Ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế tuần hoàn và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành những yêu cầu cấp thiết của nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn phát triển bền vững. Tại Hội thảo và Triển lãm công nghệ nông nghiệp xanh, các doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và hiệp hội ngành hàng đã cùng chia sẻ nhiều giải pháp nhằm đáp ứng mục tiêu Net Zero của Việt Nam, trong đó có những gợi mở đáng chú ý cho ngành dừa.
Điểm nhấn của chương trình không chỉ nằm ở các công nghệ mới phục vụ sản xuất, truy xuất nguồn gốc hay kiểm kê carbon, mà còn ở thông điệp dành cho sinh viên: nông nghiệp xanh đang mở ra nhiều không gian nghiên cứu, khởi nghiệp và việc làm mới, đặc biệt với các sản phẩm giá trị cao từ trái dừa và phụ phẩm nông nghiệp.
Nông nghiệp bước vào giai đoạn chuyển đổi kép
Chiều 3/6, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội và Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) phối hợp khai mạc Hội thảo và Triển lãm công nghệ nông nghiệp xanh với chủ đề: Giải pháp công nghệ và mô hình triển khai: Nông nghiệp xanh – ESG – MRV - Net Zero và AI trong nông nghiệp.
Một trong những nội dung nổi bật tại sự kiện là hệ sinh thái gồm 22 công nghệ phục vụ nông nghiệp xanh và phát triển bền vững. Các giải pháp được giới thiệu tập trung vào số hóa vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng Internet vạn vật (IoT), viễn thám, máy bay không người lái (drone), trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ kiểm kê carbon và các nền tảng quản trị ESG.
Theo ông Nguyễn Văn Lưu, Tổng Giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Đồng Tâm, thách thức lớn của ngành nông nghiệp hiện nay không chỉ là sản xuất ra sản phẩm đạt chất lượng, mà còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu. Nếu trước đây người tiêu dùng chủ yếu quan tâm đến thực phẩm sạch, thì nay các đối tác quốc tế đòi hỏi thêm sự minh bạch về nguồn gốc, trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và cam kết giảm phát thải carbon.
Ông Lưu cho rằng nông nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển đổi kép, gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp của ông đang triển khai nhiều giải pháp công nghệ để xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn phục vụ xuất khẩu. Toàn bộ quá trình canh tác được quản lý bằng nhật ký điện tử, từ bón phân, chăm sóc cây trồng đến thu hoạch. Dữ liệu được cập nhật liên tục, qua đó tăng tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Cùng với nhật ký điện tử, doanh nghiệp còn ứng dụng máy bay không người lái, công nghệ truy xuất nguồn gốc số hóa, phân bón hữu cơ và chế phẩm vi sinh để giảm sử dụng hóa chất trong sản xuất. Các vùng nguyên liệu được triển khai kiểm kê carbon nhằm hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp phát thải thấp. Theo ông Lưu, việc quy hoạch và kiểm soát chặt chẽ vùng nguyên liệu sẽ giúp nông sản Việt nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế trong thời gian tới.
Kinh tế tuần hoàn biến phụ phẩm thành nguồn giá trị mới
Một nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm tại hội thảo là cách xử lý phụ phẩm sau sản xuất và chế biến nông sản. Ông Nguyễn Thọ, Chủ tịch Công ty giải pháp công nghệ chế biến nông sản sau thu hoạch, cho rằng trong nhiều trường hợp, phụ phẩm nông nghiệp nếu không được tận dụng hiệu quả sẽ trở thành gánh nặng môi trường. Vì vậy, cách tiếp cận mới là xem phụ phẩm như nguồn nguyên liệu đầu vào cho các sản phẩm có giá trị gia tăng.
Theo ông Thọ, mô hình sản xuất tuần hoàn có thể phân nhóm phụ phẩm để xử lý phù hợp. Các loại phụ phẩm mềm có thể sử dụng để sản xuất phân bón hữu cơ và chế phẩm vi sinh. Trong khi đó, phụ phẩm cứng có thể được xử lý bằng công nghệ nhiệt phân để tạo ra than sinh học (biochar).
Than sinh học có khả năng giữ nước, giữ dinh dưỡng, cải tạo đất và góp phần hấp thụ carbon trong môi trường. Từ góc nhìn doanh nghiệp, việc kết hợp chế biến sâu, công nghệ số và kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm phát thải, mà còn tạo thêm nguồn thu, giảm lãng phí tài nguyên và góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững hơn.
