Nho Hàn Quốc đang xuất hiện như một điểm nhấn mới giữa vùng đồi chè Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, nơi lâu nay vốn quen thuộc với những nương chè xanh mướt. Chủ nhân khu vườn là vợ chồng chị Hoàng Thị Bích Liên, những người từng có công việc ổn định trong ngành điện tại Bắc Ninh, nay trở về quê để theo đuổi mô hình nông nghiệp xanh kết hợp trải nghiệm.
Quyết định rẽ hướng của đôi vợ chồng trẻ không chỉ là câu chuyện đổi nghề. Đó còn là hành trình đi tìm một cách làm nông nghiệp minh bạch hơn, trong đó người sản xuất chú trọng chất lượng sản phẩm, còn người tiêu dùng có thể trực tiếp nhìn thấy quy trình tạo ra nông sản.
Từ kỹ sư ngành điện đến vườn nho Hàn Quốc trên đất chè
Chị Hoàng Thị Bích Liên và chồng đều được đào tạo trong lĩnh vực điện lực. Sau khi tốt nghiệp, hai vợ chồng làm việc tại Bắc Ninh. Chồng chị công tác trong ngành điện, còn chị cũng có công việc ổn định, thu nhập đủ để xây dựng cuộc sống gia đình.
Tuy nhiên, sau đại dịch Covid-19, đặc biệt là sau khi người cha qua đời vì căn bệnh ung thư, suy nghĩ của chị Liên về công việc, sức khỏe và giá trị cuộc sống dần thay đổi. Chị bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến thực phẩm sạch, đến những gì gia đình sử dụng mỗi ngày. Từ đó, mong muốn tạo ra sản phẩm an toàn cho cộng đồng trở thành động lực để chị tìm một hướng đi mới.
Trong nhiều lần trở về quê, chị nhận thấy vùng đất đồi ở Đồng Hỷ có điều kiện thổ nhưỡng riêng, có thể thử nghiệm các loại cây ăn quả giá trị kinh tế. Năm 2022, vợ chồng chị quyết định mua mảnh đất tại xóm Trại Cài, xã Đồng Hỷ, bắt đầu chuẩn bị cho hành trình làm nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn.
Thay vì chọn những cây trồng quen thuộc tại địa phương, chị Liên mạnh dạn thử sức với giống nho còn khá mới ở miền Bắc. Theo chị, ở thời điểm đó giống cây này mới được đưa vào trồng khoảng 6-7 năm, còn trên vùng đất đồi Đồng Hỷ gần như chưa có mô hình nào triển khai. Chính sự mới mẻ ấy vừa tạo áp lực lớn, vừa thôi thúc hai vợ chồng học hỏi để thử nghiệm.
Làm nông nghiệp xanh cần kỹ thuật và sự kiên nhẫn
Năm 2024, gia đình chị bắt đầu xây dựng nhà cửa, cải tạo khu đất. Đầu năm 2025, những gốc nho đầu tiên được trồng xuống, đánh dấu bước chuyển rõ rệt từ công việc ngành điện sang làm nông nghiệp. Chị Liên thừa nhận khó khăn rất nhiều, bởi đây là lĩnh vực hoàn toàn mới với gia đình. Giống nho yêu cầu kỹ thuật cao, vốn đầu tư ban đầu lớn, lại phụ thuộc chặt chẽ vào thời tiết.
Trước khi trồng, chị đã đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại nhiều nhà vườn ở Vĩnh Phúc và Bắc Ninh. Qua thực tế tìm hiểu, chị nhận ra mỗi vùng đất có đặc điểm khác nhau, không thể áp dụng máy móc một công thức chăm sóc. Người trồng phải quan sát cây, theo dõi khí hậu, điều chỉnh nước tưới, dinh dưỡng và cách tạo tán cho phù hợp.
Thời gian trồng thử nghiệm cho thấy cây nho trên vùng đất đồi Đồng Hỷ phát triển chậm hơn so với một số vùng đồng bằng. Dù vậy, chị Liên cho rằng chính điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây lại tạo ra hương vị riêng cho quả. Cây không lớn nhanh bằng nơi khác, mẫu mã có thể chưa thật bắt mắt, nhưng quả có độ ngọt tốt hơn khi thu hoạch. Với chị, chất lượng bên trong và mức độ an toàn của sản phẩm là ưu tiên hàng đầu.
Để bảo vệ vườn nho Hàn Quốc, gia đình phải đầu tư hệ thống mái che nhằm giảm tác động của mưa lớn, gió mạnh, nhất là khi cây bước vào giai đoạn ra hoa, đậu quả non. Đây là giai đoạn nhạy cảm, chỉ một đợt thời tiết bất lợi cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và chất lượng quả.
Canh tác an toàn, chăm từng chùm quả
Trong quá trình chăm sóc, chị Liên lựa chọn hướng sản xuất an toàn. Ở giai đoạn nuôi quả, chị sử dụng các loại phân như đỗ tương ủ, đạm cá, dịch chuối để bổ sung dinh dưỡng cho cây; đồng thời hạn chế sử dụng phân vô cơ khi cây bắt đầu mang quả. Cách làm này đòi hỏi nhiều công hơn, nhưng phù hợp với mục tiêu tạo ra sản phẩm an toàn cho người sử dụng.
