Lúa rươi hữu cơ tại xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng được giới thiệu như một mô hình nông nghiệp sinh thái đặc sắc, nơi phát triển kinh tế nông thôn gắn chặt với bảo tồn môi trường tự nhiên. Ngày hội được tổ chức không chỉ để quảng bá sản phẩm, mà còn tôn vinh cách làm nông thuận thiên đã tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng ven sông, ven biển.
Ngày 6/6, UBND xã Chí Minh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng tổ chức Ngày hội lúa rươi hữu cơ và xúc tiến thương mại sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP xã Chí Minh năm 2026. Sự kiện là dịp nhìn lại kết quả phát triển vùng sản xuất đặc sản, đồng thời tăng cường kết nối giữa người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và đơn vị tiêu thụ.
Lúa rươi hữu cơ tạo dấu ấn nông nghiệp ven biển Hải Phòng
Trong định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hiện đại và bền vững, mô hình kết hợp giữa cây lúa với rươi, cáy đang được xem là một điểm sáng của nông nghiệp Hải Phòng. Thành phố có hệ thống sông ngòi dày đặc, nhiều cửa sông lớn đổ ra biển, hình thành các vùng nước lợ đặc trưng. Đây là điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự sinh trưởng của những loài thủy sinh bản địa như rươi và cáy.
Từ lợi thế đó, nhiều địa phương của Hải Phòng đã phát triển thành công mô hình canh tác trên vùng sinh thái ven sông, ven biển. Cánh đồng không chỉ cho hạt thóc chất lượng cao, mà còn là không gian sống của rươi, cáy và nhiều loài thủy sinh khác. Cách tổ chức sản xuất này tạo nên vùng đặc sản mang đậm dấu ấn nông nghiệp ven biển, khác biệt với sản xuất lúa truyền thống.
Hiện nay, Hải Phòng có khoảng 1.700 ha sản xuất lúa rươi hữu cơ, tập trung tại các vùng sinh thái ven sông, ven biển. Mỗi năm, các vùng sản xuất này cung cấp cho thị trường khoảng 8.000 tấn thóc hữu cơ chất lượng cao, cùng từ 2.200 đến 2.500 tấn rươi thương phẩm. Tổng giá trị sản xuất toàn vùng ước đạt từ 700 đến 1.000 tỷ đồng mỗi năm, cho thấy tiềm năng lớn của mô hình nông nghiệp dựa vào hệ sinh thái tự nhiên.
Xã Chí Minh phát triển hiệu quả mô hình lúa - rươi - cáy
Trong bức tranh chung của Hải Phòng, xã Chí Minh nổi lên là một trong những địa phương tiêu biểu với mô hình lúa - rươi - cáy phát triển hiệu quả. Toàn xã hiện có 478 ha sản xuất lúa kết hợp khai thác rươi, cáy. Mỗi năm, địa phương cung cấp khoảng 2.400 tấn lúa hữu cơ và từ 500-600 tấn rươi, cáy thương phẩm.
Hiệu quả kinh tế của mô hình thể hiện rõ qua thu nhập trên đơn vị diện tích. Doanh thu bình quân đạt từ 500-600 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận đạt từ 350-450 triệu đồng/ha/năm, cao gấp nhiều lần so với sản xuất lúa truyền thống. Với người dân địa phương, đây là cơ sở quan trọng để duy trì sản xuất nông nghiệp, đồng thời nâng cao giá trị của đồng ruộng mà không phải đánh đổi bằng việc sử dụng hóa chất gây tổn hại môi trường.
Điểm đặc biệt của mô hình nằm ở mối quan hệ cộng sinh giữa cây lúa và hệ sinh thái rươi tự nhiên. Rươi được xem là chỉ thị sinh thái của đồng ruộng, bởi loài sinh vật này chỉ tồn tại trong môi trường nước sạch, đất giàu hữu cơ và không bị tác động bởi hóa chất độc hại. Nếu người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoặc thuốc diệt cỏ, quần thể rươi sẽ nhanh chóng suy giảm hoặc biến mất.
