Phân bón Cà Mau đang được nhìn nhận trong một vai trò rộng hơn, không chỉ là doanh nghiệp sản xuất đầu vào cho nông nghiệp mà còn là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị an ninh lương thực quốc gia. Nội dung này được nhấn mạnh tại Hội thảo “Chiến lược phát triển phân bón quốc gia trong bối cảnh biến động kinh tế - địa chính trị toàn cầu”, do Hiệp hội Phân bón Việt Nam tổ chức ngày 16/6 tại Hà Nội.
Sự kiện có sự tham gia của các Ban, Bộ, ngành Trung Ương, cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, nông nghiệp, hoạch định chính sách, đại diện nhiều doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước cùng các cơ quan báo chí truyền thông. Trong bối cảnh thế giới liên tục đối mặt với xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động giá năng lượng và yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển xanh, ngành phân bón được đặt vào vị trí chiến lược hơn đối với nông nghiệp và nền kinh tế.
Phân bón Cà Mau nhìn từ vai trò hạ tầng của an ninh lương thực
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng nếu năng lượng là hạ tầng của công nghiệp thì phân bón chính là hạ tầng của an ninh lương thực. Nhận định này phản ánh mối liên hệ trực tiếp giữa nguồn cung phân bón ổn định, chất lượng, hiệu quả với năng suất cây trồng, khả năng duy trì sản xuất nông nghiệp và sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động khó lường từ bên ngoài.
Trong nhiều năm, phân bón thường được xem chủ yếu là vật tư đầu vào phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, các biến động gần đây cho thấy ngành này còn liên quan chặt chẽ đến an ninh kinh tế, năng lượng và năng lực tự chủ của mỗi quốc gia. Khi giá năng lượng, logistics hoặc nguyên liệu đầu vào thay đổi, tác động có thể lan nhanh đến chi phí sản xuất nông nghiệp, giá nông sản và đời sống của người nông dân.
Trong khuôn khổ chương trình, bà Nguyễn Thị Hiền, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau, PVCFC, Hose: DCM, đơn vị thành viên của Petrovietnam, đã trình bày tham luận về vai trò của doanh nghiệp phân bón trong bối cảnh mới. Tham luận cũng chia sẻ những định hướng chiến lược của Phân bón Cà Mau trước các biến động ngày càng phức tạp của kinh tế toàn cầu.
Từ cung cấp sản phẩm đến đồng hành cùng hệ sinh thái nông nghiệp
Theo đại diện PVCFC, tương lai của ngành phân bón không chỉ được quyết định bởi năng lực sản xuất, mà còn bởi khả năng tạo ra giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phân bón tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi của nông nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
Hướng đi được nhấn mạnh là đồng hành cùng người nông dân trong các giải pháp canh tác, quản lý dinh dưỡng, sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm phát thải. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp bền vững, nơi hiệu quả sản xuất không chỉ đo bằng sản lượng mà còn gắn với chất lượng, chi phí, môi trường và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường.
Với định hướng đó, Phân bón Cà Mau đặt trọng tâm vào giá trị dài hạn cho nông nghiệp. Khi người nông dân sử dụng phân bón hiệu quả hơn, đất đai và nguồn nước được quản lý tốt hơn, chuỗi sản xuất nông nghiệp sẽ có thêm nền tảng để ổn định trước rủi ro về thời tiết, thị trường và chi phí đầu vào.
Năm trụ cột chiến lược cho giai đoạn phát triển mới
Một vấn đề được hội thảo đặt ra là thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở biến động giá phân bón. Điều đáng lo hơn là khả năng duy trì sự ổn định của chuỗi cung ứng nông nghiệp trong bối cảnh thế giới ngày càng khó dự báo. Khi năng lượng, logistics hay nguyên liệu đầu vào đều có thể biến động bởi các yếu tố địa chính trị, doanh nghiệp phân bón cần chuẩn bị năng lực thích ứng dài hạn, thay vì chỉ phản ứng với các biến động ngắn hạn.
Dù Việt Nam đã chủ động được nguồn cung Urê trong nước, nhiều nguyên liệu và dòng sản phẩm phân bón quan trọng vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, đặc biệt là Kali và một số nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất. Chỉ một biến động nhỏ tại các tuyến vận tải năng lượng quốc tế cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên giá nguyên liệu, chi phí sản xuất và nguồn cung phân bón toàn cầu.
Từ góc độ doanh nghiệp đầu ngành, Phân bón Cà Mau xác định chiến lược phát triển trong giai đoạn tới dựa trên 5 trụ cột gồm: Tự chủ – Xanh – Thông minh – Liên kết – Hội nhập. Đây là các định hướng có tính bổ trợ lẫn nhau, nhằm nâng cao khả năng chống chịu và mở rộng không gian phát triển của doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh mới.
- Tự chủ không chỉ là tự chủ năng lực sản xuất, mà còn là khả năng chủ động nguồn nguyên liệu, qua đó củng cố nền tảng chống chịu trước biến động thị trường.
- Xanh là yêu cầu tất yếu khi các tiêu chuẩn ESG, CBAM và mục tiêu giảm phát thải đang dần trở thành điều kiện cạnh tranh mới trên thị trường quốc tế.
- Thông minh là ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu hoá trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến phân phối và hỗ trợ canh tác.
- Liên kết và Hội nhập giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hơn các nguồn lực trong nước và quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Doanh thu, xuất khẩu và kỳ vọng mở rộng chuỗi giá trị
Thực tế cho thấy năng lực chống chịu và thích ứng đang trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng của các doanh nghiệp phân bón. Năm 2025, Phân bón Cà Mau ghi nhận doanh thu 17.033 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 2.207 tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra. Sản lượng xuất khẩu đạt 458.000 tấn, hiện diện tại 22 thị trường quốc tế.
Các kết quả này cho thấy dư địa phát triển của ngành phân bón Việt Nam không chỉ nằm ở thị trường nội địa. Khi doanh nghiệp có năng lực sản xuất, quản trị chuỗi cung ứng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu sẽ rộng mở hơn.
Đồng thời, doanh nghiệp đặt kỳ vọng đến năm 2030 doanh thu vượt mốc 30.000 tỷ đồng khi quyết định mở rộng từ kinh doanh phân bón sang doanh nghiệp cung cấp giải pháp dinh dưỡng cho cây trồng, công nghệ sau thu hoạch, chế biến nông sản sau thu hoạch. Đây là bước chuyển từ tư duy bán sản phẩm sang cung cấp giải pháp, gắn hoạt động của doanh nghiệp với nhu cầu thực tế của sản xuất nông nghiệp và chế biến nông sản.
Trong bối cảnh an ninh lương thực ngày càng gắn với tự chủ nguồn cung, phát triển xanh và hội nhập quốc tế, vai trò của doanh nghiệp phân bón được đặt ở tầm chiến lược hơn. Những định hướng được nêu tại hội thảo cho thấy Phân bón Cà Mau đang tìm cách nâng tầm vị trí trong chuỗi giá trị nông nghiệp, từ nền tảng sản xuất phân bón đến giải pháp tổng thể phục vụ nông dân, nông nghiệp và an ninh lương thực quốc gia.