Có những loại côn trùng chỉ hoạt động vào ban đêm, hai vợ chồng phải đi kiểm tra, bắt bằng tay để bảo vệ bộ lá thay vì dùng thuốc bảo vệ thực vật. Với một mô hình còn ở giai đoạn đầu, từng tán lá, từng chùm quả đều có ý nghĩa quan trọng, bởi cây khỏe mới là nền tảng cho các vụ sau.
Do khu đất có nhiều đá sỏi, trước khi trồng gia đình phải bổ sung phân chuồng hoai mục để cải tạo đất. Sau khi cây phát triển, hệ thống tưới tự động được đưa vào sử dụng, kết hợp bón phân qua đường nước. Cách làm này giúp giảm công chăm sóc, đồng thời hỗ trợ cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn.
Khoảng hai tháng sau khi trồng, cây bắt đầu lên nhiều mầm. Đây cũng là thời điểm chị Liên tạo tán theo hệ thống giàn chữ Y để cây có không gian phát triển. Trong năm đầu tiên, chị chủ yếu nuôi cây, không để cây mang quá nhiều quả. Theo chị, cây phải khỏe thì những vụ sau mới có thể cho năng suất và chất lượng tốt.
Công việc mất nhiều thời gian nhất là cắt tỉa. Người trồng phải thường xuyên theo dõi để điều chỉnh số lượng chùm và số lượng quả trên từng chùm, giúp cây tập trung dinh dưỡng. Mỗi chùm chỉ nên giữ khoảng 60-70 quả. Nếu để quá dày, quả sẽ nhỏ và chất lượng giảm. Hiện chị đã chủ động cắt bỏ bớt chùm, tiếp tục tỉa quả để nâng chất lượng sản phẩm.
Vườn nho Hàn Quốc của gia đình chị Liên hiện có diện tích hơn 2.200m², với khoảng 200 gốc. Năm đầu tiên, sản lượng dự kiến đạt khoảng 1,5 tấn quả. Với giá bán từ 280.000-300.000 đồng/kg, sản phẩm chủ yếu phục vụ khách đến tham quan, trải nghiệm hái nho tại vườn.
Nông nghiệp trải nghiệm mở thêm giá trị cho vùng đồi
Trên tổng diện tích hơn 6.000m², gia đình chị Liên đang từng bước xây dựng mô hình sản xuất đa dạng, kết hợp giữa nông nghiệp và trải nghiệm. Ngoài vườn nho, khu đất còn có khoảng 1.000m² nhà màng trồng dưa lưới, khu nuôi gà theo hướng an toàn và nhiều loại hoa được bố trí để tạo cảnh quan.
Đối với dưa lưới, mỗi vụ gia đình chị trồng từ 2.000-2.500 cây, năng suất bình quân đạt khoảng 2,5-3kg/cây. Mỗi năm, gia đình sản xuất hai vụ dưa và một vụ cà chua ăn trực tiếp. Quy trình canh tác cũng được điều chỉnh theo hướng giảm dần phân vô cơ, tăng cường nguồn dinh dưỡng hữu cơ khi cây bước vào giai đoạn ra hoa, kết trái.
Theo chị Liên, điều gia đình hướng tới không chỉ là bán nông sản, mà còn tạo ra một không gian để người tiêu dùng hiểu hơn về quá trình sản xuất. Khách đến vườn có thể quan sát cách chăm sóc cây, tìm hiểu nguồn nước tưới, quy trình bón phân, tự tay hái quả và thưởng thức ngay tại chỗ. Với trẻ nhỏ, đây cũng là cơ hội tiếp cận thực tế, hiểu thêm giá trị của lao động nông nghiệp và những sản phẩm an toàn.
Dù mô hình nho Hàn Quốc kết hợp trải nghiệm mới ở giai đoạn đầu, chi phí đầu tư còn lớn, chị Liên vẫn tin vào hướng đi đã chọn. Khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn vốn để tiếp tục mở rộng sản xuất và hoàn thiện mô hình. Chị mong có thêm chính sách hỗ trợ về vốn, tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp công nghệ cao, bởi sản phẩm chất lượng cao thường có giá thành cao hơn và cần nhiều thời gian để tiếp cận thị trường.
Từ những gốc nho đầu tiên trên vùng đồi chè Đồng Hỷ, vợ chồng chị Hoàng Thị Bích Liên đang từng bước hiện thực hóa ước mơ về một mô hình nông nghiệp xanh, nơi sản xuất gắn với trải nghiệm và sự minh bạch. Câu chuyện ấy cho thấy, với quyết tâm, tinh thần học hỏi và sự bền bỉ, những vùng đất quen thuộc vẫn có thể mở ra giá trị mới, góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp và tăng thêm sức hút cho du lịch địa phương.
