Sầu riêng Lâm Đồng đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho niên vụ xuất khẩu 2026, trong bối cảnh yêu cầu của thị trường nhập khẩu ngày càng chặt chẽ về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Tỉnh Lâm Đồng vì vậy tăng cường quản lý toàn bộ chuỗi, từ sản xuất, thu mua, sơ chế, đóng gói đến xuất khẩu, nhằm giữ ổn định ngành hàng nông sản chủ lực này.
Với khoảng 45.550ha và sản lượng dự kiến trên 310.000 tấn, sầu riêng tiếp tục là một trong những ngành hàng có vai trò lớn trong cơ cấu nông sản của tỉnh Lâm Đồng trong năm 2026. Khi diện tích và sản lượng tăng, áp lực quản lý cũng tăng theo, nhất là ở các khâu liên quan trực tiếp đến mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường quốc tế.
Sầu riêng Lâm Đồng mở rộng quy mô, yêu cầu quản lý cao hơn
Toàn tỉnh hiện có 346 mã số vùng trồng với diện tích 13.297,79ha và 70 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Đây là nền tảng quan trọng để hoạt động xuất khẩu được tổ chức bài bản hơn, đồng thời tạo điều kiện cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị theo hướng minh bạch.
Theo ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, cơ hội cho trái sầu riêng của địa phương còn rất lớn. Tuy nhiên, các rào cản kỹ thuật từ thị trường quốc tế ngày càng khắt khe, đòi hỏi ngành hàng phải nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị. Sự minh bạch cần được duy trì từ khâu sản xuất đến chế biến và xuất khẩu.
Việc mở rộng nhanh diện tích sản xuất cùng số lượng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đã tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu. Dù vậy, cơ hội mở rộng thị trường luôn đi kèm yêu cầu quản lý nghiêm ngặt hơn, nhất là việc duy trì các điều kiện sau khi đã được cấp mã. Nếu các điều kiện này không được tuân thủ liên tục, uy tín của cả chuỗi có thể bị ảnh hưởng.
Những điểm nghẽn trong mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, công tác quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói vẫn còn một số khó khăn. Tại một số vùng trồng, việc ghi chép nhật ký sản xuất còn mang tính hình thức. Dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc chưa bảo đảm tính chính xác và liên tục, trong khi đây là yêu cầu then chốt để chứng minh nguồn gốc sản phẩm khi xuất khẩu.
Một thách thức khác là liên kết giữa các hộ dân trong cùng vùng trồng chưa thật sự chặt chẽ. Trách nhiệm duy trì các điều kiện sau cấp mã giữa các thành viên còn chưa đồng đều. Điều này khiến việc quản lý chất lượng trong cùng một vùng trồng có thể thiếu thống nhất, đặc biệt khi sản phẩm được thu mua, gom hàng và đưa vào cơ sở đóng gói.
Bên cạnh đó, nguồn lực phục vụ công tác hậu kiểm, giám sát sau cấp mã còn hạn chế, trong khi số lượng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói tăng nhanh. Công tác kiểm tra, giám sát các tổ chức, cá nhân được ủy quyền sử dụng mã số vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là khi hoạt động thu mua và vận chuyển diễn ra trong thời gian cao điểm.
Kiểm nghiệm Cadimi, vàng O và áp lực mùa thu hoạch
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh mới có hai đơn vị được công nhận đủ điều kiện kiểm nghiệm Cadimi và vàng O phục vụ xuất khẩu. Trong thời gian cao điểm thu hoạch, nguy cơ quá tải kiểm nghiệm có thể ảnh hưởng đến tiến độ xuất khẩu. Đây là vấn đề cần được tính toán kỹ, bởi kiểm nghiệm là một trong những khâu quan trọng để sản phẩm đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu.
Đối với Sầu riêng Lâm Đồng, kiểm soát chất lượng không chỉ dừng ở vườn trồng mà còn kéo dài đến các khâu sơ chế, đóng gói, bảo quản, vận chuyển và hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu. Khi thị trường yêu cầu minh bạch hơn, mỗi lô hàng cần có dữ liệu rõ ràng, thống nhất và có thể kiểm tra lại. Vì vậy, nhật ký sản xuất, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phải được vận hành đúng thực chất.
Việc siết quản lý cũng có ý nghĩa bảo vệ những cơ sở và vùng trồng làm đúng quy định. Nếu xảy ra tình trạng sử dụng mã số không đúng, gian lận nguồn gốc hoặc không bảo đảm điều kiện kỹ thuật, rủi ro không chỉ thuộc về một lô hàng mà có thể tác động đến niềm tin của thị trường đối với cả ngành hàng địa phương.
Đồng bộ trách nhiệm từ sở, ngành đến xã, phường
Trước yêu cầu đặt ra, UBND tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, thu mua, sơ chế, đóng gói và xuất khẩu sầu riêng trên địa bàn. Trong đó, công tác quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát, cập nhật đầy đủ cơ sở dữ liệu các mã số đã được cấp, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc duy trì các điều kiện theo quy định. Cơ quan này cũng có trách nhiệm kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các trường hợp vi phạm. Công tác hậu kiểm được tăng cường, tập trung vào truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và yêu cầu của nước nhập khẩu.
Cùng với kiểm tra, hoạt động tuyên truyền và hướng dẫn các tổ chức, cá nhân, hợp tác xã, doanh nghiệp thực hiện nghiêm quy định trong sản xuất, chế biến, đóng gói và xuất khẩu sầu riêng cũng được đẩy mạnh. Đây là giải pháp cần thiết để các chủ thể trong chuỗi hiểu rõ trách nhiệm, tránh tình trạng chỉ chú trọng sản lượng mà xem nhẹ hồ sơ, quy trình và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Đối với hoạt động thu mua và tiêu thụ sản phẩm, Sở Công Thương được giao theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường, tình hình thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng. Sở cũng chủ động triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động thu mua, vận chuyển, kinh doanh, sơ chế và đóng gói sầu riêng trên địa bàn.
Công an tỉnh chủ động nắm tình hình liên quan đến hoạt động sản xuất, thu mua, sơ chế, đóng gói, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng. Đồng thời, lực lượng này phối hợp với các sở, ngành và địa phương phát hiện, xử lý các hành vi sử dụng trái phép mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, gian lận thương mại, gian lận nguồn gốc hàng hóa và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
UBND các xã, phường được giao tăng cường quản lý địa bàn, phối hợp giám sát hoạt động của các mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Chính quyền cơ sở cũng theo dõi thời điểm thu hoạch của các vùng trồng và việc thu mua sản phẩm từ các đơn vị liên kết, bảo đảm doanh nghiệp thu mua đúng sản phẩm tại đúng vùng trồng trên địa bàn.
Với việc tăng cường quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm, các giải pháp đang được triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm hoạt động sản xuất, thu mua và xuất khẩu sầu riêng của tỉnh đáp ứng yêu cầu thị trường. Niên vụ 2026 vì thế không chỉ là câu chuyện sản lượng, mà còn là phép thử về năng lực tổ chức chuỗi và tính bền vững của Sầu riêng Lâm Đồng.