Ngành dừa có lợi thế lớn trong kinh tế xanh
Bà Nguyễn Thị Thu Liên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam, cho biết trong bối cảnh thế giới thúc đẩy các cam kết giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), ngành dừa Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Theo bà Liên, Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có diện tích trồng dừa lớn trên thế giới và sở hữu nhiều lợi thế về chất lượng sản phẩm. Những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu ngành dừa liên tục tăng trưởng, đóng góp tích cực cho nền kinh tế và tạo sinh kế cho hàng triệu người dân tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, giá trị của cây dừa không chỉ nằm ở khía cạnh kinh tế, mà còn ở vai trò môi trường và phát triển bền vững.
Một ưu điểm nổi bật của ngành dừa là khả năng phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Hầu như mọi bộ phận của cây dừa đều có thể được tận dụng để tạo ra giá trị gia tăng. Nước dừa, cơm dừa, xơ dừa, gáo dừa, thân, rễ và lá dừa đều có thể trở thành nguyên liệu cho ngành thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, vật liệu xây dựng, phân bón hữu cơ hoặc các sản phẩm phục vụ du lịch và đời sống.
Theo bà Liên, ngành dừa không chỉ là một ngành nông nghiệp đơn thuần, mà còn có thể trở thành nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái, bảo vệ môi trường và xây dựng sinh kế bền vững cho người dân. Trong xu thế chuyển đổi xanh trên toàn cầu, ngành dừa được kỳ vọng mở ra nhiều cơ hội khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và việc làm cho thế hệ trẻ.
Tại chương trình, bà Liên khuyến khích sinh viên quan tâm nhiều hơn đến nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và các cơ hội phát triển từ ngành dừa. Theo bà, thế hệ trẻ sẽ là lực lượng quan trọng góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững, xây dựng những mô hình kinh tế thân thiện với môi trường và tạo ra giá trị lâu dài cho xã hội.
Đào tạo nhân lực chất lượng cao cho chuyển đổi xanh
Theo Ban tổ chức, chuỗi hoạt động diễn ra trong hai ngày 3-4/6, gồm triển lãm công nghệ, hội chợ xanh, talkshow, gala xanh cùng các phiên hội thảo chuyên đề về ESG, chuyển đổi số, kiểm kê phát thải và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nông nghiệp.
Khu vực triển lãm và hội chợ xanh quy tụ khoảng 20 gian hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị công nghệ. Nhiều sản phẩm OCOP 4-5 sao, nông sản đạt tiêu chuẩn xuất khẩu cùng các thiết bị công nghệ phục vụ sản xuất nông nghiệp hiện đại được giới thiệu tới khách tham quan. Sự kiện dự kiến thu hút hơn 4.000 sinh viên, cùng đông đảo doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và công nghệ.
Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, sinh viên có cơ hội tiếp cận các xu hướng nghề nghiệp mới trong nền kinh tế xanh, đồng thời tìm hiểu những mô hình ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Đại diện đơn vị đào tạo, ông Kiều Thành Trung - Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, trình bày về Giải pháp AI trong nông nghiệp. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo dịch bệnh, quản lý tưới tiêu tự động được xem là chìa khóa giúp nông nghiệp chuyển mình mạnh mẽ sang kỷ nguyên số.
NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, cho rằng chuyển đổi xanh không thể chỉ dừng ở lý thuyết, mà cần công nghệ cụ thể và đội ngũ nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ. Hiện nhà trường đào tạo 46 ngành, nghề thuộc 9 khoa với quy mô gần 6.000 học sinh, sinh viên. Trường cũng duy trì mạng lưới hợp tác với hơn 400 doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm cập nhật xu hướng công nghệ và nhu cầu nhân lực mới.
Cuối năm 2025, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội thành lập Trung tâm Chuyển đổi xanh HHT-Azitech - đơn vị đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này trong khối giáo dục nghề nghiệp. Trung tâm có sự tham gia tư vấn, đào tạo của các chuyên gia trong nước và quốc tế. Theo lãnh đạo nhà trường, hội thảo lần này là bước đi cụ thể trong lộ trình nâng cấp trường thành Học viện Công nghệ cao Hà Nội với quy mô dự kiến từ 15.000 đến 18.000 người học.
Ngay trong năm học 2026-2027, trường đặt mục tiêu nâng quy mô đào tạo lên 10.000 sinh viên. Trong định hướng phát triển, nhà trường tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Từ câu chuyện vùng nguyên liệu số hóa, phụ phẩm được tái chế thành sản phẩm mới đến tiềm năng toàn diện của cây dừa, hội thảo cho thấy nông nghiệp xanh cần sự tham gia đồng thời của doanh nghiệp, nhà trường và thế hệ trẻ. Khi công nghệ, kinh tế tuần hoàn và nhân lực chất lượng cao được kết nối, ngành dừa và nông nghiệp Việt Nam có thêm cơ sở để nâng giá trị, giảm phát thải và tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững.
