Sầu riêng Trung Quốc đang là tâm điểm của thị trường rau quả châu Á khi nhập khẩu tăng mạnh trong năm 2026. Trong bức tranh đó, tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào nổi lên như một kênh vận chuyển quan trọng, đặc biệt đối với sầu riêng từ Thái Lan và Malaysia, trong khi Trung Quốc tiếp tục là thị trường mua nhiều rau quả của Việt Nam.
Diễn biến này cho thấy cạnh tranh trên thị trường sầu riêng ngày càng rõ nét. Không chỉ sản lượng, các yếu tố về mã số vùng trồng, chất lượng, sản phẩm đông lạnh, chuỗi cung ứng lạnh và thời gian giao hàng đang trở thành lợi thế quyết định đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Xuất khẩu rau quả Việt Nam giữ đà tăng, sầu riêng Trung Quốc là thị trường lớn
Bản tin Ngành hàng rau quả mới nhất của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường thuộc Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dẫn số liệu từ Cục Hải quan cho biết kim ngạch xuất khẩu rau quả tháng 5/2026 đạt 614,788 triệu USD, tương đương cùng kỳ năm 2025. Ba thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam là Trung Quốc, Hoa Kỳ và Hàn Quốc.
Bên cạnh các thị trường chủ lực, những thị trường như Hà Lan, Đức, Malaysia tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Đây là tín hiệu tích cực vì góp phần giảm rủi ro phụ thuộc vào một số thị trường trọng điểm, đồng thời mở thêm dư địa tiêu thụ cho trái cây Việt Nam. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt hơn 2,67 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong nhóm hàng xuất khẩu, sầu riêng tiếp tục là điểm sáng. Việc mở rộng diện tích mã số vùng trồng được phê duyệt đã hỗ trợ mặt hàng này tăng trưởng mạnh hơn, nhất là khi thị trường nhập khẩu ngày càng yêu cầu chặt chẽ về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm soát chất lượng.
Sầu riêng Việt Nam tăng mạnh về giá trị và chuyển dịch sang chất lượng
Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đã ghi nhận nhiều tín hiệu khởi sắc cả về sản lượng lẫn giá trị. Theo số liệu từ cơ quan hải quan, riêng quý I/2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, tốc độ tăng về giá trị cao hơn tốc độ tăng về sản lượng. Điều này cho thấy ngành hàng sầu riêng đang từng bước chuyển dịch từ tăng trưởng chủ yếu dựa vào sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng và hiệu quả xuất khẩu. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu, nhất là sầu riêng Trung Quốc, ngày càng coi trọng sự ổn định của chuỗi cung ứng.
Sau giai đoạn siết chặt kiểm soát kỹ thuật trong năm 2025, nhiều doanh nghiệp không chỉ duy trì ổn định thị trường xuất khẩu mà còn ghi nhận giá trị đơn hàng tăng lên. Nguyên nhân đến từ sự chuyển dịch sang sản phẩm chất lượng cao, sầu riêng đông lạnh và chuỗi cung ứng được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Tổng khối lượng xuất khẩu sầu riêng đạt trên 80.000 tấn. Trong đó, sầu riêng quả tươi chiếm khoảng 68.500 tấn, còn sầu riêng đông lạnh đạt gần 11.600 tấn. Theo đánh giá của các doanh nghiệp và đơn vị xuất khẩu, dù khối lượng chưa đạt đỉnh như các tháng cao điểm thu hoạch, giá trị xuất khẩu trong những tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì tích cực nhờ chất lượng hàng hóa được nâng lên, giá bán ổn định hơn và tỷ trọng sản phẩm đông lạnh, chế biến ngày càng tăng.
Đường sắt Trung Quốc - Lào tăng tốc vận chuyển sầu riêng
Bản tin của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường cũng cho biết nhập khẩu sầu riêng Trung Quốc tăng mạnh trong năm 2026. Từ tháng 1 đến ngày 26/4/2026, tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào đã vận chuyển 50.300 tấn sầu riêng, tăng 94,2% so với cùng kỳ.
Riêng cửa khẩu Mohan tại Vân Nam nhập 121.000 tấn sầu riêng tươi trong 4 tháng đầu năm, tăng 1,7 lần và chiếm khoảng 1/3 tổng lượng sầu riêng tươi nhập khẩu của Trung Quốc. Con số này cho thấy vai trò ngày càng rõ của các cửa ngõ logistics phía tây nam Trung Quốc trong việc tiếp nhận trái cây nhiệt đới từ Đông Nam Á.
Động lực chính đến từ lợi thế logistics chuỗi lạnh của tuyến Trung Quốc - Lào, đặc biệt đối với sầu riêng từ Thái Lan và Malaysia. So với vận tải đường biển và đường bộ, đường sắt giúp rút ngắn thời gian giao hàng, ổn định nhiệt độ, giảm hao hụt và chi phí. Tuyến Tốc hành Lancang - Mekong có thể đưa sầu riêng từ vùng sản xuất của Thái Lan đến Côn Minh trong khoảng 26 giờ; toàn trình từ vườn đến người tiêu dùng Trung Quốc không quá 3 ngày, với tỷ lệ hao hụt dưới 3%.
Cạnh tranh thị trường tăng, rau quả Việt cần giữ lợi thế
Nhờ nguồn cung tăng và logistics cải thiện, thị trường sầu riêng Trung Quốc trong năm nay dồi dào hơn. Giá sầu riêng tại một số thành phố lớn như Bắc Kinh đã giảm khoảng 40% so với các năm trước. Với người tiêu dùng, đây là tín hiệu thuận lợi; nhưng với các nước xuất khẩu, mức giá giảm cũng đồng nghĩa áp lực cạnh tranh về chất lượng, chi phí và khả năng giao hàng đúng chuẩn sẽ gay gắt hơn.
Dự kiến trong cả năm 2026, lượng trái cây Đông Nam Á vận chuyển qua tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào có thể vượt 200.000 tấn, tăng hơn 20% so với năm trước. Khi Thái Lan và Malaysia tận dụng tốt tuyến vận tải này, các doanh nghiệp Việt Nam càng cần chú trọng tính ổn định của vùng trồng, cơ sở đóng gói, bảo quản sau thu hoạch và sản phẩm chế biến sâu.
Bên cạnh sầu riêng, các mặt hàng truyền thống như thanh long, chuối, xoài, dừa vẫn duy trì xuất khẩu ổn định. Theo Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công thương, dung lượng thị trường nhập khẩu rau quả tại các quốc gia và khu vực lớn trên thế giới trong năm 2026 có xu hướng tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu tiêu thụ thực phẩm lành mạnh và sự hồi phục kinh tế toàn cầu. Tổng dung lượng thị trường rau quả tươi toàn cầu năm 2026 dự kiến đạt khoảng 934,6 tỷ USD.
Trong những tháng tới, xuất khẩu rau quả Việt Nam được dự báo tiếp tục khởi sắc khi nhiều loại trái cây chủ lực bước vào chính vụ thu hoạch, nguồn cung dồi dào hơn, chất lượng và truy xuất nguồn gốc được cải thiện. Tuy nhiên, câu chuyện từ tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào cho thấy thị trường sầu riêng Trung Quốc không chỉ cần sản lượng lớn mà còn đòi hỏi tốc độ, tiêu chuẩn và khả năng tổ chức chuỗi cung ứng hiệu quả.
