Cây vải là cây ăn quả lâu năm có giá trị kinh tế cao, phù hợp vùng có mùa đông lạnh nhẹ. Muốn sai quả cần chọn giống chuẩn, xử lý ra hoa và chăm sóc nước, phân hợp lý.
Cây vải là cây ăn quả nhiệt đới và á nhiệt đới, được trồng nhiều ở miền Bắc và một số vùng cao có mùa đông se lạnh. Cây có tán rộng, lá xanh quanh năm, ra hoa thành chùm và cho quả chín tập trung vào đầu mùa hè.
Nên chọn giống phù hợp thị trường và điều kiện địa phương, ưu tiên cây ghép hoặc cây chiết khỏe, đúng giống, có nguồn gốc rõ ràng. Cây giống tốt cao khoảng 60-100 cm, thân mập, lá xanh, không sâu bệnh, bộ rễ phát triển và bầu không bị vỡ.
Cây vải thích hợp đất thịt nhẹ, đất phù sa cổ, đất đồi thấp hoặc đất pha cát giàu hữu cơ, tầng canh tác sâu và thoát nước tốt. Độ pH phù hợp khoảng 5,5-6,5; nếu đất quá chua cần bón vôi trước khi trồng 20-30 ngày.
| Sâu bệnh | Triệu chứng | Cách phòng trị |
|---|---|---|
| Bọ xít chích hút lộc non, hoa và quả non làm chùm hoa khô, quả rụng sớm. Khi mật độ cao, cây giảm đậu quả rõ rệt và trên quả có vết chích thâm. | Vệ sinh vườn, tỉa cành thông thoáng để giảm nơi trú ẩn. Thu gom ổ trứng, rung cành bắt bọ trưởng thành vào sáng sớm khi chúng còn ít hoạt động. Khi mật độ cao, dùng thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng cho cây ăn quả theo đúng liều khuyến cáo và đảm bảo thời gian cách ly. |
| Sâu non đục vào cuống hoặc gần cuống làm quả héo, thối và rụng. Quả bị hại thường có phân sâu nhỏ, vết đục sẫm màu và dễ nhiễm nấm phụ. | Thu gom quả rụng, quả bị hại đem tiêu hủy để cắt nguồn sâu. Bao chùm quả hoặc quản lý vườn đồng loạt sau đậu quả giúp giảm mật độ. Theo dõi từ khi quả bằng hạt đậu đến trước chín, nếu cần thì phun thuốc sinh học hoặc thuốc được phép dùng, phun đúng thời điểm sâu non mới nở. |
| Bệnh gây đốm nâu đen trên lá, chùm hoa và quả, thường nặng khi mưa ẩm kéo dài. Hoa bị bệnh dễ khô đen, quả có vết lõm và thối lan khi bảo quản. | Tỉa cành tạo tán thoáng, không để vườn quá rậm và ẩm. Tránh tưới phun lên hoa, thu gom cành lá và quả bệnh đem tiêu hủy. Phun phòng bằng hoạt chất nấm bệnh được phép sử dụng vào giai đoạn trước nở hoa, sau đậu quả và sau các đợt mưa kéo dài. |
| Chùm hoa bị mốc trắng xám, hoa thâm nâu rồi rụng, tỷ lệ đậu quả thấp. Bệnh thường xuất hiện khi trời âm u, mưa phùn, sương nhiều và tán cây thiếu thông thoáng. | Chủ động tỉa cành sau thu hoạch để ánh sáng lọt đều trong tán. Không bón thừa đạm trước ra hoa vì làm lộc non nhiều, tăng ẩm độ. Khi dự báo mưa ẩm kéo dài lúc ra hoa, cần phun phòng nấm bằng thuốc được phép dùng, phun lúc hoa chưa nở rộ để hạn chế ảnh hưởng thụ phấn. |
Sau khi trồng, cần tưới giữ ẩm đều để cây hồi phục, nhất là 1-2 tháng đầu. Mỗi lần tưới đủ ẩm vùng rễ, tránh tưới quá nhiều làm úng bầu và thối rễ non.
Thu hoạch khi vỏ quả chuyển màu đỏ đặc trưng, gai vỏ thưa và cùi đạt độ ngọt. Không nên hái quá non vì quả chua, cùi mỏng; cũng không để quá chín trên cây vì dễ nứt, rụng và giảm thời gian bảo quản.
Cây vải có nhu cầu tiêu thụ lớn vào mùa hè, dùng ăn tươi, sấy khô, làm nước ép và chế biến. Giá bán thay đổi mạnh theo giống, độ đồng đều, thời điểm thu hoạch và khả năng liên kết đầu ra.
Muốn Cây vải ra hoa ổn định cần quản lý lộc thu thật tốt. Sau thu hoạch phải bón phục hồi sớm để cây ra lộc khỏe, sau đó hạn chế đạm và nước khi bước vào giai đoạn phân hóa mầm hoa.