Sầu riêng Việt Nam tiếp tục là điểm sáng nổi bật trong xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc khi riêng nửa đầu năm đã mang về 988 triệu USD. Theo số liệu từ Cục Hải quan, Trung Quốc chi 2,04 tỷ USD mua rau quả Việt Nam trong giai đoạn này, tăng gần 25% so với cùng kỳ.
Trong tổng kim ngạch rau quả xuất sang thị trường Trung Quốc, sầu riêng đóng góp 48,45% và tăng 43,4%. Quy mô này cho thấy loại trái cây từng được xem là đặc sản mùa vụ nay đã trở thành mặt hàng chủ lực, có sức chi phối lớn đến kết quả xuất khẩu rau quả của Việt Nam.
Sầu riêng Việt Nam chiếm gần một nửa kim ngạch rau quả
Giá trị xuất khẩu sầu riêng đạt 988 triệu USD, thậm chí cao hơn tổng kim ngạch của nhiều loại trái cây quen thuộc cộng lại, gồm thanh long, chuối, mít, dừa và xoài. Đây là điểm đáng chú ý bởi các mặt hàng này từng có vị trí quan trọng trong cơ cấu rau quả xuất khẩu sang Trung Quốc.
Cụ thể, thanh long đạt 168,3 triệu USD, chuối đạt 150,3 triệu USD và mít đạt 126,6 triệu USD. Dừa ghi nhận mức tăng gần gấp đôi, trong khi thanh long, chuối và xoài đều giảm. Sự dịch chuyển này phản ánh nhu cầu mạnh của thị trường đối với sầu riêng, đồng thời đặt ra yêu cầu các ngành hàng khác phải nâng chất lượng, tổ chức lại vùng nguyên liệu và thích ứng tốt hơn với thay đổi thị trường.
Với tỷ trọng 48,45%, sầu riêng Việt Nam không chỉ đóng góp lớn về kim ngạch mà còn trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến đà tăng chung của nhóm rau quả. Khi một mặt hàng chiếm gần một nửa giá trị xuất khẩu vào thị trường lớn như Trung Quốc, tính ổn định về nguồn cung, chất lượng và tuân thủ quy định nhập khẩu càng trở nên quan trọng.
Tây Nguyên vào chính vụ, nguồn cung có thể dồi dào hơn
Đà tăng của sầu riêng có thể còn tiếp tục khi nguồn hàng bước vào giai đoạn dồi dào hơn. Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Tây Nguyên, vùng trồng sầu riêng lớn của cả nước, mới bắt đầu vào chính vụ. Điều này có thể tạo thêm nguồn cung cho xuất khẩu trong những tháng tới.
Ông Nguyên cho rằng nếu duy trì được tốc độ hiện nay, xuất khẩu sầu riêng cả năm sẽ tăng cao hơn so với cùng kỳ. Nhận định này xuất phát từ thực tế thị trường Trung Quốc vẫn đang là đầu ra quan trọng, trong khi sản lượng tại các vùng trồng lớn bước vào thời điểm thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, khi sản lượng tăng, áp lực điều phối thu hoạch, bảo quản, đóng gói và giao hàng cũng lớn hơn. Với mặt hàng tươi, thời gian lưu kho và vận chuyển có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng. Vì vậy, tăng kim ngạch không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường mà còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức chuỗi cung ứng từ vùng trồng đến cửa khẩu và hệ thống phân phối.
Cơ hội mới từ Ấn Độ nhưng không dễ tăng nhanh
Bên cạnh Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam đang có thêm cơ hội đi xa hơn. Cuối tháng 7, Ấn Độ cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam, mở ra một thị trường có quy mô hơn 1,4 tỷ dân. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh doanh nghiệp xuất khẩu cần đa dạng hóa đầu ra, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường.
Dù vậy, theo ông Đặng Phúc Nguyên, dân số đông không đồng nghĩa sầu riêng sẽ bán chạy ngay. Loại trái cây này vẫn khá xa lạ với phần đông người tiêu dùng Ấn Độ. Ngoài ra, thuế nhập khẩu, thói quen ăn uống và hệ thống phân phối đều cần thời gian để thích nghi.
Trong giai đoạn đầu, sầu riêng có thể tiếp cận khách hàng tại các đô thị lớn, cửa hàng trái cây nhập khẩu, hệ thống bán lẻ cao cấp, khách sạn, nhà hàng và kênh thương mại điện tử. Các sản phẩm đông lạnh, sấy hoặc chế biến cũng là hướng đi phù hợp để doanh nghiệp thử thị trường, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ khi bước vào vụ rộ.
Chất lượng và truy xuất nguồn gốc là bài toán then chốt
Việc có thêm thị trường là điều kiện thuận lợi, nhưng để bán được nhiều hơn và bền vững hơn, chất lượng vẫn là yếu tố quyết định. Với sầu riêng Việt Nam, khả năng truy xuất nguồn gốc, tuân thủ quy chuẩn của thị trường nhập khẩu và kiểm soát đồng đều từ vùng trồng đến khâu đóng gói là những yêu cầu ngày càng rõ ràng.
Thực tế cho thấy khi một ngành hàng tăng trưởng nhanh, rủi ro về chất lượng không đồng nhất, thu hoạch chưa đúng độ chín hoặc thiếu liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến uy tín chung. Do đó, bài toán không chỉ là mở rộng diện tích hay tăng sản lượng, mà còn là giữ được niềm tin của người mua ở các thị trường lớn.
Từ kết quả 988 triệu USD tại Trung Quốc trong nửa đầu năm đến cơ hội mới tại Ấn Độ, sầu riêng Việt Nam đang đứng trước giai đoạn nhiều triển vọng. Nhưng để biến lợi thế thành tăng trưởng dài hạn, ngành hàng này cần đi cùng chất lượng ổn định, truy xuất rõ ràng và chiến lược thị trường thận trọng.