Chính đặc tính nhạy cảm của con rươi buộc quy trình sản xuất phải được kiểm soát chặt chẽ. Người nông dân tại các vùng lúa rươi hữu cơ phải tuân thủ nghiêm ngặt phương thức canh tác thân thiện với môi trường, không sử dụng hóa chất trong sản xuất và quản lý kỹ nguồn nước đầu vào. Nhờ đó, đồng ruộng vừa tạo ra nông sản, vừa duy trì được nền tảng sinh thái phục vụ cho nhiều mùa vụ tiếp theo.
Giá trị đa tầng trên cùng một diện tích sản xuất
Mô hình lúa - rươi - cáy không chỉ tạo ra một sản phẩm đơn lẻ. Trên cùng một diện tích, người dân có thể thu hoạch lúa, rươi, cáy, đồng thời khai thác thêm chuối, rau và nhiều loài thủy sinh khác. Cách tổ chức sản xuất đa giá trị giúp giảm thiểu rủi ro thị trường, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững hơn cho nông hộ.
Giá trị của các sản phẩm từ cánh đồng lúa rươi hữu cơ vì thế không dừng ở khía cạnh thương mại. Đằng sau hạt gạo, con rươi hay con cáy là câu chuyện về bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ đa dạng sinh học và phát triển nông nghiệp thuận thiên. Đây cũng là lý do mô hình nhận được sự quan tâm trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang tìm kiếm những phương thức sản xuất giảm tác động tiêu cực đến môi trường.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã đã đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Các sản phẩm như gạo hữu cơ ruộng rươi, nem rươi, chả rươi, rươi kho hay rươi cấp đông đã được chứng nhận OCOP từ 3 đến 4 sao. Những sản phẩm này được người tiêu dùng đánh giá cao, góp phần nâng tầm thương hiệu nông sản Hải Phòng trên thị trường.
Ngày hội kết nối sản xuất, thương mại và văn hóa nông thôn
Ngày hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ tập trung giới thiệu kết quả phát triển vùng sản xuất lúa rươi hữu cơ, quảng bá sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu và tăng cường kết nối giữa người sản xuất với doanh nghiệp, đơn vị tiêu thụ. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong việc đưa sản phẩm đặc sản địa phương đến gần hơn với thị trường.
Phần hội mang đậm bản sắc nông thôn với các hoạt động trải nghiệm như hội thi đùa nơm bắt cá, hội thi gặt lúa hữu cơ và hội thi nấu ăn mang chủ đề Mâm cơm hữu cơ quê hương. Những hoạt động này góp phần làm nổi bật đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân vùng sản xuất, đồng thời giúp người tham dự hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa phương thức canh tác sạch, sản phẩm sạch và môi trường sống trong lành.
Theo bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng, ngày hội là dịp tôn vinh những người nông dân đã âm thầm gìn giữ hệ sinh thái đồng ruộng trong nhiều năm qua. Sự kiện cũng khẳng định hướng đi đúng đắn của nền nông nghiệp văn minh, nơi tăng trưởng kinh tế luôn song hành với bảo vệ môi trường. Những sản phẩm mang thương hiệu lúa rươi hữu cơ Hải Phòng không chỉ là hàng hóa nông nghiệp, mà còn là câu chuyện về vùng đất, con người, văn hóa và trách nhiệm với thiên nhiên.
Cùng chung quan điểm, bà Bùi Thị Mạnh Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty CP Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh, cho rằng giá trị lớn nhất của mô hình không chỉ nằm ở những cánh đồng lúa hay sản lượng thu hoạch. Điều quan trọng hơn là bảo tồn được hệ sinh thái quý giá, giữ gìn nguồn nước sạch và duy trì sự hiện diện của con rươi, minh chứng cho môi trường sinh thái trong lành.
Từ nền tảng đó, mô hình tại xã Chí Minh và các vùng sinh thái ven sông, ven biển của Hải Phòng mở ra triển vọng hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn, phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp và nâng cao giá trị gia tăng cho người dân. Ngày hội vì vậy không chỉ là hoạt động xúc tiến thương mại, mà còn là thông điệp về một hướng đi bền vững: làm nông dựa vào tự nhiên, bảo vệ môi trường và gia tăng giá trị cho nông sản địa phương.
