Nho sữa Hàn Quốc đang trở thành điểm nhấn khác lạ giữa vùng quê Kim Sơn, xã Trung Chính, tỉnh Thanh Hóa, nơi người dân lâu nay quen với những cây trồng truyền thống hơn là các mô hình cây ăn quả giá trị cao. Từ vùng đất không được xem là lợi thế cho cây nho, chị Lê Yến Phượng đã kiên trì xây dựng Xuân Hiếu Farm, đưa giống nho mới vào nhà màng và kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm.
Những giàn nho sai trĩu quả tại trang trại không chỉ cho thấy nỗ lực làm chủ kỹ thuật của một người trẻ trở về quê khởi nghiệp, mà còn gợi mở cách nâng giá trị trên cùng một đơn vị diện tích. Ở đó, nông sản không đơn thuần được bán theo cân, mà còn được gắn với câu chuyện về quy trình canh tác, sự minh bạch và trải nghiệm trực tiếp của khách hàng tại vườn.
Nho sữa Hàn Quốc và quyết định mạo hiểm trên đất Thanh Hóa
Chủ nhân của Xuân Hiếu Farm là chị Lê Yến Phượng, người đã có gần 6 năm theo đuổi ước mơ xây dựng mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tích hợp nhiều giá trị trên chính mảnh đất quê hương. Sau khi tốt nghiệp đại học, chị từng có cơ hội phát triển công việc nơi phố thị. Tuy nhiên, những lần đi tham quan các mô hình nông nghiệp hiện đại ở nhiều địa phương đã khiến chị day dứt với câu hỏi: vì sao quê mình không thể làm được những điều tương tự?
Năm 2019, chị Phượng quyết định trở về quê khởi nghiệp với nông nghiệp. Hành trình ấy bắt đầu bằng việc trồng thử nghiệm nhiều loại cây khác nhau, phần nhiều dựa vào cảm quan và sở thích. Do thiếu kinh nghiệm thực tế, nhiều tính toán ban đầu không đạt như kỳ vọng, hiệu quả sản xuất chưa tương xứng với công sức bỏ ra. Nhưng chính những lần thử sai đó giúp chị hiểu rằng nông nghiệp không thể chỉ dựa vào đam mê, mà cần kỹ thuật, sự quan sát và khả năng thích ứng với điều kiện địa phương.
Bước ngoặt đến vào năm 2023, sau nhiều lần cân nhắc và học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình trồng nho ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt là Điện Biên. Chị quyết định lựa chọn nho sữa Hàn Quốc để phát triển tại trang trại. Đây là quyết định khiến không ít người bất ngờ, bởi Thanh Hóa không phải vùng khí hậu lý tưởng cho cây nho. Mùa hè nắng gắt, nhiệt độ cao; mùa đông lạnh kéo dài, cây dễ bước vào trạng thái ngủ đông và sinh trưởng chậm hơn nhiều so với các vùng trồng truyền thống.
Nhà màng, tưới nhỏ giọt và quy trình chăm sóc tỉ mỉ
Nhận rõ những bất lợi về khí hậu, chị Phượng đầu tư xây dựng Xuân Hiếu Farm theo hướng kiểm soát điều kiện canh tác. Trang trại lắp đặt hệ thống nhà màng khép kín với lớp vật liệu giảm nhiệt trên diện tích hơn 2.000m2, đồng thời trang bị hệ thống quản lý thông minh và tưới nhỏ giọt tự động tiên tiến. Cách làm này giúp hạn chế phần nào tác động trực tiếp của thời tiết cực đoan, tạo môi trường ổn định hơn cho cây phát triển.
Những ngày đầu, chị Phượng cùng cộng sự gần như ăn ngủ trong khu nhà màng. Họ liên tục quan sát sự phát triển của cây, ghi chép từng thay đổi nhỏ về nhiệt độ, độ ẩm, chế độ tưới và lượng phân bón. Với một cây trồng nhạy cảm, mỗi sai lệch trong chăm sóc đều có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng, ra hoa, đậu quả và chất lượng cả vụ. Chị Phượng từng chia sẻ: cây nho rất nhạy cảm, chỉ cần sai sót một công đoạn là ảnh hưởng tới cả vụ.
Để tăng khả năng thích nghi cho cây, trang trại sử dụng chủ yếu phân dê ủ hoai mục với men vi sinh, đạm cá và các chế phẩm sinh học thay cho phân bón hóa học. Bên cạnh đó, mật độ trồng được điều chỉnh thấp hơn so với thông thường để cây có thêm không gian sinh trưởng. Với nho sữa Hàn Quốc, việc tạo tán, kiểm soát dinh dưỡng và duy trì môi trường vườn thông thoáng là những yếu tố quan trọng để cây phát triển ổn định trong điều kiện khí hậu chưa thật sự thuận lợi.
