Bưởi xuất khẩu ở Vĩnh Long đang bước vào giai đoạn sản xuất theo quy chuẩn chặt chẽ hơn, khi doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà vườn cùng hướng đến mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Với hơn 18.500ha bưởi, trong đó bưởi da xanh chiếm khoảng 13.800ha, Vĩnh Long là một trong những vùng sản xuất bưởi trọng điểm của ĐBSCL. Lợi thế về diện tích và chất lượng trái tạo ra dư địa lớn cho xuất khẩu, nhưng để đi đường dài, trái bưởi không chỉ cần ngon, mẫu mã đẹp mà còn phải chứng minh được quy trình sản xuất an toàn, minh bạch và phù hợp các tiêu chuẩn kỹ thuật.
Bưởi xuất khẩu cần vùng trồng chuẩn và truy xuất rõ ràng
Từ yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nhiều vùng trồng bưởi ở Vĩnh Long đang chuyển mạnh từ phương thức canh tác truyền thống sang sản xuất có kiểm soát. Các nội dung như xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, ghi chép nhật ký canh tác, quản lý thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc không còn là phần việc mang tính khuyến khích, mà trở thành điều kiện quan trọng để tham gia chuỗi xuất khẩu chính ngạch.
Mới đây tại xã Giao Long, tỉnh Vĩnh Long, Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu phối hợp cùng Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên Hợp Quốc, gọi tắt là UNIDO, trong khuôn khổ Chương trình Hợp tác quốc gia GQSP, tổ chức tập huấn xây dựng vùng trồng bưởi da xanh phục vụ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Chương trình thu hút đông đảo nhà vườn thuộc HTX Bưởi da xanh Quới Sơn, HTX Dịch vụ nông nghiệp Giao Long cùng nhiều hộ dân tham gia mã số vùng trồng. Nội dung tập huấn tập trung vào quy trình sản xuất an toàn, kỹ thuật canh tác, yêu cầu về chất lượng và những tiêu chí mà thị trường nhập khẩu đặt ra đối với trái bưởi.
Doanh nghiệp đồng hành, nông dân thay đổi cách làm
Không khí buổi tập huấn diễn ra sôi nổi khi nhiều nhà vườn trực tiếp trao đổi với chuyên gia về kỹ thuật bao trái, kiểm soát sâu bệnh, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định và cách ghi chép nhật ký canh tác. Những yêu cầu từng được xem là khó thực hiện nay dần trở thành kỹ năng bắt buộc nếu muốn đưa bưởi xuất khẩu vào các thị trường chính ngạch.
Đại diện Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khu vực X, thuộc Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Vĩnh Long, đã phổ biến các quy định liên quan đến xuất khẩu trái bưởi chính ngạch vào thị trường Trung Quốc. Trong đó, yêu cầu về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và quy trình đóng gói được nhấn mạnh như những mắt xích không thể thiếu của chuỗi sản xuất.
Tiến sĩ Trần Thị Mỹ Hạnh, Trưởng Bộ môn Bảo vệ thực vật, Viện Cây ăn quả miền Nam, trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật canh tác an toàn, quản lý sinh vật gây hại và kỹ thuật bao trái. Đây là những khâu có tác động trực tiếp đến chất lượng, mẫu mã và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của trái bưởi khi đưa vào thị trường xuất khẩu.
Theo đại diện UBND xã Giao Long, việc doanh nghiệp đồng hành cùng địa phương trong xây dựng vùng trồng, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối tiêu thụ đang mở thêm hướng đi cho nông dân. Trong bối cảnh thị trường ngày càng coi trọng chất lượng và tính minh bạch, sự liên kết giữa doanh nghiệp với hợp tác xã giúp người trồng có cơ sở để đầu tư bài bản hơn thay vì sản xuất rời rạc.
Tập huấn ngay tại vườn, chuẩn hóa từng thao tác
Sau phần lý thuyết, các đại biểu và nhà vườn di chuyển đến vườn thực tế của thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Giao Long để thực hành kỹ thuật bao trái. Những thao tác như chọn thời điểm bao, cố định túi, kiểm tra sâu bệnh được hướng dẫn kỹ nhằm giúp trái bưởi đồng đều hơn về mẫu mã, hạn chế tác động bất lợi của môi trường và giảm nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.
