Xuất khẩu rau quả Việt Nam đang ghi nhận nhịp tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm. Kết quả này không chỉ củng cố niềm tin của doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, mà còn tạo thêm cơ sở để ngành rau quả đặt mục tiêu chinh phục mốc 10 tỷ USD trong cả năm nay.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, gọi tắt là Vinafruit, dù vẫn đối mặt nhiều khó khăn và thách thức từ thị trường quốc tế, xuất khẩu rau quả trong 4 tháng đầu năm nay đạt gần 2,06 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng đáng chú ý, nhất là trong bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu lớn đang siết chặt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường chủ lực
Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục khẳng định vị trí là thị trường lớn nhất của rau quả Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt hơn 1 tỷ USD, chiếm hơn 50% thị phần. Vai trò của Trung Quốc vì vậy vẫn mang tính quyết định đối với tốc độ tăng trưởng chung của toàn ngành.
Bên cạnh Trung Quốc, các thị trường trọng điểm khác như Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Đông vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tốt, ở mức 15-20%. Diễn biến này cho thấy rau quả Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, mà đang từng bước mở rộng hiện diện tại nhiều khu vực có yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm.
Đáng chú ý, nhu cầu nhập khẩu rau quả Việt Nam đang tăng tại một số thị trường lớn. Theo số liệu từ Ủy ban Thống kê châu Âu, mặc dù EU giảm nhập khẩu rau quả từ thị trường ngoại khối trong tháng đầu tiên của năm 2026, khối này vẫn tăng nhập khẩu rau quả từ Việt Nam với mức tăng 7,8% so với tháng 1/2025. Tín hiệu này cho thấy sản phẩm rau quả Việt Nam đang dần đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn xanh và bền vững của thị trường EU.
Hoa Kỳ, EU và các khu vực mới mở thêm dư địa
Tại Hoa Kỳ, số liệu từ Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, viết tắt là USITC, cho thấy trong 2 tháng đầu năm nay, nước này giảm nhập khẩu rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến nói chung, nhưng lại tăng nhập khẩu từ Việt Nam. Sự tăng trưởng ngược chiều này phản ánh cơ hội rõ rệt cho nông sản Việt Nam, đặc biệt trong nhóm sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh.
Các sản phẩm chủ lực như bưởi, dừa và một số sản phẩm chế biến đang được nhắc đến như những mặt hàng có khả năng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng Hoa Kỳ. Đây cũng là hướng đi quan trọng, bởi các thị trường phát triển thường đòi hỏi sản phẩm không chỉ tươi ngon, an toàn, mà còn có tính ổn định về chất lượng và nguồn cung.
Xét theo khu vực, xuất khẩu rau quả Việt Nam đang tăng trưởng ở mức cao trên hầu hết các thị trường. Theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, trong quý I/2026, ngành rau quả Việt Nam duy trì tăng trưởng xuất khẩu sang tất cả các khu vực trên thế giới.
Trong đó, châu Phi là khu vực chiếm tỷ trọng thấp nhất nhưng lại có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu lên đến 38,4%. Tiếp theo là châu Âu với mức tăng 34,2%; châu Á tăng 32%; châu Đại Dương tăng 23,9% và châu Mỹ tăng 19,5%. Những con số này phản ánh vị thế ngày càng rõ hơn của rau quả Việt Nam trên thị trường thế giới, đồng thời cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn rộng nếu ngành tiếp tục nâng chất lượng và năng lực chế biến.
