Đồng Nai đang từng bước mở rộng hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, coi đây là hướng đi quan trọng để nâng giá trị nông sản, thu hút doanh nghiệp đầu tư và xây dựng nền sản xuất xanh, thông minh, bền vững hơn. Từ doanh nghiệp quy mô lớn đến hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ nông dân, các mô hình ứng dụng nhà màng, tưới tiết kiệm, tự động hóa, máy bay không người lái và chuyển đổi số ngày càng xuất hiện rõ nét trong thực tế sản xuất.
Điểm đáng chú ý là nông nghiệp công nghệ cao tại Đồng Nai không còn là câu chuyện riêng của những đơn vị có tiềm lực lớn. Nhiều nông dân đã chủ động thay đổi tư duy, mạnh dạn đầu tư thiết bị, cập nhật kỹ thuật và tổ chức lại quy trình canh tác. Sự lan tỏa này đang góp phần hình thành nền tảng mới cho sản xuất nông nghiệp địa phương: giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, tiết kiệm tài nguyên và nâng sức cạnh tranh trên thị trường.
Công nghệ cao lan tỏa từ doanh nghiệp đến nông dân
Đồng Nai là một trong những địa phương phát triển mạnh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Các mô hình nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm, tự động hóa sản xuất, ứng dụng drone và chuyển đổi số đã được nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đưa vào sản xuất. Những thay đổi này giúp quá trình canh tác bớt phụ thuộc vào kinh nghiệm truyền thống, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm đạt chất lượng ổn định hơn.
Tại phường Xuân Lộc, Công ty TNHH Trang Trại Việt là một trong những đơn vị tiên phong đầu tư hàng chục ha nhà màng trồng dưa lưới và rau quả sạch. Doanh nghiệp áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất sạch, đồng thời tự cải tiến nhiều thiết bị phục vụ sản xuất như robot tưới nước tự động và hệ thống làm mát sử dụng năng lượng mặt trời. Việc tự cải tiến thiết bị cho thấy công nghệ cao không chỉ là mua sắm máy móc hiện đại, mà còn là khả năng điều chỉnh giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất để tối ưu chi phí.
Ở xã Tân An, HTX Nông nghiệp thương mại dịch vụ Vĩnh Tâm đầu tư mô hình rau thủy canh trong nhà màng với quy trình gần như tự động hóa hoàn toàn. Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng được kiểm soát chặt chẽ. Cách làm này giúp tăng năng suất, giảm công lao động và nâng chất lượng sản phẩm, đặc biệt trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi nông sản sạch, an toàn và có nguồn cung ổn định.
Nhà màng, drone và tưới thông minh thay đổi phương thức canh tác
Trong lĩnh vực cây ăn trái, Tổ hợp tác Sầu riêng Chính Đức ở xã Sông Ray đã tiên phong ứng dụng máy bay không người lái để phun thuốc và bón phân. Theo ông Trần Văn Đức, Tổ trưởng tổ hợp tác, giải pháp này giúp tiết kiệm chi phí nhân công, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu bệnh nhờ xử lý kịp thời. Với cây sầu riêng, việc chăm sóc đúng thời điểm có ý nghĩa lớn đối với năng suất và chất lượng trái, vì vậy ứng dụng drone được xem là công cụ hỗ trợ thiết thực.
Không chỉ các tổ hợp tác, nhiều hộ nông dân cũng chủ động đầu tư công nghệ vào sản xuất. Hộ ông Võ Văn Tâm ở xã An Phước đã đầu tư hàng nghìn mét vuông nhà màng trồng dưa lưới, áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm thông minh và trồng cây trên giá thể. Mô hình này giúp cây phát triển đồng đều, hạn chế sâu bệnh, tiết kiệm nước và nâng cao năng suất. Đây là ví dụ cho thấy khi được tiếp cận kỹ thuật phù hợp, hộ nông dân vẫn có thể tham gia vào nông nghiệp hiện đại.
