Từ thị trường Campuchia, nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của Việt Nam, gọi tắt là RISEP, đang đứng trước cơ hội mở rộng thị phần và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ASEAN. Cơ hội này đến trong bối cảnh quan hệ thương mại Việt Nam - Campuchia có nền tảng truyền thống, nhu cầu tiêu dùng tại thị trường láng giềng còn nhiều dư địa, trong khi các sản phẩm nông sản chế biến, thực phẩm và hàng tiêu dùng của khu vực miền Nam có mức độ phù hợp khá cao với thị hiếu sở tại.
Tuy nhiên, cánh cửa xuất khẩu không chỉ mở ra bằng lợi thế địa lý hay sự gần gũi về tiêu dùng. Để đi đường dài, các doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn cần nâng chuẩn toàn diện, từ chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc đến chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ và năng lực cạnh tranh. Đây cũng là định hướng được đặt ra tại Hội nghị thúc đẩy hợp tác thương mại Việt Nam - Campuchia tổ chức giữa tháng 5/2026 tại Đồng Tháp.
Campuchia mở dư địa cho hàng công nghiệp nông thôn Việt Nam
Trao đổi tại hội nghị, bà Đỗ Thị Minh Trâm, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, gọi tắt là Cục ĐCK, Bộ Công Thương, cho biết phát triển RISEP theo hướng xuất khẩu không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm đầu ra. Quan trọng hơn, quá trình này tạo động lực để các cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực cũng như quốc tế.
Theo bà Đỗ Thị Minh Trâm, Campuchia là thị trường láng giềng có quan hệ hợp tác thương mại truyền thống với Việt Nam và vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn đối với hàng hóa Việt Nam. Trong đó, nhóm sản phẩm công nghiệp nông thôn khu vực miền Nam, đặc biệt là nông sản chế biến, thực phẩm và hàng tiêu dùng, vốn là thế mạnh của nhiều chủ thể RISEP, có sự tương đồng và phù hợp đáng kể với nhu cầu tiêu dùng tại Campuchia.
Đây là lợi thế để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường này. Song để khai thác thị trường một cách bền vững, doanh nghiệp cần chuyển mạnh từ xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch, đồng thời chú trọng chuẩn hóa chất lượng, hoàn thiện bao bì nhãn mác và đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Những yêu cầu này là nền tảng để hàng Việt nâng sức cạnh tranh tại thị trường ASEAN, thay vì chỉ dựa vào giá cả hoặc khoảng cách vận chuyển gần.
Doanh nghiệp địa phương nhìn thấy cơ hội từ sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng
Đại diện Công ty TNHH TMDV Trí Sơn, tại phường Đạo Thạnh, Tỉnh Đồng Tháp, cho biết Campuchia là thị trường có nhiều tiềm năng đối với nhóm thực phẩm chế biến, quà tặng sức khỏe và các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Doanh nghiệp này là đơn vị sản xuất và phân phối các sản phẩm về yến lớn tại khu vực miền Tây, với hơn 20.000 m2 nhà yến. Theo doanh nghiệp, lợi thế về vị trí địa lý gần, cùng xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và an toàn thực phẩm, đang mở ra cơ hội để sản phẩm công nghiệp nông thôn Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Campuchia.
Ở một góc nhìn khác, Công ty TNHH Ca cao Xuân Ron Chợ Gạo, tại xã Bình Ninh, tỉnh Đồng Tháp, chuyên sản xuất và chế biến sâu các sản phẩm từ cây ca cao, cho rằng thị trường Campuchia là cơ hội để thương hiệu địa phương từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng khu vực. Đặc biệt, những sản phẩm mang giá trị bản địa, có câu chuyện vùng miền và gắn với yếu tố phát triển bền vững ngày càng có điều kiện tạo dấu ấn riêng.