Xuất khẩu chính ngạch và chế biến sâu tạo giá trị mới
Đối với thị trường Trung Quốc, phương thức xuất khẩu cũng đang có sự thay đổi. Xuất khẩu tiểu ngạch vẫn được duy trì nhờ lợi thế linh hoạt về logistics, nhưng xuất khẩu chính ngạch ngày càng chiếm vai trò chủ đạo. Đây là xu hướng tất yếu khi thị trường nhập khẩu yêu cầu cao hơn về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Một điểm đáng chú ý khác là cơ cấu hàng xuất khẩu đang chuyển dịch theo hướng gia tăng giá trị. Tỷ trọng và kim ngạch rau quả chế biến tăng lên, trong khi các doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến đầu tư chế biến sâu. Các sản phẩm đông lạnh, sấy, nước quả cô đặc đang trở thành hướng đi được chú ý, bởi có thể kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ mùa vụ và nâng giá trị của nông sản.
Sự chuyển dịch này có ý nghĩa quan trọng đối với ngành rau quả. Nếu chỉ dựa vào xuất khẩu trái cây tươi, ngành dễ chịu tác động bởi thời vụ, chi phí vận chuyển, rủi ro kiểm dịch và biến động cung cầu. Ngược lại, tăng tỷ trọng hàng chế biến giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong đơn hàng, mở rộng thị trường và nâng sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.
Cơ hội 10 tỷ USD đi kèm yêu cầu siết chất lượng
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Vinafruit, nhận định chuyến thăm Trung Quốc mới đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp tục nâng cao mối quan hệ toàn diện giữa 2 quốc gia, trong đó có quan hệ thương mại. Đây là điều kiện thuận lợi để ngành rau quả Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc trong thời gian tới.
Trung Quốc cũng đang tiếp tục mở cửa cho rau quả Việt Nam. Gần đây nhất là việc ký kết Nghị định thư cho quả bưởi và chanh Việt Nam xuất khẩu chính ngạch vào nước này. Theo đánh giá của Vinafruit, đây là cú hích mới rất quan trọng cho xuất khẩu bưởi, chanh nói riêng và rau quả Việt Nam nói chung sang Trung Quốc.
Trên cơ sở kết quả 4 tháng đầu năm, ông Bình cho rằng nếu tiếp tục giữ được đà tăng trưởng ở mức cao, xuất khẩu rau quả Việt Nam năm nay hoàn toàn có thể đạt mục tiêu 10 tỷ USD. Tuy nhiên, mục tiêu này không tự đến nếu các điểm nghẽn về chất lượng, an toàn sản phẩm và khai thác thị trường chưa được xử lý đồng bộ.
Trước hết, một số lô hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam vẫn bị các thị trường như châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc cảnh báo về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng chất cấm và kim loại nặng. Đây là vấn đề cần được kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, thu hoạch, sơ chế đến đóng gói, bởi chỉ một lô hàng vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành hàng.
Trong bối cảnh một số thị trường bị thu hẹp do chiến sự ở Trung Đông, ngành rau quả cần khai thác tốt hơn các thị trường còn dư địa, đặc biệt là Trung Quốc. Theo khảo sát và làm việc của Vinafruit với các địa phương của Trung Quốc, tại nhiều khu vực sâu trong nội địa như Bắc Kinh, Trùng Khánh, Thượng Hải, Hồ Nam hay Trịnh Châu, rau quả Việt Nam vẫn xuất hiện khá ít.
Điều đó cho thấy cơ hội mở rộng tại thị trường Trung Quốc còn rất lớn, không chỉ ở các khu vực giáp biên hoặc các đầu mối quen thuộc, mà cả ở những đô thị và địa phương sâu trong nội địa. Nếu tận dụng tốt dư địa này, đồng thời duy trì đà tăng tại EU, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản và các khu vực khác, rau quả Việt Nam có thêm cơ sở để bù đắp sự sụt giảm ở những thị trường chịu tác động bởi xung đột Trung Đông.
Với nền tảng tăng trưởng gần 2,06 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm, mục tiêu 10 tỷ USD là tham vọng nhưng có cơ sở. Điều kiện then chốt là ngành rau quả phải tiếp tục mở rộng thị trường bằng con đường chính ngạch, đẩy mạnh chế biến sâu và bảo đảm an toàn chất lượng theo đúng yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu.