Tại xã Nghĩa Trung, gia đình bà Vi Thị Lợi ứng dụng công nghệ cao trên diện tích gần 9 ha cao su, cà phê, điều và hồ tiêu. Bên cạnh hệ thống điện năng lượng mặt trời phục vụ sinh hoạt và sản xuất, gia đình liên tục cập nhật kỹ thuật mới nhằm giảm công lao động nhưng vẫn nâng cao hiệu quả kinh tế. Với các loại cây công nghiệp dài ngày, việc kết hợp tiết kiệm năng lượng, cải tiến kỹ thuật và quản lý sản xuất hợp lý có thể tạo tác động lâu dài đến hiệu quả canh tác.
Thu hút đầu tư, phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại
Phát triển nông nghiệp công nghệ cao được Đồng Nai xác định là hướng đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, thích ứng hiệu quả hơn với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường. Địa phương hướng tới xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong các khâu sản xuất, bảo quản, chế biến và quản lý.
Cùng với việc nhân rộng các mô hình sản xuất, Đồng Nai đang thu hút nhiều dự án đầu tư nông nghiệp công nghệ cao. Trong đó có dự án chăn nuôi, sản xuất và chế biến nông sản ứng dụng công nghệ cao quy mô 1.500 ha tại xã Thuận Lợi. Dự án được kỳ vọng góp phần thúc đẩy ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, khép kín và bền vững, tạo thêm động lực cho quá trình tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị.
Bà Liêu A Kiều, Giám đốc Công ty TNHH Quốc tế Kelly Swangle cho biết, doanh nghiệp đang tiếp tục mở rộng hàng trăm ha chuối đạt mã số vùng trồng xuất khẩu tại Đồng Nai để đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế. Doanh nghiệp cũng đầu tư nhà máy sơ chế, chế biến chuối quy mô lớn ngay tại vùng nguyên liệu. Theo bà Kiều, phát triển các sản phẩm chế biến sâu từ chuối là hướng đi nhằm gia tăng giá trị và đa dạng hóa thị trường, thay vì chỉ phụ thuộc vào sản phẩm tươi.
Từ thực tế đầu tư, doanh nghiệp mong muốn địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, logistics và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là những điều kiện quan trọng để giảm chi phí, nâng hiệu quả kết nối giữa vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu, qua đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu tư lâu dài vào nông nghiệp hiện đại.
Kinh tế tuần hoàn và mục tiêu đến năm 2030
Tại xã Bàu Hàm, HTX Thanh Bình đang phát triển hiệu quả mô hình cánh đồng lớn trồng chuối xuất khẩu. Không dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, HTX còn tận dụng phụ phẩm cây chuối để chế biến bột chuối, bẹ chuối khô xuất khẩu sang châu Âu, Bắc Mỹ và Hàn Quốc. Cách làm này vừa tạo thêm giá trị gia tăng, vừa giảm phát thải, đồng thời thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.
Theo thống kê của ngành nông nghiệp Đồng Nai, trên toàn địa bàn thành phố hiện có gần 60.000 ha cây trồng ứng dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước; 419 mô hình nông nghiệp công nghệ cao; 8 vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và 328 doanh nghiệp tham gia sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đồng Nai cũng đã hình thành 19 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tạo nền tảng quan trọng để tiếp tục thu hút doanh nghiệp đầu tư phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.
Trong giai đoạn tới, Đồng Nai xác định nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, bảo quản và chế biến nông sản là khâu đột phá chiến lược nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho ngành nông nghiệp địa phương. Định hướng này phù hợp với yêu cầu nâng chất lượng sản phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch, mở rộng thị trường và thích ứng với các tiêu chuẩn ngày càng cao của người tiêu dùng trong nước cũng như quốc tế.
Hướng tới nền nông nghiệp thông minh, Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 60% diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; phát triển tối thiểu 100 mô hình hợp tác xã kiểu mới có ứng dụng chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và quản lý sản xuất thông minh. Với nền tảng đã hình thành từ doanh nghiệp, hợp tác xã đến hộ nông dân, mục tiêu này nếu được triển khai đồng bộ sẽ tạo thêm sức bật cho nông nghiệp Đồng Nai theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
