Quảng Ngãi đang đẩy mạnh định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng tập trung, hiện đại và có khả năng thu hút dự án quy mô lớn. Trọng tâm trước mắt là quy hoạch thêm 5 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với diện tích hơn 1.550 ha, tập trung vào hai nhóm sản phẩm có lợi thế là cây ăn quả và cà phê.
Động thái này cho thấy địa phương không chỉ dừng ở việc mở rộng diện tích sản xuất, mà còn hướng tới tổ chức lại không gian nông nghiệp theo vùng chuyên canh, gắn với khoa học công nghệ, liên kết tiêu thụ và yêu cầu phát triển bền vững. Đây cũng là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.
Quy hoạch thêm vùng sản xuất tập trung hơn 1.550 ha
Theo Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 2 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã được công nhận. Trong đó có vùng sản xuất rau, hoa, củ, quả xứ lạnh tại Măng Đen. Vùng còn lại là vùng cà phê với diện tích gần 1.939 ha, tập trung tại các xã Đăk Pxi, Đăk Mar, Đăk Ui, Ngọc Réo và Đăk Hà.
Trên nền tảng các vùng đã được công nhận, tỉnh tiếp tục quy hoạch thêm 5 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích hơn 1.550 ha. Các vùng mới được định hướng tập trung vào cây ăn quả và cà phê, phù hợp với yêu cầu hình thành vùng sản xuất ổn định, có quy mô đủ lớn để áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình canh tác và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Việc phát triển các vùng nông nghiệp công nghệ cao cũng được nhìn nhận là giải pháp nâng chất lượng nông sản, cải thiện khả năng cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường. Khi sản xuất được tổ chức tập trung, địa phương có thêm điều kiện để đầu tư hạ tầng, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và gắn sản xuất với tiêu thụ.
Nhiều mô hình công nghệ cao đã hình thành trong nông, lâm nghiệp
Không chỉ ở lĩnh vực trồng trọt, Quảng Ngãi cũng ghi nhận những kết quả đáng chú ý trong lâm nghiệp. Tỉnh đã phát triển hơn 134 nghìn ha keo lai nuôi cấy mô năng suất cao, đồng thời khảo nghiệm 51 dòng bạch đàn nhằm phục vụ phát triển vùng nguyên liệu. Đây là những bước đi phù hợp với yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng và tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho chế biến.
Tại các địa phương miền núi, nhiều mô hình liên kết sản xuất sâm Ngọc Linh và dược liệu quý đang được triển khai. Các mô hình này có ý nghĩa quan trọng vì gắn lợi thế sinh thái, thổ nhưỡng của vùng miền núi với nhu cầu phát triển cây dược liệu có giá trị. Nếu được tổ chức tốt, liên kết sản xuất sẽ góp phần giúp người dân tham gia vào vùng chuyên canh, đồng thời tạo thêm cơ sở để thu hút các dự án đầu tư phù hợp.
Trong chăn nuôi, địa phương hiện có 247 trang trại chăn nuôi tập trung ứng dụng công nghệ tiên tiến. Bên cạnh đó, 8 doanh nghiệp đã được công nhận là doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh đã được tiêu thụ tại các hệ thống siêu thị lớn và xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, Anh, Đức, Thụy Sĩ. Đây là tín hiệu cho thấy một số sản phẩm của Quảng Ngãi đã từng bước tiếp cận được các kênh phân phối và thị trường có yêu cầu cao hơn.
Hạ tầng và liên kết tiêu thụ vẫn là điểm nghẽn
Song song với những kết quả đạt được, Sở NN-MT Quảng Ngãi thẳng thắn nhìn nhận quá trình phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn vẫn còn nhiều khó khăn. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện chưa đồng bộ là một trong những trở ngại lớn đối với việc hình thành vùng sản xuất tập trung, đặc biệt ở những khu vực miền núi hoặc vùng xa trung tâm.
Ngoài vấn đề hạ tầng, chi phí đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao thường lớn, trong khi liên kết tiêu thụ vẫn thiếu bền vững và sản xuất còn nhỏ lẻ. Những hạn chế này khiến việc thu hút doanh nghiệp, mở rộng vùng nguyên liệu và duy trì đầu ra ổn định cho nông sản chưa đạt như kỳ vọng. Với nông nghiệp công nghệ cao, vốn đầu tư, kỹ thuật, tổ chức sản xuất và thị trường phải đi cùng nhau; nếu thiếu một trong các yếu tố này, hiệu quả của mô hình sẽ khó được bảo đảm lâu dài.
Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là quy hoạch thêm diện tích, mà còn phải rà soát kỹ điều kiện thực tế từng vùng. Việc khoanh định vị trí, diện tích và lĩnh vực ưu tiên cần chính xác, tránh chồng lấn trong quy hoạch, đồng thời phù hợp với khả năng đầu tư hạ tầng và năng lực tổ chức sản xuất của địa phương.
Rà soát quy hoạch, phát huy vai trò hợp tác xã và thu hút đầu tư
Để đẩy nhanh phát triển các vùng nông nghiệp công nghệ cao, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển yêu cầu thời gian tới Sở NN-MT phối hợp với các địa phương rà soát, đánh giá để xác định tiềm năng. Trên cơ sở đó, các đơn vị cần khoanh định cụ thể vị trí, diện tích phát triển vùng sản xuất tập trung, vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong từng lĩnh vực trồng trọt, nuôi trồng thủy sản và lâm nghiệp tập trung.
Việc rà soát, đánh giá phải bảo đảm tính chính xác, tránh chồng lấn trong quy hoạch. Đồng thời, tỉnh yêu cầu đánh giá sát việc thực hiện các dự án đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp để kịp thời hỗ trợ, điều chỉnh phù hợp với thực tế. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng quy hoạch thiếu khả thi, đồng thời tạo môi trường rõ ràng hơn cho nhà đầu tư.
Liên minh Hợp tác xã tỉnh được đề nghị quan tâm hình thành các hợp tác xã liên kết đối với các mô hình vùng chuyên canh do người dân tổ chức thực hiện tại địa phương. Cùng với đó, đơn vị này cần nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển vùng chuyên canh. Sở Tài chính phối hợp với các đơn vị, địa phương đánh giá tiềm năng, đẩy mạnh thu hút đầu tư các dự án nông nghiệp theo hướng sản xuất tập trung quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ.
UBND các xã phường, đặc khu phối hợp với Sở NN-MT rà soát, tích hợp quy hoạch các vùng nông nghiệp tập trung quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ vào quy hoạch chung của tỉnh. Các địa phương cũng cần chủ động phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh hình thành các hợp tác xã liên kết mô hình sản xuất của người dân; tăng cường tuyên truyền, định hướng để người dân hình thành vùng sản xuất ổn định, tạo điều kiện thu hút đầu tư và phát triển nông nghiệp bền vững.
Với định hướng quy hoạch thêm vùng sản xuất, củng cố liên kết hợp tác xã và tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, Quảng Ngãi đang tạo nền tảng để nông nghiệp công nghệ cao phát triển thực chất hơn. Thành công của quá trình này sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân trong từng vùng sản xuất cụ thể.