Theo doanh nghiệp, người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm, mà còn chú trọng nguồn gốc xuất xứ và trách nhiệm môi trường phía sau mỗi sản phẩm. Đây là thay đổi quan trọng trong hành vi tiêu dùng, buộc các cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn phải quan tâm nhiều hơn đến minh bạch thông tin, quy trình sản xuất và cách xây dựng thương hiệu. Theo các chuyên gia, Campuchia không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng, mà còn có thể trở thành bước đệm để hàng hóa công nghiệp nông thôn Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Chuẩn hóa sản phẩm là điều kiện để đi xa
Để hiện thực hóa mục tiêu đưa RISEP hướng tới thị trường xuất khẩu, lãnh đạo Cục ĐCK đề xuất nhiều nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp công nghiệp nông thôn. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, bởi đây là khâu trực tiếp quyết định năng suất, chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu.
Bà Đỗ Thị Minh Trâm cho biết, thời gian tới Cục ĐCK sẽ tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như các cơ sở công nghiệp nông thôn, đầu tư đổi mới máy móc, thiết bị, ứng dụng công nghệ tiên tiến và đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất, quản trị, phân phối hàng hóa. Những hỗ trợ này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và thích ứng tốt hơn với các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.
Theo giới chuyên gia, bài toán lớn hiện nay không nằm ở việc thiếu sản phẩm tiềm năng, mà là thiếu năng lực tiêu chuẩn hóa. Nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn vẫn phát triển ở quy mô nhỏ lẻ, thiếu dữ liệu truy xuất, bao bì thương mại và hệ thống phân phối ổn định. Vì vậy, đưa RISEP ra thị trường quốc tế thực chất là quá trình chuyển đổi từ tư duy sản xuất địa phương sang tư duy đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu. Khi tiêu chuẩn được nâng lên, sản phẩm mới có thể đứng vững trong các kênh phân phối hiện đại và có cơ hội mở rộng thị trường.
Đại diện Công ty TNHH TMDV Trí Sơn cho biết doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ sản xuất hiện đại, hoàn thiện quy trình kiểm soát chất lượng, cải tiến bao bì và tăng cường truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường ASEAN. Trong khi đó, Công ty TNHH Ca cao Xuân Ron Chợ Gạo đang phát triển mô hình sản xuất theo hướng bean-to-bar, kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến thành phẩm, ưu tiên nguyên liệu địa phương và quy trình sản xuất bền vững. Theo doanh nghiệp, xu hướng tiêu dùng xanh cùng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe đang buộc cơ sở sản xuất phải chuyên nghiệp hơn nếu muốn mở rộng xuất khẩu.
Chuyển đổi xanh và xúc tiến thị trường tạo lực đẩy mới
Cùng với đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu để sản phẩm công nghiệp nông thôn tham gia thị trường quốc tế. Theo lãnh đạo Cục ĐCK, thời gian tới cơ quan này sẽ tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây là các nội dung gắn trực tiếp với xu hướng tiêu dùng xanh đang phát triển mạnh tại nhiều quốc gia.
Bà Đỗ Thị Minh Trâm nhấn mạnh, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh không chỉ là điều kiện để tham gia thị trường quốc tế, mà còn là cơ hội nâng cao giá trị, uy tín và sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp nông thôn Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Khi thị trường ngày càng quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và tiêu chuẩn môi trường, doanh nghiệp công nghiệp nông thôn không thể chỉ tập trung vào sản lượng, mà cần thay đổi tư duy sản xuất theo hướng bền vững hơn.
Bên cạnh đó, nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến công và phát triển thị trường cho sản phẩm RISEP cũng là định hướng trọng tâm được Cục ĐCK đặt ra. Cơ quan này đề nghị Sở Công Thương các tỉnh phối hợp chặt chẽ trong việc gắn kết hoạt động bình chọn RISEP với các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia, qua đó mở rộng cơ hội quảng bá, kết nối thị trường cho doanh nghiệp.
Đồng thời, Cục ĐCK sẽ đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử xuyên biên giới để mở rộng kênh phân phối, quảng bá sản phẩm và tiếp cận trực tiếp với đối tác nước ngoài. Trong bối cảnh cạnh tranh thị trường ngày càng gay gắt, việc đưa sản phẩm công nghiệp nông thôn tham gia chuỗi xuất khẩu không chỉ là câu chuyện mở rộng đầu ra. Đó còn là quá trình nâng chuẩn toàn diện về công nghệ, chất lượng, thương hiệu và trách nhiệm môi trường. Từ Campuchia, nhiều RISEP Việt Nam đang có cơ hội tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng ASEAN, nếu đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
