Cuối tháng 5, trên cánh đồng 3ha trồng ớt chỉ thiên hữu cơ của HTX Hoa Phong tại phường Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương dù thời tiết oi nóng. Những luống ớt chín đỏ nổi bật giữa nắng hè, mở ra lứa quả đầu tiên sau hơn 3 tháng triển khai mô hình.
Không chỉ đem lại tín hiệu tích cực về hiệu quả kinh tế, mô hình trồng ớt chỉ thiên giống A06 theo hướng hữu cơ còn cho thấy hướng chuyển đổi cây trồng phù hợp tại địa phương. Từ những thửa ruộng trước đây chủ yếu cấy lúa, phường Đông Triều đang có thêm một mô hình sản xuất hàng hóa gắn với bao tiêu, tạo việc làm và nâng thu nhập cho hội viên nông dân.
3ha ớt chỉ thiên hữu cơ bước vào vụ thu hoạch đầu tiên
Mô hình trồng ớt chỉ thiên hữu cơ tại phường Đông Triều được Hội Nông dân phường Đông Triều phối hợp cùng HTX Hoa Phong triển khai từ cuối tháng 2. Địa bàn này thuộc thành phố Đông Triều cũ, hiện nằm trong tỉnh Quảng Ninh. Sau hơn 3 tháng chăm sóc, toàn bộ diện tích hơn 3ha đã bắt đầu cho thu hoạch lứa quả đầu tiên.
Bà Lê Thị Thà, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Hoa Phong, cho biết giống ớt chỉ thiên A06 được lựa chọn vì có khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên tại địa phương, cho năng suất cao và được thị trường ưa chuộng. Ngay từ khi triển khai, HTX xác định đây không chỉ là mô hình thử nghiệm cây trồng mới, mà còn là bước đi nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên cùng một đơn vị diện tích.
Trên đồng ruộng, ớt đang vào độ chín rộ. Quả có dáng thuôn dài, khi chín chuyển màu đỏ tươi, bắt mắt. Theo HTX, diện tích ớt này sẽ cho thu hoạch liên tục và kéo dài đến khoảng tháng 9. Năng suất dự kiến đạt 25 – 30 tấn/ha/vụ, một con số cho thấy triển vọng đáng kể nếu so với hiệu quả của một số cây trồng truyền thống tại địa phương.
Sản xuất hữu cơ, ứng dụng tưới nhỏ giọt để giảm công chăm sóc
Điểm đáng chú ý của mô hình là toàn bộ quy trình trồng ớt chỉ thiên được thực hiện theo hướng hữu cơ. HTX sử dụng phân hữu cơ và chế phẩm sinh học nhằm cải tạo chất đất, hạn chế tác động bất lợi đến môi trường, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về nông sản sạch, an toàn.
Bên cạnh đó, HTX Hoa Phong đã lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt hiện đại cho toàn bộ diện tích ớt chỉ thiên. Hệ thống này đưa nước và phân bón đến tận gốc cây, giúp cây trồng hấp thu hiệu quả hơn, tiết kiệm nước và giảm đáng kể công lao động. Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài, việc chủ động nước tưới có ý nghĩa quan trọng đối với năng suất và chất lượng quả.
Theo bà Lê Thị Thà, nhiều năm qua người dân địa phương vẫn duy trì tập quán cấy hai vụ lúa mỗi năm. Tuy nhiên, với năng suất khoảng 3 tạ/sào, hiệu quả kinh tế chưa cao. Sau nhiều tháng lao động vất vả, nếu thời tiết thuận lợi, bà con chỉ lãi khoảng 200.000 - 300.000 đồng/sào sau khi trừ hết chi phí. Từ thực tế đó, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng nâng giá trị sản xuất trở thành yêu cầu cần thiết.