Việc đưa nội dung tập huấn về tận vườn giúp nhà nông dễ quan sát, dễ thực hành và dễ điều chỉnh ngay trên cây trồng của mình. Với nhóm cây ăn trái phục vụ xuất khẩu, sự chuẩn xác trong từng khâu chăm sóc có ý nghĩa lớn, bởi chỉ một lỗi nhỏ trong quản lý sâu bệnh, ghi chép hoặc sử dụng vật tư cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Trong chuyến khảo sát vùng trồng bưởi da xanh tại xã Giao Long, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết mỗi thị trường nhập khẩu đều có những quy định kỹ thuật riêng mà doanh nghiệp và người sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt. Đối với trái bưởi xuất khẩu sang Trung Quốc, sản phẩm phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật theo nghị định thư đã ký kết giữa hai nước.
Theo ông Hiếu, muốn xuất khẩu bền vững cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người trồng bưởi, doanh nghiệp thu mua và cơ quan chuyên môn trong tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Việc cung cấp đầy đủ thông tin thị trường cho nhà vườn cũng rất quan trọng, giúp người dân hiểu rõ yêu cầu tiêu thụ để yên tâm đầu tư sản xuất. Ông nhấn mạnh: Xuất khẩu chính ngạch không còn là lựa chọn mang tính phong trào mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều loại trái cây.
Chánh Thu mở chuỗi liên kết cho bưởi xuất khẩu chính ngạch
Theo thông tin từ Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, doanh nghiệp sẽ đảm nhận các yêu cầu liên quan đến vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chính ngạch. Vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi không chỉ là thu mua, mà còn là đầu mối kết nối tiêu chuẩn thị trường với quy trình sản xuất của nhà vườn.
Hiện doanh nghiệp có hệ thống nhà máy tại Bến Tre, Khánh Hòa và Đắk Lắk, với khả năng cung ứng hơn 200.000 tấn trái cây mỗi năm sang các thị trường Mỹ, Nhật Bản, Australia, Châu Âu, Trung Quốc và Hàn Quốc. Nhà đóng gói của doanh nghiệp đã được chứng nhận an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn FSSC 22000 và được cấp mã cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu trái cây tươi sang nhiều thị trường.
Theo bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, các yêu cầu về thực hành nông nghiệp tốt, quản lý sinh vật gây hại, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc thời gian qua đã được nhiều nhà vườn quan tâm thực hiện khá tốt. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng bưởi xuất khẩu chính ngạch trong thời gian tới.
Từ vườn bưởi GlobalGAP đến mục tiêu thị trường Trung Quốc
Tại ấp Quới Lợi, xã Giao Long, ông Trịnh Ngọc Trung đang canh tác 1,2ha bưởi da xanh theo tiêu chuẩn GlobalGAP và đã được cấp mã số vùng trồng. Theo ông Trung, làm theo tiêu chuẩn tuy vất vả hơn, nhưng đổi lại sản phẩm ổn định đầu ra, giá bán tốt hơn và hạn chế rủi ro khi xuất khẩu.
Mỗi năm, vườn bưởi của ông Trung cho sản lượng khoảng 17 tấn trái. Giá bán bình quân khoảng 22.000 đồng/kg, thời điểm cao khoảng 25.000 đồng/kg. Sản phẩm hiện được doanh nghiệp thu mua xuất khẩu sang Mỹ, Úc, EU và New Zealand. Gần đây, ông tiếp tục thực hiện bao trái theo yêu cầu doanh nghiệp để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Câu chuyện ở Giao Long cho thấy hành trình nâng chất trái bưởi không chỉ nằm ở kỹ thuật canh tác, mà còn ở cách tổ chức sản xuất theo chuỗi. Khi nhà vườn hiểu tiêu chuẩn, hợp tác xã quản lý tốt vùng trồng, doanh nghiệp đảm nhận đóng gói và kết nối thị trường, bưởi xuất khẩu của Vĩnh Long có thêm cơ hội đi xa bằng con đường chính ngạch.
Từ những buổi tập huấn ngay tại vườn, người trồng bưởi ở Giao Long đang dần làm quen với tư duy sản xuất chuyên nghiệp. Đó là quá trình xây dựng niềm tin thị trường, nâng giá trị nông sản địa phương và mở rộng cánh cửa cho trái cây ĐBSCL tham gia sâu hơn vào các chuỗi xuất khẩu chính ngạch.
