Sức khỏe đường ruột đang trở thành trọng tâm mới trong chăn nuôi gà hiện đại, khi yêu cầu giảm kháng sinh, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao phúc lợi vật nuôi ngày càng rõ rệt. Theo bà Trần Thị Tuyết Dung, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty TNHH MTV Gà Giống Dabaco, thuộc Tập đoàn Dabaco Việt Nam, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kiểm soát đường ruột không chỉ giúp đàn gà khỏe hơn, hạn chế hiện tượng mổ cắn nhau, mà còn làm môi trường chăn nuôi sạch hơn, giảm mùi hôi rõ rệt.
Cách tiếp cận này cho thấy ngành chăn nuôi đang chuyển từ tư duy xử lý bệnh khi đã phát sinh sang chủ động xây dựng nền tảng sức khỏe cho vật nuôi. Trong bối cảnh Nhà nước tiến tới giảm dần và sẽ cấm hoàn toàn việc sử dụng kháng sinh trong phòng bệnh chăn nuôi, mô hình không phụ thuộc vào kháng sinh phòng bệnh được xem là hướng đi phù hợp với nhu cầu thị trường về thịt gà sạch, an toàn và không tồn dư kháng sinh.
Sức khỏe đường ruột là nền tảng của năng suất đàn gà
Bà Trần Thị Tuyết Dung cho biết, nhiều người thường cho rằng bệnh tật ở vật nuôi chủ yếu bắt nguồn từ đường hô hấp. Tuy nhiên, trong thực tế sản xuất, phần lớn vấn đề lại liên quan đến sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột. Quan điểm này tương đồng với nhận định nổi tiếng của Hippocrates, cha đẻ của ngành y học hiện đại, rằng mọi bệnh tật đều bắt nguồn từ đường ruột và cái chết nằm ở ruột.
Đối với con gà, hệ tiêu hóa chỉ chiếm 5% khối lượng cơ thể nhưng lại tiêu thụ đến 30% lượng oxy của toàn cơ thể. Không chỉ đảm nhiệm chức năng tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng, đường ruột còn là cơ quan miễn dịch lớn nhất, chứa hơn 70% tế bào miễn dịch. Vì vậy, trạng thái cân bằng giữa hệ vi sinh vật và môi trường nội tại có ý nghĩa quyết định đối với sức khỏe và năng suất thực tế của đàn gà.
Theo bà Dung, đường ruột khỏe mạnh giúp cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn, tăng tốc độ lớn, giảm tỷ lệ loại thải, giảm chi phí thuốc và nâng cao chất lượng trứng. Do đó, xu hướng chăn nuôi hiện đại đang chuyển dịch mạnh mẽ từ quản lý bệnh tật sang quản lý sức khỏe đường ruột, coi đây là chìa khóa để duy trì năng suất trong điều kiện giảm sử dụng kháng sinh.
Hệ thống bảo vệ đa tầng trong chăn nuôi gà
Từ thực tế sản xuất, Dabaco đã xây dựng hệ thống bảo vệ đa tầng nhằm tạo môi trường ổn định cho đàn gà phát triển mà không phụ thuộc vào kháng sinh phòng bệnh. Vòng bảo vệ bên ngoài là vành đai lọc tự nhiên xung quanh trang trại, gồm hệ thống hàng rào cây xanh, cây trồng dải và các ao sinh học để cách ly mầm bệnh. Cùng với đó là công nghệ chuồng nuôi khép kín, thông gió tự động hiện đại, giúp kiểm soát nhiệt độ và chất lượng không khí trong chuồng.
Nguồn nước uống cho vật nuôi cũng được yêu cầu luôn đạt tiêu chuẩn kiểm nghiệm. Ở bên trong, Dabaco thiết lập chế độ dinh dưỡng phù hợp, chính xác theo từng giai đoạn phát triển của đàn gà và điều kiện môi trường. Việc bổ sung chế phẩm được thực hiện theo nguyên tắc 3D, gồm đúng nhu cầu, đúng liều lượng và đúng thời điểm. Các nhóm chế phẩm được sử dụng định kỳ gồm axit hữu cơ, khoáng vi lượng, men vi sinh và thảo dược.
Bên cạnh dinh dưỡng và môi trường, Dabaco còn xây dựng phác đồ vaccine tự động phù hợp với đặc điểm dịch tễ của từng vùng. Bà Dung nhấn mạnh, kháng sinh chỉ được sử dụng nghiêm ngặt cho mục đích điều trị khi có bệnh dịch xảy ra và phải theo đúng chỉ định của bác sĩ thú y. Cách làm này cho thấy kiểm soát sức khỏe đường ruột không phải là một biện pháp đơn lẻ, mà là hệ thống quản trị đồng bộ từ chuồng trại, nước uống, thức ăn, vaccine đến theo dõi thú y.
