Trồng sầu riêng trên những dải đất từng bị xem là bạc màu, khô cằn, bà Phan Thị Ngọc Hương ở xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, sau sáp nhập các xã Bình Thạnh, Mỹ Long, Mỹ Hiệp, huyện Cao Lãnh, đã tạo dựng được vườn cây cho thu nhập ổn định. Từ một quyết định chuyển đổi táo bạo, bà không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn trở thành người đồng hành, truyền kinh nghiệm cho hàng chục hộ dân trong vùng.
Câu chuyện của bà Hương cho thấy khi chủ trương tái cơ cấu nông nghiệp được cụ thể hóa bằng lựa chọn cây trồng phù hợp, kỹ thuật chăm sóc bài bản và tinh thần liên kết cộng đồng, những vùng đất khó vẫn có thể tạo ra giá trị kinh tế cao. Với vườn sầu riêng 26 năm tuổi, gia đình bà đạt nguồn thu bình quân khoảng 1 tỷ đồng/năm; sau khi trừ chi phí đầu tư, phân bón và nhân công, lợi nhuận còn gần 500 triệu đồng/năm.
Trồng sầu riêng làm giàu từ vùng đất khó
Nhiều năm trước, nhắc đến những diện tích đất bạc màu tại Ấp 1, xã Mỹ Long, không ít người dân lắc đầu vì hiệu quả canh tác bấp bênh. Đất khô cằn, cây trồng cũ cho giá trị không ổn định, khiến việc sản xuất của nông hộ gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, bà Hương nhìn thấy nhu cầu phải thay đổi, không thể tiếp tục duy trì những mô hình kém hiệu quả trên cùng một đơn vị diện tích.
Thay vì chỉ dừng lại ở lo lắng, bà dành thời gian nghiên cứu, tìm tòi hướng đi mới. Bà hiểu rằng tái cơ cấu ngành nông nghiệp không đơn thuần là thay cây này bằng cây khác, mà phải chuyển đổi một cách khoa học, phù hợp điều kiện đất đai, thị trường và khả năng đầu tư kỹ thuật. Từ quá trình quan sát và học hỏi thực tế, bà nhận định sầu riêng là cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, có thể bén rễ và phát triển tốt nếu được chăm sóc đúng quy trình.
Quyết định dỡ bỏ các mô hình cũ để chuyển toàn bộ diện tích đất nhà sang canh tác sầu riêng là bước đi táo bạo. Với người nông dân, chuyển đổi cây trồng lâu năm luôn đi kèm rủi ro về vốn, kỹ thuật và thời gian chờ thu hoạch. Tuy nhiên, sự quyết đoán, kiên trì và tinh thần chịu khó đã giúp bà Hương vượt qua giai đoạn đầu. Qua các mùa vụ, vườn sầu riêng cho năng suất cao, trái đạt chất lượng tốt và dần khẳng định chỗ đứng trên thị trường.
Hiệu quả kinh tế và hướng đi chuẩn VietGAP
Thành công từ mô hình trồng sầu riêng của gia đình bà Hương thể hiện rõ qua hiệu quả kinh tế. Vườn cây 26 năm tuổi mang lại nguồn thu nhập bình quân khoảng 1 tỷ đồng/năm. Bà Hương chia sẻ, sau khi khấu trừ toàn bộ chi phí đầu tư, phân bón và nhân công, lợi nhuận gia đình thu được đạt gần 500 triệu đồng/năm. Đây là con số cho thấy giá trị của việc mạnh dạn chuyển đổi cây trồng trên vùng đất từng bị xem là khó canh tác.
Không giữ kinh nghiệm cho riêng mình, với vai trò Tổ trưởng Tổ Hội Nông dân trồng sầu riêng tại địa phương, bà Hương tích cực chia sẻ kiến thức cho hơn 65 nhà vườn trong vùng. Những nội dung được bà hướng dẫn đều xuất phát từ thực tế sản xuất, gồm xử lý đất, bón phân, chăm sóc cây trong giai đoạn ra hoa và kết trái. Với cây sầu riêng, mỗi khâu kỹ thuật đều ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, phẩm chất trái và khả năng tiêu thụ, vì vậy việc phổ biến kinh nghiệm có ý nghĩa thiết thực đối với nông hộ.