Được bao tiêu sản phẩm, giá tối thiểu 10.000 đồng/kg
Một trong những yếu tố giúp mô hình ớt chỉ thiên hữu cơ ở Đông Triều tạo được sự yên tâm cho người sản xuất là có doanh nghiệp liên kết bao tiêu. Theo HTX Hoa Phong, ớt thu hoạch đến đâu được thu mua hết đến đó, phục vụ cả thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
Giá ớt chỉ thiên hiện dao động theo thị trường, song luôn được đảm bảo mức tối thiểu là 10.000 đồng/kg. Với đặc thù cây ớt cho thu hoạch nhiều lứa trong một vụ, việc có đầu ra ổn định giúp HTX và nông dân giảm rủi ro, đồng thời chủ động hơn trong tổ chức thu hái, phân loại và tiêu thụ sản phẩm.
Từ góc nhìn sản xuất nông nghiệp hàng hóa, mô hình này cho thấy mối liên kết giữa tổ chức nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiêu thụ có vai trò rất quan trọng. Khi đầu ra được kết nối ngay từ đầu, người trồng có thêm động lực tuân thủ quy trình canh tác, còn sản phẩm có cơ hội tiếp cận các kênh thị trường rộng hơn.
Hái ớt thuê giúp nhiều lao động có thêm thu nhập
Khi ớt bước vào thời kỳ chín rộ, nhu cầu thu hoạch tăng mạnh. Những ngày này, trên cánh đồng ớt của HTX Hoa Phong, nhiều lao động địa phương ra đồng từ sớm để tranh thủ thời điểm mát mẻ. Công việc hái ớt không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, phù hợp với nhiều lứa tuổi, từ người trẻ đến người cao tuổi.
HTX đang chi trả thù lao hái ớt thuê cho hội viên nông dân với mức 5.000 đồng/kg. Đây là khoản thu nhập trực tiếp, được thanh toán ngay sau khi cân sản phẩm. Nhờ vậy, nhiều người có thể tận dụng thời gian rảnh trong ngày để kiếm thêm tiền, nhất là lao động trung niên và người cao tuổi ở địa phương.
Bà Nguyễn Thị Lý, ở khu Yên Lâm 1, phường Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, cho biết đây là buổi hái ớt đầu tiên của bà. Theo bà Lý, công việc này nhẹ nhàng, không đòi hỏi kỹ thuật, lại tạo cảm giác an tâm vì ớt được trồng theo hướng hữu cơ nên người hái không lo tiếp xúc với hóa chất độc hại. Chỉ trong khoảng 2 tiếng buổi sáng, bà đã hái được gần 15kg ớt.
Với những người đã quen tay, sản lượng hái có thể đạt 50-60kg ớt trong vài giờ, tương đương khoản thu nhập 250.000 – 300.000 đồng. Trong điều kiện nông thôn, đây là nguồn thu đáng kể, nhất là khi công việc có thể thực hiện linh hoạt vào những khoảng thời gian mát mẻ trong ngày.
Tiền đề cho hướng đi nông nghiệp sạch, bền vững
Đánh giá về mô hình, bà Phùng Thị Ngọc Hà, Chủ tịch Hội Nông dân phường Đông Triều, cho rằng mô hình trồng ớt chỉ thiên hữu cơ của HTX Hoa Phong là minh chứng rõ nét cho hiệu quả từ việc mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Trên cùng diện tích đất sản xuất, cây ớt không chỉ mở ra triển vọng giá trị cao hơn mà còn kéo theo nhu cầu lao động thời vụ ổn định trong giai đoạn thu hoạch.
Theo bà Hà, mô hình đã góp phần tối ưu hóa giá trị sản xuất, giải quyết tốt bài toán việc làm cho lao động địa phương và mở ra hướng đi triển vọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa. Đây cũng là tiền đề quan trọng để phường Đông Triều từng bước xây dựng nền nông nghiệp sạch, bền vững, phù hợp với yêu cầu thị trường và điều kiện sản xuất thực tế.
Từ những luống ớt chỉ thiên chín đỏ trên cánh đồng Đông Triều, có thể thấy chuyển đổi cây trồng không chỉ là câu chuyện thay cây lúa bằng một loại cây khác. Quan trọng hơn, đó là cách tổ chức sản xuất theo quy trình, có ứng dụng kỹ thuật, có liên kết tiêu thụ và có thêm sinh kế cho người dân ngay tại địa phương.
