Doanh nhân nông dân là hướng đi được ông Nguyễn Quang Duy, Chủ tịch HĐQT DTFOOD Khánh Hoà, Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa, nhấn mạnh khi tham luận tại tổ số 2 trong khuôn khổ Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX tổ chức tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, Hà Nội. Từ thực tiễn sản xuất, chế biến và xây dựng thị trường nông sản, ông kiến nghị xây dựng chương trình “Trí thức đồng hành cùng nông dân”, nhằm đưa nhân sự có chuyên môn đến hỗ trợ các hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất quy mô lớn.
Đề xuất này được đặt trong bối cảnh nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ dân. Tuy nhiên, khi sản xuất nông nghiệp bước vào giai đoạn đòi hỏi quản trị, tiêu chuẩn hóa, chuyển đổi số và tiếp cận thị trường sâu hơn, nhiều nông dân vẫn thiếu nguồn lực chuyên môn để đi xa hơn trên chuỗi giá trị.
Đề xuất xây dựng chương trình “Trí thức đồng hành cùng nông dân”
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ số 2, ông Nguyễn Quang Duy cho rằng, muốn nâng cao vai trò người nông dân trong giai đoạn mới, cần có một chương trình đủ cụ thể để kết nối tri thức với sản xuất. Theo ông, không ít hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất lớn đã có sản phẩm, vùng nguyên liệu và kinh nghiệm canh tác, nhưng vẫn gặp khó khi tổ chức bộ máy, quản lý tài chính, xây dựng thương hiệu, vận hành kênh bán hàng hoặc đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.
Từ thực tế đó, ông Duy đề xuất Trung ương Hội Nông dân Việt Nam nghiên cứu, kiến nghị Chính phủ xây dựng chương trình “Trí thức đồng hành cùng nông dân”. Chương trình hướng tới việc đưa nhân sự có chuyên môn về kế toán, quản trị, marketing, chuyển đổi số và kỹ thuật nông nghiệp tham gia hỗ trợ các mô hình sản xuất. Đây được xem là nền tảng để các chủ thể nông nghiệp từng bước vận hành bài bản, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Ông Duy cũng đề nghị có cơ chế hỗ trợ kinh phí thuê kế toán, giám đốc điều hành, cán bộ kỹ thuật và chuyên gia chuyển đổi số trong thời gian từ 1-3 năm đầu. Khoảng thời gian này có ý nghĩa quan trọng, bởi nhiều mô hình nông nghiệp khi mới mở rộng quy mô thường thiếu kinh nghiệm quản trị, trong khi chi phí thuê nhân sự chất lượng cao là rào cản không nhỏ.
Doanh nhân nông dân cần kỹ năng quản trị và chuyển đổi số
Theo ông Nguyễn Quang Duy, để hình thành đội ngũ doanh nhân nông dân, việc hỗ trợ không nên dừng lại ở khâu sản xuất. Nông dân cần được đào tạo các kỹ năng quản trị, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu. Đây là những năng lực quyết định khả năng cạnh tranh của nông sản trong bối cảnh thị trường ngày càng coi trọng chất lượng, tính minh bạch và câu chuyện thương hiệu.
Ở cấp địa phương, ông Duy đề xuất nghiên cứu hình thành các trung tâm hỗ trợ chuyển đổi số nông nghiệp. Những trung tâm này có thể giúp nông dân ứng dụng AI, dữ liệu số, nhật ký điện tử, quản lý sản xuất và bán hàng trực tuyến. Nếu được triển khai phù hợp, đây sẽ là kênh hỗ trợ trực tiếp để nông dân tiếp cận công cụ số, thay vì chỉ nghe các khái niệm mới một cách chung chung.
Một nội dung khác được ông Duy nhấn mạnh là chính sách thu hút thanh niên, kỹ sư nông nghiệp và sinh viên mới ra trường về làm việc tại hợp tác xã và vùng nông thôn. Đây là lực lượng có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, quản trị mới và phương thức kinh doanh hiện đại. Khi được kết nối với kinh nghiệm sản xuất của nông dân, họ có thể góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của các mô hình kinh tế nông nghiệp.
