Sầu riêng Đắk Lắk bước vào chiến dịch 30 ngày đêm nhằm chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, tăng cường kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Đây là hoạt động được Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk phát động ngày 22/10, dự kiến triển khai từ ngày 26/10 đến 26/11.
Chiến dịch diễn ra trong bối cảnh sầu riêng đã trở thành cây trồng mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân và doanh nghiệp tại địa phương, nhưng ngành hàng này cũng đang đối mặt với những yêu cầu ngày càng chặt chẽ về chất lượng, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và quản lý dư lượng. Việc đưa cán bộ kỹ thuật xuống tận cơ sở được xem là bước quan trọng để chuyển quy trình sản xuất an toàn từ tài liệu hướng dẫn thành thực hành cụ thể tại từng vườn cây.
Chuẩn hóa sầu riêng Đắk Lắk bằng 76 lớp tập huấn
Theo kế hoạch, Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk sẽ tổ chức 76 lớp tập huấn tại 35 xã, phường. Để triển khai đồng bộ, bốn tổ kỹ thuật được thành lập, mỗi tổ phụ trách 19 lớp, phối hợp với các đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương tổ chức hướng dẫn ngay tại cơ sở.
Nội dung tập huấn tập trung vào quy trình sản xuất VietGAP, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, quản lý nguồn nước, kiểm soát dư lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm. Nông dân cũng được hướng dẫn cách ghi chép nhật ký sản xuất, quản lý vật tư đầu vào và thực hiện các yêu cầu phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Với cây sầu riêng, chất lượng trái không chỉ phụ thuộc vào một khâu riêng lẻ mà là kết quả của cả quá trình chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch và liên kết với cơ sở đóng gói. Vì vậy, việc tập huấn theo hướng thực hành, gắn với vườn cây và từng hộ sản xuất có ý nghĩa trực tiếp trong việc giảm sai sót, nâng cao tính thống nhất trong quy trình canh tác.
Phân công rõ trách nhiệm từ tỉnh đến cơ sở
Trong chiến dịch này, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đảm nhận phần hướng dẫn các quy định về mã số vùng trồng. Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản phụ trách nội dung quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm và chế biến. UBND các xã, phường phối hợp bố trí địa điểm, thông báo kế hoạch và vận động người trồng sầu riêng tham gia.
Ông Đinh Văn Đang, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk, cho biết nhiệm vụ trọng tâm là bố trí cán bộ kỹ thuật xuống cơ sở, hướng dẫn trực tiếp tại vườn. Qua đó, nông dân nắm rõ quy trình canh tác, cách quản lý vật tư và thực hiện ghi chép nhật ký sản xuất một cách đầy đủ hơn.
Cách làm này cho thấy chiến dịch không dừng ở việc phổ biến chủ trương, mà hướng đến thay đổi thói quen sản xuất. Khi người trồng hiểu vì sao phải ghi chép nhật ký, vì sao phải sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, việc kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc mới có thể duy trì sau khi lớp tập huấn kết thúc.
Siết chất lượng, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói
Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, cho biết sầu riêng đã mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngành hàng vẫn còn những bất cập trong quản lý chất lượng, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.
Một số vấn đề được nêu ra gồm tình trạng sầu riêng bị hạ chất lượng từ loại A xuống loại C, hiện tượng tranh mua, tranh bán, cùng các hạn chế trong quản lý và sử dụng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Những tồn tại này đặt ra yêu cầu phải chấn chỉnh quy trình sản xuất, đồng thời nâng cao trách nhiệm của nông dân, doanh nghiệp và các đơn vị tham gia chuỗi ngành hàng.
Vì vậy, chiến dịch 30 ngày đêm tập trung hướng dẫn nông dân chuẩn hóa canh tác, kiểm soát việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, quản lý dư lượng và thực hiện đúng yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Đây là nền tảng để sầu riêng Đắk Lắk duy trì uy tín, hạn chế rủi ro về chất lượng và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường.
Số hóa vùng trồng sầu riêng Đắk Lắk đến từng hộ dân
Theo thông tin tại buổi lễ, Đắk Lắk đã định vị, số hóa hơn 11.000ha sầu riêng đến từng hộ dân, hướng đến mục tiêu số hóa đồng bộ toàn bộ diện tích sầu riêng vào năm 2030. Dữ liệu này phục vụ công tác quản lý vùng trồng, cập nhật thông tin sản xuất và truy xuất nguồn gốc.
Cùng với yêu cầu về mã số vùng trồng, việc số hóa giúp cơ quan quản lý theo dõi tốt hơn quá trình sản xuất, vùng nguyên liệu và các thông tin liên quan đến từng hộ trồng. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, hoạt động quản lý chất lượng có cơ sở rõ ràng hơn, đồng thời hỗ trợ nông dân trong việc chứng minh nguồn gốc sản phẩm.
Chương trình tập huấn cũng đưa nội dung quản lý nguồn nước và ứng phó hiện tượng El Niño vào hướng dẫn. Đây là điểm đáng chú ý bởi sản xuất sầu riêng phụ thuộc nhiều vào nước tưới, trong khi diễn biến thời tiết cực đoan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, ra hoa, đậu trái và chất lượng sản phẩm.
Quy trình sản xuất quyết định chất lượng trái sầu riêng
PGS.TS Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, đánh giá chiến dịch là hoạt động cụ thể nhằm đưa các định hướng phát triển ngành hàng sầu riêng đến tận cơ sở. Theo ông Thanh, mã số vùng trồng là công cụ phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu thị trường, nhưng không thể thay thế việc tuân thủ quy trình sản xuất.
Chất lượng sầu riêng phụ thuộc trực tiếp vào quá trình chăm sóc, sử dụng vật tư nông nghiệp, kiểm soát an toàn thực phẩm và tổ chức sản xuất tại từng vườn cây. Nói cách khác, mã số vùng trồng chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng với quy trình canh tác đúng, ghi chép đầy đủ và sự tuân thủ của người sản xuất.
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk và các đơn vị liên quan chuyển giao kỹ thuật đến từng hộ sản xuất. Đồng thời, đơn vị dự kiến ban hành tài liệu hướng dẫn chuyên sâu về ứng phó El Niño, phát huy vai trò của lực lượng khuyến nông cộng đồng trong hỗ trợ nông dân.
Chiến dịch 30 ngày đêm không chỉ được đo bằng số lớp tập huấn đã tổ chức, mà quan trọng hơn là khả năng đưa quy trình an toàn vào thực tế sản xuất. Nếu được triển khai nghiêm túc, đây sẽ là bước đi quan trọng để sầu riêng Đắk Lắk nâng chất lượng, củng cố truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững hơn trong thời gian tới.
