Trồng bơ 034 cùng bơ sáp trên vùng đất dốc Núi Dài đang mở ra hướng đi mới cho nhiều hộ nông dân vùng Bảy Núi, An Giang. Từ những triền gò đồi từng khó khai thác hiệu quả, mô hình xen canh cây bơ với cây ăn trái khác đã giúp nâng giá trị sử dụng đất, tạo thêm nguồn thu ổn định và góp phần phát triển kinh tế vườn đồi theo hướng bền vững.
Thành công bước đầu tại xã Ba Chúc cho thấy, nếu chọn đúng giống cây, nắm kỹ đặc điểm đất đai và tổ chức chăm sóc phù hợp, vùng bán sơn địa vẫn có thể trở thành lợi thế. Câu chuyện của anh Cao Văn Hậu, sinh năm 1982, là một ví dụ rõ nét cho quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng đang diễn ra ở địa phương.
Trồng bơ 034 trên đất dốc vùng Bảy Núi
Vùng Bảy Núi, An Giang từ lâu được biết đến với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu mang đặc trưng bán sơn địa. Địa hình triền dốc, đất gò đồi và khả năng giữ nước không đồng đều khiến sản xuất nông nghiệp tại đây luôn đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng. Với nhiều nông dân, bài toán không chỉ là trồng cây gì, mà còn là làm sao để cây trồng thích nghi với đất dốc, cho hiệu quả kinh tế và không làm gia tăng chi phí đầu tư.
Những năm gần đây, phong trào chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã tạo thêm sinh khí mới cho vùng đồi núi này. Thay vì độc canh hoặc để trống những khoảng đất khô cằn, một số nhà vườn đã mạnh dạn đưa cây bơ vào trồng xen trong vườn cây ăn trái. Trong đó, mô hình của anh Cao Văn Hậu tại Núi Dài được xem là một cách làm đáng chú ý.
Anh Hậu cho biết, trước khi bắt tay thực hiện, anh được Hội Nông dân tạo điều kiện đi tham quan các mô hình kinh tế vườn hiệu quả ở Cần Thơ. Từ những kinh nghiệm quan sát được, anh nhận ra quỹ đất gò đồi của gia đình trên Núi Dài vẫn còn nhiều tiềm năng. Trên diện tích hơn 5.000m², anh quyết định trồng thử nghiệm hơn 70 gốc bơ xen trong vườn sầu riêng 100 gốc.
Chọn bơ 034, bơ sáp để tăng giá trị vườn đồi
Điểm đáng chú ý trong mô hình là anh Hậu không chọn các giống bơ truyền thống, mà đưa vào những dòng bơ có giá trị kinh tế cao hơn là bơ 034 và bơ sáp. Theo anh, đây là hai giống bơ có đặc tính sinh trưởng phù hợp với vùng đất dốc Núi Dài, đồng thời có chất lượng quả được thị trường ưa chuộng.
Qua tìm hiểu, anh Hậu nhận thấy cây bơ 034 có khả năng thích nghi cao với đất đồi núi, cho quả gần như quanh năm và dễ tiêu thụ. Trong khi đó, bơ sáp có khả năng chịu hạn tốt, phù hợp với mùa khô đặc thù của vùng núi An Giang. Sự kết hợp này giúp vườn bơ có thêm lợi thế về thời vụ, chất lượng và khả năng duy trì sản lượng.
So với sầu riêng, loại cây đòi hỏi kỹ thuật canh tác chặt chẽ, quy trình chăm sóc nghiêm ngặt và chi phí đầu tư cao, cây bơ được anh Hậu đánh giá là dễ tính hơn. Đặc điểm đất dốc, thoát nước nhanh trên Núi Dài lại trở thành điều kiện thuận lợi, giúp hạn chế các bệnh về rễ nếu người trồng chăm sóc đúng cách.