Từ quả nho đạt chuẩn đến giá trị kinh tế của trang trại
Theo chị Phượng, trồng cho cây sống và phát triển đã khó, nhưng làm sao để khi đậu quả, từng chùm nho đạt chất lượng đồng đều còn khó hơn. Sau khi cây ra hoa, từng chùm phải được chăm sóc cẩn thận và trải qua nhiều lần tỉa quả. Những quả nhỏ, quả méo hoặc phát triển kém đều bị cắt bỏ để dinh dưỡng tập trung nuôi những quả còn lại, giúp chùm nho đạt độ đồng đều cao hơn.
Có thời điểm, trang trại phải thuê 5 lao động làm việc liên tục suốt ba tháng chỉ để tỉa từng quả nho. Công đoạn này nhìn qua tưởng đơn giản, nhưng lại là phần việc tiêu tốn nhiều công sức nhất trong chu trình canh tác. Sau mỗi vụ thu hoạch, toàn bộ cành được cắt bỏ, xử lý vi sinh nhằm hạn chế sâu bệnh trước khi bước vào chu kỳ mới. Vì vậy, vòng quay sản xuất tại trang trại diễn ra gần như quanh năm, đòi hỏi sự theo dõi thường xuyên và tính kỷ luật cao.
Nhờ kiên trì học hỏi kỹ thuật từ các kỹ sư, bạn bè và những người đi trước, các giàn nho sữa Hàn Quốc của chị Phượng ngày càng phát triển ổn định. Đến nay, diện tích nhà màng trồng nho sữa đã được mở rộng lên 6.000m2. Năng suất dự kiến niên vụ 2026 đạt hơn 1,5 tấn/2.000m2. Với giá bán dao động từ 250.000 - 300.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại khoản lãi khá cho chủ trang trại.
Không chỉ tạo nguồn thu từ sản phẩm, Xuân Hiếu Farm còn tạo việc làm thường xuyên cho 3 - 4 lao động địa phương. Vào những thời điểm cao điểm như tỉa quả, thu hoạch hoặc đón khách tham quan, nhu cầu nhân công tăng lên, qua đó góp phần mở thêm sinh kế cho người dân quanh vùng. Điều này cho thấy một mô hình cây ăn quả nếu được tổ chức bài bản có thể lan tỏa lợi ích ra ngoài phạm vi một trang trại.
Bán sản phẩm đi cùng bán trải nghiệm
Với chị Phượng, làm nông nghiệp trong bối cảnh hiện nay muốn trụ vững phải tạo được sự khác biệt. Vì vậy, ngay từ khi dựng nhà màng trồng nho sữa Hàn Quốc, Xuân Hiếu Farm đã xác định không chỉ bán sản phẩm đơn thuần, mà còn bán cả trải nghiệm cho khách hàng. Khách đến vườn được nhìn tận mắt những giàn nho, tìm hiểu cách chăm sóc và kiểm chứng quy trình sản xuất theo hướng an toàn.
Sự kết hợp giữa sản xuất và trải nghiệm mang lại giá trị kép. Khi được trực tiếp chứng kiến quy trình trồng và chăm sóc, du khách có thêm niềm tin để mua nho ngay tại vườn. Có người mua vài cân, có người mua hàng chục cân làm quà. Nhờ đó, nhà vườn không phải quá vất vả tìm kiếm đầu ra. Đồng thời, mỗi người đến tham quan cũng trở thành một kênh lan tỏa tự nhiên cho sản phẩm và thương hiệu mà trang trại đang xây dựng.
Việc minh bạch quá trình sản xuất cũng buộc trang trại duy trì trách nhiệm cao hơn với chất lượng sản phẩm và không gian trải nghiệm. Khi cánh đồng trở thành điểm đến, sản phẩm trở thành câu chuyện, mỗi mét vuông đất không chỉ tạo ra quả ngọt mà còn tạo ra cơ hội mới. Đây là ý nghĩa quan trọng của hướng đi kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm tại các vùng quê còn nhiều dư địa phát triển.
Đầu tháng 7 năm nay, trang trại mới chính thức mở cửa đón khách. Hình ảnh những giàn nho trĩu quả được chia sẻ trên mạng xã hội nhanh chóng thu hút hàng chục nghìn lượt xem. Nhiều nhà trường, gia đình trong và ngoài tỉnh đã liên hệ đặt lịch để trực tiếp tham quan, trải nghiệm và mua hàng. Với chị Phượng, đó là tín hiệu vui cho mô hình nông nghiệp mới mà chị đang theo đuổi, đồng thời cho thấy nhu cầu ngày càng lớn của người dân đối với những sản phẩm được tạo ra bằng tâm huyết, sự minh bạch và sức sáng tạo.
Từ quyết định trở về quê năm 2019 đến bước ngoặt chọn giống năm 2023, hành trình của chị Lê Yến Phượng cho thấy tinh thần dám thử nghiệm và kiên trì làm nông nghiệp theo hướng mới. Nho sữa Hàn Quốc bén rễ trên đồng đất xứ Thanh không chỉ là câu chuyện về một giống cây ăn quả, mà còn là minh chứng cho khả năng biến thách thức khí hậu, kỹ thuật và thị trường thành cơ hội nâng cao giá trị nông nghiệp địa phương.
