Từ những thửa ruộng lúa ven sông Vĩnh Phước từng cho hiệu quả thấp, ông Nguyễn Ngọc Sang, ở khu phố Tân Vĩnh, phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị, đã chọn một hướng đi khác: trồng tre vàng lấy măng. Sau hơn 20 năm gắn bó với cây tre, mô hình của gia đình ông không chỉ tạo nguồn thu nhập ổn định, mà còn trở thành kinh nghiệm thực tế để nhiều hộ dân trong khu phố học tập, làm theo.
Ở Tân Vĩnh, nơi trước sáp nhập thuộc thành phố Đông Hà, sự chuyển dịch cây trồng đang góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế địa phương. Cây tre vàng, từ chỗ là lựa chọn thử nghiệm của một hộ nông dân, nay đã phát triển thành vùng sản xuất tập trung khoảng 35ha, mang lại giá trị rõ rệt trên những diện tích sản xuất lúa kém hiệu quả.
Từ ruộng lúa bấp bênh đến vườn tre vàng xanh tốt
Khu phố Tân Vĩnh nằm bên dòng sông Vĩnh Phước hiền hòa. Trước đây, người dân địa phương chủ yếu canh tác lúa. Tuy nhiên, do năng suất không cao, thu nhập từ cây lúa thiếu ổn định, nhiều hộ bắt đầu tìm kiếm mô hình phù hợp hơn với điều kiện đất đai và thị trường tiêu thụ.
Ông Nguyễn Ngọc Sang là một trong những người đi đầu trong quá trình chuyển đổi đó. Nhận thấy cây tre có khả năng thích nghi tốt, lại cho sản phẩm măng được người tiêu dùng ưa chuộng, ông đã mạnh dạn đưa giống tre về trồng từ hơn 20 năm trước. Ban đầu, gia đình ông trồng tre bát độ. Dù có thể cho măng, loại tre này chỉ thu hoạch theo mùa, chưa đáp ứng mong muốn có nguồn thu đều đặn quanh năm.
Năm 2003, ông Sang chuyển sang trồng tre vàng lấy măng. Qua quá trình chăm sóc và theo dõi, ông nhận thấy giống tre này có nhiều ưu điểm nổi bật: cho măng quanh năm, chất lượng măng giòn ngọt, phù hợp thị hiếu thị trường. Từ lựa chọn này, vườn tre của gia đình ngày càng phát triển, trở thành mô hình kinh tế ổn định trên vùng đất ven sông.
Thu lãi 250-300 triệu đồng mỗi năm từ gần 3ha tre
Hiện gia đình ông Nguyễn Ngọc Sang sở hữu gần 3ha tre vàng xanh tốt. Mỗi năm, vườn tre cho sản lượng hàng chục tấn măng thương phẩm. Với giá bán khoảng 20.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình ông thu lãi từ 250 triệu đồng đến 300 triệu đồng mỗi năm. Đây là mức thu nhập đáng kể so với sản xuất lúa trước đây trên những diện tích kém hiệu quả.
Điểm đáng chú ý trong mô hình của ông Sang là không chỉ dừng lại ở việc bán măng tươi. Để nâng cao giá trị sản phẩm, ông trực tiếp sơ chế măng tại nhà. Măng sau khi thu hoạch được bóc vỏ, gọt mỏng, sau đó ủ chua theo quy trình bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Cách làm này giúp sản phẩm thuận tiện hơn cho người tiêu dùng, đồng thời kéo dài khả năng tiêu thụ so với măng tươi thông thường.
Nhờ măng có hương vị thơm ngon, màu sắc tự nhiên, sản phẩm của gia đình ông Sang luôn trong tình trạng cung không đủ cầu. Toàn bộ măng tre Tân Vĩnh hiện được các đại lý tại chợ Đông Hà thu mua ổn định. Việc có đầu ra đều đặn là yếu tố quan trọng, giúp người trồng tre yên tâm đầu tư chăm sóc, duy trì sản xuất lâu dài.