Chi phí thấp, năng suất tăng nhanh sau thời gian bói trái
Kinh nghiệm của anh Hậu cho thấy, quá trình chăm sóc cây bơ cần đặc biệt lưu ý hai giai đoạn quan trọng: khi cây bắt đầu ra hoa và thời kỳ nuôi trái. Đây là những thời điểm quyết định đến tỷ lệ đậu quả, kích cỡ và chất lượng thương phẩm. Người trồng phải bảo đảm đủ nước tưới, đồng thời bón phân hữu cơ định kỳ theo quy trình kỹ thuật.
Theo anh Hậu, nếu thực hiện tốt các khâu cơ bản này, cây bơ phát triển khỏe, kháng bệnh tốt và cho trái đạt chuẩn. Từ lúc ra hoa đến khi thu hoạch, chi phí mỗi cây bơ chỉ khoảng 200.000 đồng. Mức đầu tư này thấp hơn nhiều so với một số cây ăn trái đòi hỏi chăm sóc chuyên sâu, trong khi hiệu quả mang lại khá rõ.
Năm 2025 là năm đầu tiên vườn bơ cho trái chiến, còn gọi là trái bói, anh Hậu thu hoạch khoảng 500kg. Đến năm thứ hai, tức năm nay, năng suất tăng mạnh, đạt trung bình lên tới 120kg/cây. Trái bơ khi thu hoạch có trọng lượng từ 500 – 700 gram/trái, quả to đều, dẻo và béo ngậy đặc trưng.
Một yếu tố khác giúp nâng giá trị sản phẩm là hướng canh tác thuận tự nhiên, hạn chế tối đa hóa chất. Khi bơ ra trái, anh Hậu chủ động bọc quả bằng túi chuyên dụng. Cách làm này giúp quả bơ phát triển đẹp mã, vỏ bóng, hạn chế tác động bất lợi từ môi trường, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu an toàn của người tiêu dùng.
Đầu ra ổn định, mô hình được xem là điểm sáng ở Ba Chúc
Hiện nay, cứ đều đặn 2-3 ngày, gia đình anh Hậu lại thu hoạch một đợt bơ khoảng vài chục ký. Toàn bộ sản lượng được mang ra chợ bán sỉ cho các sạp trái cây và cung cấp cho người quen. Giá bán duy trì ổn định từ 25.000 - 30.000 đồng/kg, tạo nguồn thu bổ sung vững chắc bên cạnh nguồn thu chính từ vườn sầu riêng.
Nhìn thấy hiệu quả từ mô hình trồng bơ 034 xen canh, chi phí đầu tư thấp và không tốn quá nhiều công chăm sóc, ngay trong năm nay anh Hậu tiếp tục xuống giống thêm 100 cây bơ 034 trên diện tích đất gò đồi còn lại của gia đình. Phương thức lấy ngắn nuôi dài, trồng xen một cây bơ giữa mỗi cây sầu riêng, đang giúp gia đình tối ưu từng mét vuông đất sản xuất.
Ông Võ Văn Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Ba Chúc, đánh giá đây là điểm sáng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương. Theo ông, dù vùng đất dốc Núi Dài còn nhiều thách thức về địa hình và nguồn nước, việc chọn cây ăn trái có giá trị cao, kết hợp quy hoạch xen canh bài bản đã mang lại hiệu quả vượt trội.
Hội Nông dân xã Ba Chúc đang tích cực tổ chức các buổi tham quan, chia sẻ kinh nghiệm thực tế để khuyến khích bà con chủ động áp dụng vào sản xuất. Từ mô hình của anh Cao Văn Hậu, nông dân địa phương có thêm cơ sở để cân nhắc chuyển đổi những diện tích đất gò đồi còn dư địa khai thác sang cây trồng phù hợp hơn.
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng khắc nghiệt, trồng bơ 034 và bơ sáp trên Núi Dài không chỉ là câu chuyện nâng thu nhập của một hộ nông dân. Mô hình này còn gợi mở hướng phát triển kinh tế vườn đồi cho vùng Bảy Núi, An Giang, nơi lợi thế đất đai chỉ thật sự phát huy khi được gắn với lựa chọn cây trồng đúng và cách canh tác bền vững.