Từ hộ sản xuất đến chủ thể kinh tế nông nghiệp
Ông Nguyễn Quang Duy hiện là Chủ tịch HĐQT DTFOOD Khánh Hoà, Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa; đồng thời là đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa khóa VIII, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Phó Chủ tịch thường trực Hội Doanh nghiệp trẻ Khánh Hoà. Ông đang có 3 nhà máy chế biến rong nho và các sản phẩm yến sào, sở hữu vùng nuôi trồng rong nho lớn nhất tỉnh Khánh Hoà hiện nay.
Từ kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, ông Duy cho rằng Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân là cơ hội rất lớn để nâng tầm kinh tế nông nghiệp. Trên cơ sở đó, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cần tập trung xây dựng chương trình “Từ hộ nông dân đến doanh nghiệp nông nghiệp”, giúp những hộ sản xuất đủ điều kiện chuyển đổi lên hộ kinh doanh, hợp tác xã hoặc doanh nghiệp.
Chương trình này, theo kiến nghị của ông Duy, cần có bộ tài liệu đào tạo chuẩn về quản trị doanh nghiệp dành riêng cho nông dân. Nội dung đào tạo phải gắn với nhu cầu thực tế của sản xuất nông nghiệp, từ tổ chức nhân sự, quản lý chi phí, kiểm soát chất lượng đến tiếp thị sản phẩm và xây dựng kênh tiêu thụ. Khi nông dân hiểu được logic kinh doanh, họ sẽ có điều kiện trở thành doanh nhân nông dân đúng nghĩa, không chỉ giỏi sản xuất mà còn biết làm chủ thị trường.
Hình thành mạng lưới cố vấn và chính sách hỗ trợ dài hạn
Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi này, ông Duy đề xuất thành lập mạng lưới cố vấn gồm doanh nhân thành công, chuyên gia tài chính, luật sư và chuyên gia thị trường để đồng hành cùng nông dân khởi nghiệp. Mạng lưới này có thể giúp nông dân tránh những rủi ro thường gặp khi mở rộng quy mô, ký kết hợp đồng, tiếp cận vốn hoặc đưa sản phẩm vào các kênh phân phối mới.
Cùng với đó, cần hỗ trợ nông dân tiếp cận tín dụng, quỹ hỗ trợ nông dân và các chương trình vay vốn ưu đãi phục vụ sản xuất, chế biến và xuất khẩu. Ông Duy đề nghị ưu tiên các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển và OCOP. Đây là những hướng phát triển phù hợp với yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng, giảm lãng phí tài nguyên và tạo thêm việc làm tại nông thôn.
Ông cũng kiến nghị hằng năm lựa chọn và vinh danh các mô hình “Doanh nhân nông dân tiêu biểu”, qua đó tạo động lực cho phong trào phát triển kinh tế nông thôn. Việc tôn vinh các mô hình hiệu quả không chỉ có ý nghĩa ghi nhận, mà còn góp phần lan tỏa kinh nghiệm, thúc đẩy nhiều hộ sản xuất mạnh dạn thay đổi cách làm.
Xa hơn, ông Nguyễn Quang Duy đề nghị Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tham mưu với Đảng, Nhà nước xây dựng Đề án quốc gia phát triển đội ngũ doanh nhân nông dân Việt Nam giai đoạn 2026-2035. Mục tiêu là từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, từ người nông dân sản xuất sang người nông dân làm chủ chuỗi giá trị.
“Chúng ta không chỉ hỗ trợ nông dân sản xuất tốt hơn, mà cần giúp nông dân trở thành những nhà kinh doanh nông nghiệp chuyên nghiệp, làm giàu trên chính quê hương mình, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”, ông Duy nhấn mạnh. Từ tinh thần đó, câu chuyện doanh nhân nông dân không chỉ là một danh hiệu, mà là yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong phát triển nông nghiệp và nông thôn hiện nay.