Lan tỏa mô hình, tạo sinh kế cho nhiều hộ dân
Từ hiệu quả thực tế của gia đình ông Sang, nhiều hộ dân ở khu phố Tân Vĩnh đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng tre vàng lấy măng. Đến nay, toàn khu phố phát triển được khoảng 35ha tre vàng, hình thành vùng sản xuất tập trung có quy mô, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người dân địa phương.
Không chỉ đem lại nguồn thu nhập ổn định, cây tre vàng còn có ý nghĩa trong việc bảo vệ đất ven sông. Với đặc tính sinh trưởng thành bụi, hệ rễ bám đất, tre góp phần giữ đất, hạn chế sạt lở khu vực ven sông Vĩnh Phước. Vì vậy, mô hình này vừa có giá trị kinh tế, vừa phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững ở vùng ven sông.
Bên cạnh làm kinh tế gia đình, ông Nguyễn Ngọc Sang còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm cho bà con. Trong thời gian giữ vai trò Chi hội trưởng Chi hội Nông dân khu phố Tân Vĩnh giai đoạn 2020-2023, ông thường xuyên hướng dẫn kỹ thuật tách gốc, chăm sóc, bón phân và thu hoạch măng cho những hộ có nhu cầu. Sự hỗ trợ trực tiếp này giúp người dân giảm bớt rủi ro khi chuyển đổi cây trồng, đồng thời thúc đẩy diện tích tre vàng trên địa bàn không ngừng mở rộng.
Khi vùng trồng phát triển, nhu cầu chăm sóc, thu hái và sơ chế măng cũng tạo thêm việc làm thời vụ cho hàng chục lao động. Nhiều hộ dân nhờ đó có thêm nguồn thu, từng bước vươn lên thoát nghèo và ổn định cuộc sống. Đây là giá trị xã hội quan trọng của mô hình, không chỉ thể hiện ở con số thu nhập của một hộ mà còn ở khả năng lan tỏa trong cộng đồng.
Hướng tới VietGAP và sản phẩm OCOP măng sạch Tân Vĩnh
Bà Nguyễn Thị Thoa, Chủ tịch Hội Nông dân phường Nam Đông Hà, đánh giá mô hình trồng tre vàng lấy măng của ông Nguyễn Ngọc Sang là điển hình tiêu biểu về tinh thần dám nghĩ, dám làm, biết ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Theo bà Thoa, mô hình không chỉ giúp nhiều hộ gia đình làm giàu chính đáng, mà còn góp phần quan trọng vào công tác giảm nghèo và xây dựng đô thị văn minh tại địa phương.
Trong thời gian tới, Hội Nông dân phường Nam Đông Hà sẽ tiếp tục phối hợp hỗ trợ hội viên về vốn và kỹ thuật. Đồng thời, địa phương khuyến khích chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả sang các mô hình có giá trị kinh tế cao, trong đó tre vàng lấy măng là một hướng đi đã được kiểm chứng bằng thực tế tại Tân Vĩnh.
Đáng chú ý, địa phương đang hướng tới xây dựng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và phát triển sản phẩm măng sạch Tân Vĩnh thành sản phẩm OCOP đặc trưng. Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là bước đệm quan trọng để măng tre Tân Vĩnh không chỉ tiêu thụ tại các chợ truyền thống, mà còn có cơ hội vào hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản sạch.
Từ mô hình của ông Nguyễn Ngọc Sang có thể thấy, chuyển đổi cây trồng đúng hướng trên đất lúa kém hiệu quả có thể tạo ra sinh kế bền vững cho nông dân. Cây tre vàng lấy măng đang mở ra triển vọng mới cho khu phố Tân Vĩnh, vừa nâng cao thu nhập, vừa góp phần hình thành thương hiệu nông sản sạch của phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị.
