Bẫy cá đồng không cần mồi nhử là cách đánh bắt dân dã mà anh Kiều Văn Nam ở tỉnh Thái Nguyên vẫn kiên trì gắn bó, trong khi nhiều người chọn lưới hoặc cần câu. Từ những con mương nhỏ, bờ suối và các khu vực cỏ rậm ven ruộng, anh có thể thu về cả chục kg cá đồng mỗi ngày nhờ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.
Những ngày đầu hè, dọc các tuyến mương dẫn nước qua cánh đồng hay những đoạn suối cạn, hình ảnh người đàn ông đội mũ bảo hiểm, lội nước, cẩn thận kiểm tra từng chiếc bẫy đã trở nên quen thuộc với người dân địa phương. Công việc tưởng chừng đơn giản ấy lại đòi hỏi sự kiên trì, quan sát kỹ và hiểu rõ tập tính của từng loài cá.
Bẫy cá đồng dựa vào tập tính di chuyển của cá
Theo anh Nam, nghề đặt bẫy cá không cần đầu tư nhiều dụng cụ cầu kỳ. Những chiếc bẫy lồng đơn giản được đặt đúng vị trí có thể phát huy hiệu quả nếu người làm biết chọn luồng cá đi. Khác với nhiều kiểu đánh bắt truyền thống, bẫy của anh không dùng mồi nhử mà tận dụng thói quen di chuyển theo dòng nước, men theo cỏ rậm hoặc tìm nơi trú ẩn của cá.
Khi cá đi theo những lối quen thuộc, chúng sẽ tự chui vào bẫy và rất khó thoát ra ngoài. Chính vì vậy, điều quan trọng không nằm ở mồi câu mà nằm ở kinh nghiệm đọc địa hình, nhận biết nơi cá thường qua lại. Với anh Nam, mỗi con mương, mỗi đoạn bờ suối hay bụi cỏ ven ruộng đều có thể cho biết khả năng có cá nếu quan sát đủ lâu.
Điểm đáng chú ý là anh không đặt bẫy ở nơi nước chảy mạnh. Thay vào đó, anh chọn các con mương nhỏ, đoạn suối cạn, khu vực có nhiều cỏ dại, bụi rậm ven bờ hoặc nơi dòng nước lưu thông ổn định. Đây là những vị trí cá đồng thường tìm đến để kiếm ăn, ẩn nấp và di chuyển.
Chọn đúng địa hình, kiểm tra bẫy nhiều lần trong ngày
Anh Nam cho biết, chỗ nào có cỏ rậm, nước không quá sâu, ít người qua lại thì khả năng bắt được cá sẽ cao hơn. Tuy nhiên, không phải địa hình nào cũng đặt giống nhau. Mỗi vị trí cần có cách đặt khác nhau để miệng bẫy nằm đúng hướng cá đi, đồng thời không bị dòng nước, bùn hoặc cỏ làm giảm hiệu quả.
Để tăng sản lượng, anh thường đặt nhiều bẫy cùng lúc tại các điểm khác nhau. Việc đặt bẫy có thể được thực hiện vào chiều hôm trước hoặc từ sáng sớm. Sau đó, anh quay lại kiểm tra vào hai thời điểm chính trong ngày là buổi sáng và buổi trưa. Nhịp làm việc lặp lại đều đặn, nhưng mỗi lần mở bẫy vẫn mang đến cảm giác hồi hộp.
“Mỗi lần mở bẫy đều mang lại cảm giác hồi hộp bởi không ai biết bên trong sẽ có những gì. Có hôm chỉ vài con cá nhỏ, nhưng cũng có ngày những chiếc bẫy đầy ắp cá đồng”, anh Nam chia sẻ. Với người đặt bẫy lâu năm, niềm vui không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở cảm giác dự đoán đúng đường đi của cá.
Những mẻ cá tươi từ mương nhỏ, bờ suối
Theo chân anh Nam trong một buổi đi thăm cá, sản lượng thu được khá đa dạng. Trong các bẫy có nhiều loài quen thuộc ở đồng ruộng như cá trê ta, cá rô đồng, cá diếc, cá sộp, cùng lươn, ếch. Những con cá còn tươi sống, khỏe mạnh được anh thu gom, phân loại rồi mang về sử dụng hoặc bán cho người có nhu cầu.
Có những ngày thời tiết thuận lợi, nguồn nước dồi dào, tổng lượng cá thu được lên tới cả chục kg. Với gia đình anh Nam, đó trước hết là nguồn thực phẩm sạch, gần gũi với bữa ăn thôn quê. Đồng thời, những mẻ cá này cũng giúp anh có thêm khoản thu nhập đáng kể từ chính kinh nghiệm và sự cần mẫn của mình.
Dù cách bẫy cá đồng bằng lồng đã xuất hiện từ lâu, hiện nay không còn nhiều người duy trì. Nguyên nhân là người làm phải bỏ nhiều thời gian khảo sát địa điểm, theo dõi mực nước và thường xuyên kiểm tra bẫy. Có hôm, anh Nam đi thăm bẫy từ sáng sớm, đến trưa lại tiếp tục quay lại một lượt nữa.
Cách bắt cá thân thiện hơn với nguồn lợi tự nhiên
Điều khiến nhiều người chú ý là anh Nam không sử dụng xung điện hay các phương pháp đánh bắt tận diệt. Cách làm bằng bẫy lồng, đặt theo đường đi tự nhiên của cá, được người dân đánh giá là thân thiện hơn với môi trường. Trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản tự nhiên ở nhiều vùng nông thôn cần được gìn giữ, những phương pháp khai thác không hủy hoại môi trường sống càng có ý nghĩa.
“Có hôm sáng sớm đã đi thăm bẫy, đến trưa lại tiếp tục kiểm tra lần nữa. Vất vả nhưng đổi lại rất thú vị, nhất là khi nhìn thấy cá đầy trong bẫy”, anh Nam cười nói. Câu chuyện của anh cho thấy một nghề nhỏ ở đồng quê vẫn có thể đem lại niềm vui lao động, nguồn thực phẩm sạch và thu nhập nếu người làm đủ bền bỉ.
Giữa nhịp sống hiện đại, những chiếc bẫy cá đồng đơn sơ cùng công việc lặng lẽ của người nông dân Thái Nguyên gợi nhớ một nét sinh hoạt dân dã đã gắn bó với nhiều thế hệ. Từ mương nhỏ, bãi cỏ ven suối tưởng chừng bình dị, anh Kiều Văn Nam đã biến kinh nghiệm quan sát và sự cần mẫn thành bí quyết riêng để mang về những mẻ cá tươi mỗi ngày.
