Giá sầu riêng tại ba tỉnh biên giới cực Nam Thái Lan gồm Yala, Pattani và Narathiwat đang giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 10 năm, khi sản lượng tăng mạnh và thời điểm thu hoạch trùng với nhiều vùng trồng khác. Diễn biến này tạo áp lực lớn lên thị trường tiêu thụ, đặc biệt trong bối cảnh sầu riêng của Malaysia và Việt Nam cũng bước vào vụ thu hoạch.
Đây là tín hiệu đáng chú ý đối với ngành hàng sầu riêng trong khu vực. Khi nhiều nguồn cung cùng xuất hiện trên thị trường, lợi thế về thời điểm bán hàng bị thu hẹp, trong khi chi phí sản xuất, logistics và vận chuyển vẫn ở mức cao, khiến biên lợi nhuận của nhà vườn bị ảnh hưởng rõ rệt.
Giá sầu riêng xuống thấp khi nguồn cung tăng mạnh
Theo Văn phòng Xúc tiến và Phát triển Nông nghiệp khu vực 5, tỉnh Songkhla, sản lượng sầu riêng tại ba tỉnh biên giới phía Nam trong niên vụ 2026 dự kiến đạt 114.734 tấn. Trong đó, Yala chiếm phần lớn với 93.390 tấn, Narathiwat đạt 17.004 tấn và Pattani đạt 4.340 tấn.
Sản lượng lớn không phải là nguyên nhân duy nhất gây sức ép lên thị trường. Giới trồng sầu riêng cho biết thời tiết bất thường đã khiến vụ thu hoạch tại khu vực này diễn ra gần như cùng lúc với các vùng trồng khác ở miền Nam và miền Đông Thái Lan. Thông thường, sầu riêng tại các tỉnh biên giới phía Nam có thể kết thúc mùa vụ muộn hơn, nhưng năm nay lợi thế lệch vụ bị thu hẹp đáng kể.
Cùng thời điểm, sầu riêng Malaysia và Việt Nam cũng vào vụ, làm gia tăng cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu. Khi nhiều nước sản xuất trong khu vực cùng đưa hàng ra thị trường, thương lái và doanh nghiệp nhập khẩu có thêm lựa chọn, còn nông dân chịu áp lực lớn hơn trong đàm phán giá.
Mức thu mua Monthong loại AB giảm về 60 baht/kg
Hiện giá thu mua tại vườn đối với sầu riêng Monthong loại AB chỉ còn khoảng 1,9 USD/kg, tương đương 60 baht/kg. Mức này đã giảm so với 2-2,2 USD/kg, tương đương 65-70 baht/kg của tuần trước, và được ghi nhận là thấp nhất trong khoảng một thập kỷ.
Không chỉ hàng đạt chuẩn bị giảm giá, nhóm quả bị biến dạng hoặc không đạt tiêu chuẩn còn chịu mức thu mua rất thấp, chỉ khoảng 0,3-0,5 USD/kg. Đối với sầu riêng bị sâu đục, giá trị thương mại gần như không còn, chỉ được thu mua với khoảng 0,06 USD/kg.
Sự phân hóa này cho thấy thị trường đang ưu tiên mạnh đối với chất lượng và quy cách hàng hóa. Trong giai đoạn dư cung, những lô hàng có ngoại hình không đồng đều, không đáp ứng tiêu chuẩn của bên mua hoặc không thể bảo quản lâu sẽ dễ bị ép giá hơn. Vì vậy, mức giảm của giá sầu riêng không chỉ phản ánh quan hệ cung cầu, mà còn cho thấy yêu cầu ngày càng cao ở khâu phân loại và kiểm soát chất lượng.
Vì sao giá sầu riêng chịu thêm áp lực?
Theo các nhà vườn, ngoài tình trạng dư cung, chi phí sản xuất, logistics và vận chuyển tăng cao tiếp tục làm giảm lợi nhuận. Khi giá bán giảm trong khi chi phí đầu vào không giảm tương ứng, người trồng sầu riêng quy mô nhỏ là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất.