Theo bà Hương, muốn nông nghiệp địa phương phát triển thì không thể đi một mình. Liên kết sản xuất và chuẩn hóa quy trình là con đường cần thiết để nâng cao giá trị nông sản và hướng tới phát triển bền vững. Từ hiệu quả kinh tế của gia đình bà cùng sự vận động trong cộng đồng, diện tích sầu riêng toàn xã đến nay đã được nhân rộng lên trên vài chục ha và tiếp tục phát triển sang các xã lân cận.
Liên kết trồng sầu riêng, nâng giá trị nông sản địa phương
Thời gian qua, bà Hương cùng các thành viên trong Tổ Hội Nông dân đang tích cực chuẩn bị thủ tục để thành lập Tổ hợp tác cây sầu riêng. Mục tiêu trọng tâm là đẩy mạnh thâm canh tăng vụ, gắn với quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu nông sản có chất lượng ổn định, quy trình canh tác rõ ràng và khả năng liên kết giữa các hộ sản xuất.
Việc hình thành tổ hợp tác không chỉ giúp các nhà vườn trao đổi kỹ thuật thường xuyên hơn, mà còn tạo nền tảng để thống nhất quy trình chăm sóc, nâng cao chất lượng sản phẩm. Khi nhiều hộ cùng làm đúng kỹ thuật, cùng hướng đến tiêu chuẩn an toàn, sản phẩm sầu riêng địa phương có thêm điều kiện để đáp ứng yêu cầu tiêu thụ hiện đại. Từ một mô hình hộ gia đình, cách làm của bà Hương đang mở ra hướng phát triển chung cho cộng đồng nhà vườn.
Điểm đáng chú ý là mô hình trồng sầu riêng tại xã Mỹ Hiệp không chỉ dừng ở câu chuyện tăng thu nhập. Nó còn thể hiện sự thay đổi tư duy sản xuất của nông dân: từ làm riêng lẻ sang liên kết, từ dựa vào kinh nghiệm cá nhân sang chú trọng quy trình, từ sản xuất theo thói quen sang tính toán hiệu quả lâu dài. Đây là nền tảng quan trọng để cây ăn trái có giá trị cao phát triển bền vững trên vùng đất từng kém hiệu quả.
Ấm áp nghĩa tình trong công tác an sinh xã hội
Bên cạnh vai trò là điển hình sản xuất giỏi cấp tỉnh, cấp Trung ương năm 2017 và 2 lần nhận Bằng khen Thủ tướng Chính phủ năm 2017, 2022, bà Hương còn được biết đến bởi tấm lòng nhân ái, tích cực tham gia công tác thiện nguyện tại địa phương. Thành quả từ vườn cây được bà chia sẻ trở lại với cộng đồng thông qua hỗ trợ kỹ thuật, tạo việc làm, đóng góp quỹ và chăm lo cho các hộ khó khăn.
Trung bình mỗi năm, bà trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật và tạo sinh kế cho ít nhất 14 lao động, trong đó có 5 hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Thông qua việc thuê mướn nhân công chăm sóc, cải tạo vườn, gia đình bà đã tạo việc làm ổn định và thời vụ cho hơn 80 lao động tại địa phương. Đặc biệt, có 3 hộ nghèo đã vươn lên thoát nghèo bền vững nhờ được hỗ trợ kịp thời về nguồn vốn, vật tư và kỹ thuật.
Hằng năm, bà Hương đều đặn đóng góp từ 10 đến 20 triệu đồng vào quỹ xây dựng nông thôn mới của xã. Nhận thấy vai trò của việc tương trợ hội viên, bà tiếp tục đóng góp thêm 20 triệu đồng để tăng trưởng nguồn Quỹ hỗ trợ nông dân địa phương. Mỗi dịp Tết cổ truyền, bà vận động người thân, bạn bè trong và ngoài nước quyên góp trên 50 triệu đồng để trao tặng quà Tết cho người nghèo.
Ngoài ra, bà còn trực tiếp ủng hộ và vận động xây dựng được 3 căn nhà Nghĩa tình nông dân với tổng trị giá 80 triệu đồng, giúp các hộ hội viên khó khăn có nơi ở kiên cố hơn. Từ hiệu quả của việc trồng sầu riêng, bà Phan Thị Ngọc Hương đã chứng minh rằng làm kinh tế giỏi và sống có trách nhiệm với cộng đồng có thể song hành, góp phần tạo nên diện mạo nông thôn mới ấm áp, bền vững hơn ở địa phương.