Kết quả thí nghiệm trên 2.700 con gà giống lông màu bố mẹ
Để chứng minh hiệu quả trước khi áp dụng đại trà vào sản xuất, Dabaco đã tiến hành thí nghiệm trên 2.700 con gà giống lông màu bố mẹ, giống gà Mía. Thí nghiệm được thực hiện ở hai giai đoạn: giai đoạn sinh trưởng từ 1–10 tuần tuổi và giai đoạn sinh sản từ 21–30 tuần tuổi. Đàn gà được chia đều thành 3 lô, gồm lô đối chứng, lô thí nghiệm 1 và lô thí nghiệm 2.
Kết quả ở giai đoạn sinh trưởng cho thấy lô thí nghiệm đạt trọng lượng lớn hơn 12% so với lô đối chứng. Hệ số chuyển đổi thức ăn, FCR, được rút ngắn đáng kể từ mức 3,35–3,5 xuống còn 2,83. Tỷ lệ chết giảm 0,12%, trong khi tỷ lệ mắc các bệnh về đường tiêu hóa giảm mạnh đến 67% so với lô đối chứng. Những con số này phản ánh rõ tác động của việc kiểm soát đường ruột đối với khả năng hấp thụ dinh dưỡng và sức đề kháng của đàn gà.
Ở giai đoạn sinh sản, lô thí nghiệm có đỉnh đẻ cao hơn lô đối chứng 4%. Sản lượng trứng trên mái, tính đến 45 tuần tuổi, đạt từ 241–242 quả, tăng rõ so với lô đối chứng chỉ đạt 220 quả. Tỷ lệ trứng có phôi đạt từ 96,74%–97,03%, cao hơn đối chứng 3,5%. Tỷ lệ nở trên tổng số trứng có phôi đưa vào ấp đạt trên 88%. Kết quả này cho thấy sức khỏe đường ruột không chỉ tác động đến tăng trưởng, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sinh sản và chất lượng con giống.
Giảm kháng sinh, không cắt mỏ và nâng phúc lợi động vật
Nhìn lại chặng đường phát triển, bà Dung cho biết trước năm 2024, Dabaco gặp nhiều áp lực dịch bệnh. Khi đó, biện pháp chủ yếu là phụ thuộc vào kháng sinh để phòng và trị bệnh, khiến chi phí thú y rất cao. Từ năm 2025, khi áp dụng đồng bộ các giải pháp kiểm soát sức khỏe đường ruột, Dabaco gần như không phải sử dụng kháng sinh để phòng bệnh. Kết quả là chi phí kháng sinh đã giảm sâu đến 88,76%.
Không chỉ mang lại lợi ích về chi phí, mô hình mới còn tạo ra những giá trị quan trọng về phúc lợi động vật. Theo bà Dung, Dabaco không cần dùng vaccine phòng cầu trùng và không cần tiến hành cắt mỏ gà. Điều này giúp giảm stress cho vật nuôi, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn về phúc lợi động vật. Hình ảnh đàn gà trong mô hình mới khác xa với cách nuôi trước đây, khi gà có thể phải đeo kính hoặc bị cắt mỏ gây tổn thương.
Môi trường chuồng nuôi cũng được cải thiện rõ rệt. Phân gà luôn khô, sạch, chuồng trại rất ít mùi hôi thối. Với người chăn nuôi, đây là yếu tố có ý nghĩa thiết thực vì môi trường sạch giúp giảm áp lực mầm bệnh, cải thiện điều kiện lao động và tạo nền tảng cho sản xuất ổn định hơn.
Thực tế từ trang trại nuôi giống gà Mía số 1 của Dabaco
Là chủ trang trại trẻ có nhiều năm chăn nuôi giống gà Mía số 1 của Dabaco, anh Hồ Thanh Tuấn ở xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An cho biết, trong chăn nuôi gà thịt, để hạn chế hiện tượng gà mổ cắn nhau, phần lớn người chăn nuôi vẫn chọn giải pháp cắt mỏ. Tuy nhiên, phương pháp này gây đau, ảnh hưởng đến khả năng bắt mồi, tiêu hóa và phần nào làm giảm phúc lợi vật nuôi.
Theo anh Tuấn, thực tế hiện nay cho thấy nếu áp dụng đúng giải pháp dinh dưỡng hợp lý, kết hợp vệ sinh chuồng trại tốt và mật độ nuôi phù hợp, đàn gà hoàn toàn có thể hạn chế mổ cắn mà không cần cắt mỏ. Nhờ phương pháp chăn nuôi mới, các lứa gà tại trang trại của anh luôn khỏe mạnh, ngoại hình đẹp và đồng đều. Đặc biệt, khi gà đạt 108 ngày tuổi sẽ được xuất bán, FCR giảm chỉ còn khoảng 2,67 kg thức ăn/kg tăng trọng.
Từ câu chuyện của Dabaco và các trang trại liên kết, có thể thấy quản lý sức khỏe đường ruột là hướng đi có tính nền tảng trong chăn nuôi gà an toàn. Khi đường ruột khỏe, đàn gà sử dụng thức ăn hiệu quả hơn, giảm bệnh tiêu hóa, hạn chế mổ cắn, giảm nhu cầu kháng sinh và góp phần tạo môi trường chuồng nuôi sạch hơn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để ngành chăn nuôi đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về sản phẩm an toàn và phúc lợi vật nuôi.
