Dứa Thanh Hóa đang bước vào chính vụ thu hoạch nhưng giá bán giảm sâu, chỉ còn 4.000 - 5.000 đồng/kg tại nhiều vùng trồng trọng điểm. Sức mua yếu, thương lái thưa vắng khiến nhiều diện tích dứa chín rộ, thậm chí chín quá lứa vẫn nằm lại trên đồng, đẩy nông dân vào nguy cơ thua lỗ nặng sau nhiều tháng đầu tư, chăm sóc.
Những ngày đầu tháng 6, tại xã Hà Long, một trong những vùng trồng dứa gai trọng điểm của Thanh Hóa, không khí thu hoạch trầm lắng hơn hẳn các vụ trước. Trên nhiều cánh đồng, dứa đã chuyển vàng nhưng không có cảnh thương lái tấp nập vào thu mua. Dưới nắng nóng gay gắt, một số quả bắt đầu hư hỏng, thối rữa, làm nỗi lo của người trồng càng thêm chồng chất.
Dứa Thanh Hóa giảm giá sâu, thương lái vắng bóng
Đứng giữa 5 ha dứa đang vào chính vụ ở cánh đồng đội 1, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa, anh Nguyễn Mạnh Cường, sinh năm 1983, không giấu được sự lo lắng. Hơn nửa tháng nay, ruộng dứa của gia đình gần như không có người đến hỏi mua. Dứa đạt độ chín liên tục tăng lên từng ngày, nhưng càng để lâu, nguy cơ xuống mã, hư hỏng và không thể tiêu thụ càng lớn.
Theo anh Cường, mỗi hecta dứa gia đình phải đầu tư khoảng 300 triệu đồng cho giống, phân bón, nhân công và các chi phí sản xuất khác. Những năm trước, dứa bán được từ 10.000 - 17.000 đồng/kg, tùy thời điểm; sản lượng bình quân đạt khoảng 50 tấn/ha. Sau khi trừ chi phí, người trồng vẫn có lãi khoảng 100 triệu đồng/ha.
Năm nay, tình hình đảo chiều mạnh. Giá dứa loại một chỉ còn khoảng 5.000 đồng/kg nhưng vẫn rất khó bán. Có thời điểm, thương lái không đến thu mua, buộc nông dân phải để dứa chín ngoài đồng. Anh Cường cho biết, nếu tình trạng này kéo dài, thiệt hại của gia đình có thể lên tới gần 1 tỷ đồng. Với người trồng dứa, giá thấp đã là áp lực lớn, nhưng đáng lo hơn là không tìm được đầu ra để thu hồi vốn.
Nông dân lo mất trắng vì dứa chín rộ, quá lứa
Không chỉ riêng hộ anh Cường, nhiều nông dân tại Hà Long cũng đang xoay xở tìm nơi tiêu thụ. Cách đó không xa, ông Quách Văn Phan cho biết gia đình có hơn 2ha dứa đang cần bán gấp. Đến nay, ông mới tiêu thụ được một phần nhỏ sản lượng, thu về khoảng 50 triệu đồng. Phần còn lại vẫn nằm ngoài đồng trong khi thời gian bảo quản không còn nhiều.
Ông Phan lo ngại, nếu vài ngày tới không bán được thì nhiều diện tích sẽ hỏng hết. Đây là thực tế khiến người trồng rơi vào thế khó: thu hoạch thì chi phí nhân công tăng thêm, nhưng nếu không có người mua, dứa vẫn phải chất đống hoặc bỏ lại trên ruộng. Trong bối cảnh giá thấp, việc thu hồi được một phần vốn cũng trở thành mục tiêu cấp bách.
Khó khăn tiêu thụ lại xảy ra đúng thời điểm Thanh Hóa trải qua nhiều ngày nắng nóng kéo dài. Nhiệt độ ngoài trời liên tục ở mức cao khiến nhiều quả dứa bị nám vỏ, giảm chất lượng và nhanh hỏng hơn bình thường. Một số hộ phải chi thêm hàng chục triệu đồng mua lưới, bạt che nắng cho dứa, nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế, không thể thay thế việc tiêu thụ kịp thời.
Nắng nóng làm chất lượng dứa giảm nhanh
Trên nhiều tuyến đường qua vùng trồng dứa Hà Long, không khó để bắt gặp những đống dứa chín bị chất ven đường hoặc bỏ lại trên đồng. Có hộ đành bẻ bỏ quả vì không còn khả năng thu hoạch khi giá bán quá thấp hoặc không tìm được người mua. Những hình ảnh này cho thấy áp lực đầu ra không chỉ làm giảm thu nhập, mà còn gây lãng phí nông sản đã được đầu tư trong thời gian dài.
Ông Mai Văn Thăng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hà Long, cho biết toàn xã hiện có khoảng 700ha dứa. Giá thu mua năm nay chỉ còn 4.000 - 5.000 đồng/kg, giảm sâu so với các năm trước. Theo ông Thăng, giá thấp đã khiến người trồng gặp khó, trong khi lượng thương lái đến thu mua rất ít. Thời tiết nắng nóng làm dứa nhanh xuống mã, thối hỏng, khiến thiệt hại của người dân tăng thêm.
Với mặt bằng giá hiện nay, ngay cả những hộ tiêu thụ hết sản lượng cũng khó có lãi. Địa phương đang phối hợp với các tổ chức hội, doanh nghiệp và cơ sở chế biến nông sản để tìm đầu ra cho sản phẩm. Dù vậy, trong ngắn hạn, bài toán tiêu thụ vẫn rất cấp bách vì dứa là loại nông sản khó kéo dài thời gian bảo quản khi đã chín rộ.
Cần tháo gỡ đầu ra cho vùng chuyên canh dứa
Tình trạng Dứa Thanh Hóa rớt giá và tiêu thụ chậm không chỉ diễn ra ở Hà Long. Toàn tỉnh hiện có khoảng 4.000ha dứa, tập trung tại các xã Hà Long, Vân Du, Nguyệt Ấn và các phường Bỉm Sơn, Quang Trung. Khi đầu ra gặp khó, hàng nghìn hộ dân có nguy cơ thất thu sau nhiều tháng bỏ vốn, bỏ công chăm sóc.
Thực tế tại các vùng trồng cho thấy, sản xuất nông sản theo mùa vụ luôn chịu áp lực lớn nếu thị trường tiêu thụ không ổn định. Với dứa, thời điểm chín rộ thường đòi hỏi thu hoạch và vận chuyển nhanh. Chỉ cần sức mua giảm hoặc thương lái thu mua chậm, rủi ro hư hỏng sẽ tăng mạnh, nhất là trong điều kiện nắng nóng kéo dài.
Trong lúc chờ các kênh tiêu thụ được kết nối thêm, người trồng dứa ở Thanh Hóa vẫn phải tính toán từng ngày để giảm thiệt hại. Vụ dứa năm nay là lời nhắc rõ ràng về nhu cầu gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và dự báo thị trường. Nếu không có giải pháp kịp thời, những ruộng dứa chín vàng vốn được kỳ vọng mang lại thu nhập sẽ tiếp tục trở thành gánh nặng đối với nông dân.
