảo vệ rệp. Cắt bỏ ổ rệp nặng đem tiêu hủy, tưới đủ nước để cây phục hồi. Khi cần xử lý thuốc, chọn hoạt chất được phép dùng và phun tập trung nơi rệp cư trú. |
| Đọt mía mọc roi dài màu đen giống cây roi, bên ngoài có lớp bào tử đen dễ phát tán. Cây bệnh sinh trưởng kém, nhiều chồi nhỏ, năng suất giảm rõ. | Dùng giống sạch bệnh và không lấy hom từ ruộng đã có bệnh. Nhổ bỏ cây bệnh cả bụi, đưa ra khỏi ruộng để tiêu hủy, tránh làm bào tử phát tán. Luân canh 1-2 vụ với cây khác nếu ruộng nhiễm nặng. Khử hom trước trồng bằng nước ấm hoặc biện pháp xử lý giống phù hợp điều kiện địa phương. |
| Thân mía bên trong có vệt đỏ xen trắng, mùi chua nhẹ, cây héo dần hoặc khô từng phần. Bệnh thường nặng khi ruộng ẩm, thoát nước kém hoặc thân bị vết thương. | Chọn hom khỏe, không dập nát và xử lý giống trước khi trồng. Lên luống hoặc rãnh thoát nước tốt, không để ruộng ngập úng sau mưa lớn. Tránh làm xây xát thân khi chăm sóc và thu hoạch mía giống. Cây bệnh nặng cần loại bỏ để giảm nguồn lây. |
| Ấu trùng sống trong đất, cắn rễ làm cây vàng lá, còi cọc, dễ nhổ bật gốc. Ruộng bị hại thường xuất hiện từng chòm, nặng vào đầu mùa mưa hoặc trên đất nhiều hữu cơ chưa hoai. | Cày phơi đất kỹ trước trồng để diệt trứng và ấu trùng. Chỉ dùng phân chuồng đã ủ hoai, không bón phân tươi. Luân canh và vệ sinh bờ ruộng để giảm nơi trú ẩn của bọ trưởng thành. Khi mật số cao, xử lý đất theo khuyến cáo kỹ thuật tại địa phương, ưu tiên biện pháp sinh học và an toàn. |
Giai đoạn sau trồng 0-45 ngày cần giữ ẩm đều để hom nảy mầm và ra rễ mạnh. Nếu trồng đầu mùa mưa có thể giảm tưới, nhưng phải kiểm tra đất thường xuyên; đất khô mặt 3-5 cm là cần bổ sung nước.
Cây mía thường thu hoạch sau 10-14 tháng tùy giống, thời vụ và vùng trồng. Dấu hiệu chín là lá già khô dần, lóng mía cứng, vỏ bóng, độ ngọt tăng, phần ngọn giảm sinh trưởng và ruộng chuyển màu vàng sáng.
Nhu cầu tiêu thụ mía chủ yếu đến từ nhà máy đường, cơ sở ép nước mía, sản xuất mật, rượu, thức ăn chăn nuôi và một phần dùng làm giống. Vùng có nhà máy thu mua ổn định thường thuận lợi hơn vì giảm chi phí vận chuyển.
Không nên trồng Cây mía trên đất quá chua, đất úng hoặc ruộng chưa xử lý tàn dư vụ trước vì dễ phát sinh nấm bệnh và sâu đục thân. Nếu bắt buộc trồng lại nhiều vụ, cần luân canh với cây họ đậu hoặc cây ngắn ngày để cải tạo đất.