Một yếu tố khác là tình hình an ninh tại ba tỉnh biên giới phía Nam Thái Lan. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp thu mua lớn và nhà đầu tư kho lạnh chưa mạnh dạn mở điểm thu mua hoặc xây dựng cơ sở chế biến tại địa phương. Việc thiếu các cơ sở trung chuyển, bảo quản và chế biến làm cho áp lực bán nhanh trong mùa cao điểm càng lớn.
Hiện Yala và Narathiwat chỉ có hai kho lạnh, không đủ đáp ứng nhu cầu bảo quản lượng sầu riêng ngày càng tăng. Với một loại trái cây có giá trị cao nhưng nhạy cảm về thời gian bảo quản, năng lực kho lạnh hạn chế có thể khiến nông dân buộc phải bán ngay sau thu hoạch, kể cả khi thị trường chưa thuận lợi. Đây là một trong những điểm nghẽn quan trọng khiến giá sầu riêng khó phục hồi nhanh trong ngắn hạn.
Các địa phương tìm cách hỗ trợ tiêu thụ
Trước tình hình trên, chính quyền tỉnh Yala đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ tiêu thụ. Các biện pháp gồm thúc đẩy tiêu dùng trong nước, tổ chức chương trình xúc tiến bán hàng tại sự kiện Yala Marathon, mở rộng thị trường đến những địa phương có sức mua lớn như Hat Yai, Songkhla, Phuket và Phang Nga.
Bên cạnh hoạt động thương mại, Yala cũng tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh để tạo điều kiện thuận lợi cho thu mua và vận chuyển. Đây là yếu tố quan trọng, bởi chỉ khi hoạt động lưu thông hàng hóa diễn ra ổn định, doanh nghiệp mới có thêm cơ sở để tổ chức thu mua với quy mô lớn hơn.
Trong khi đó, tỉnh Narathiwat đã thành lập năm trung tâm thu mua và phân loại trái cây cấp huyện. Mỗi trung tâm được hỗ trợ khoảng 31.000 USD để thu mua sản phẩm của các hộ trồng sầu riêng quy mô nhỏ. Cách làm này nhằm góp phần ổn định đầu ra trong giai đoạn cao điểm thu hoạch, đồng thời hỗ trợ khâu phân loại trước khi đưa hàng ra thị trường.
Thách thức mới của ngành sầu riêng Thái Lan
Theo giới chuyên môn, tình trạng thu hoạch đồng loạt cùng sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nước sản xuất trong khu vực đang đặt ra thách thức lớn đối với ngành sầu riêng Thái Lan. Nếu chỉ phụ thuộc vào xuất khẩu sầu riêng tươi, các địa phương sẽ dễ bị tác động khi nguồn cung tăng nhanh hoặc khi thị trường nhập khẩu thay đổi nhu cầu.
Diễn biến giá sầu riêng tại Yala, Pattani và Narathiwat cho thấy yêu cầu cấp thiết phải đầu tư mạnh hơn vào bảo quản, chế biến và đa dạng hóa thị trường tiêu thụ. Khi có thêm kho lạnh, cơ sở chế biến và kênh phân phối nội địa, nông dân sẽ có nhiều lựa chọn hơn thay vì bán ồ ạt trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh sầu riêng tiếp tục là mặt hàng nông sản có giá trị cao tại Đông Nam Á, bài toán không chỉ là mở rộng diện tích hay tăng sản lượng. Điều quan trọng hơn là điều tiết mùa vụ, nâng chất lượng, tăng năng lực hậu cần và xây dựng thị trường đủ rộng để hấp thụ sản phẩm. Nếu các điểm nghẽn này không được xử lý, giá sầu riêng có thể còn biến động mạnh mỗi khi nhiều vùng trồng cùng bước vào vụ thu hoạch.
