Nhiều năm qua, Vườn quốc gia U Minh Hạ đã đưa vào vận hành hệ thống camera chuyên dụng nhằm theo dõi diễn biến rừng và nhận diện sớm nguy cơ cháy. Trong bối cảnh thời tiết khô hạn làm nguy cơ cháy rừng tăng cao tại Cà Mau, việc ứng dụng thiết bị quan sát từ xa, kết hợp flycam tích hợp cảm biến nhiệt, đang trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng cho lực lượng bảo vệ rừng.
Điểm đáng chú ý của mô hình này là khả năng giám sát liên tục, phát hiện dấu hiệu bất thường ngay từ giai đoạn đầu. Khi thông tin được truyền nhanh về lực lượng trực canh, công tác xác minh, điều động phương tiện và nhân lực có thể được triển khai kịp thời hơn, qua đó góp phần hạn chế thiệt hại nếu xảy ra cháy.
Camera ảnh nhiệt giám sát rừng 24/24 giờ
Hệ thống thử nghiệm được lắp đặt trên các chòi quan sát cao khoảng 26m tại phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu hành chính - dịch vụ của Vườn quốc gia U Minh Hạ. Đây là những vị trí có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời tạo điều kiện để thiết bị có tầm nhìn rộng, bao quát được diện tích rừng lớn.
Mỗi cụm camera được tích hợp ống kính ảnh nhiệt và ống kính quang học. Thiết bị có khả năng xoay 360 độ và hoạt động 24/24 giờ. Sự kết hợp giữa ảnh nhiệt và hình ảnh quang học giúp lực lượng theo dõi không chỉ quan sát bằng hình ảnh thông thường, mà còn phát hiện các điểm nhiệt bất thường trong khu vực rừng, nhất là khi nguy cơ cháy tăng cao vào mùa khô.
Với tầm quan sát khoảng 5km, mỗi camera có thể giám sát khoảng 2.500ha rừng. Hình ảnh có độ phân giải 4K, cho phép phóng lớn 30 - 40 lần, hỗ trợ nhận diện chi tiết vật thể, phát hiện vệt khói hoặc điểm cháy từ giai đoạn ban đầu. Đây là yếu tố quan trọng, bởi trong phòng cháy, chữa cháy rừng, thời gian phát hiện càng sớm thì khả năng khống chế đám cháy càng cao.
Tín hiệu cảnh báo được truyền về lực lượng trực canh
Khi hệ thống ghi nhận dấu hiệu bất thường, tín hiệu cảnh báo sẽ được phát ra và dữ liệu được truyền về trung tâm điều khiển hoặc điện thoại thông minh của lực lượng trực canh. Cách vận hành này giúp thông tin không bị phụ thuộc hoàn toàn vào việc quan sát thủ công tại hiện trường, đồng thời tăng khả năng phản ứng nhanh trong những thời điểm nắng nóng, khô hạn.
Sau khi tiếp nhận cảnh báo, lực lượng chức năng sẽ xác minh thực tế để đánh giá mức độ nguy cơ. Nếu phát hiện điểm cháy hoặc dấu hiệu cháy rõ ràng, phương tiện và nhân lực có thể được điều động tiếp cận hiện trường. Việc có hình ảnh, vị trí và dữ liệu ban đầu giúp quá trình chỉ huy, phối hợp giữa các lực lượng thuận lợi hơn.
Trong quản lý rừng, nhất là tại những khu vực có diện tích lớn, địa hình phức tạp hoặc khó tiếp cận, hệ thống giám sát từ xa giúp giảm áp lực cho lực lượng tuần tra. Dù không thay thế hoàn toàn con người, camera chuyên dụng đóng vai trò như một lớp cảnh báo sớm, hỗ trợ phát hiện nhanh các tình huống có thể phát triển thành cháy rừng.
Flycam cảm biến nhiệt hỗ trợ tiếp cận điểm cháy
Cùng với hệ thống camera cố định, flycam tích hợp cảm biến nhiệt cũng được sử dụng để hỗ trợ công tác chữa cháy. Thiết bị bay không người lái có lợi thế linh hoạt, có thể tiếp cận khu vực nghi ngờ xảy ra cháy để thu thập thêm dữ liệu, nhất là ở những nơi lực lượng mặt đất chưa thể đến ngay.
Khi phát hiện đám cháy, flycam có thể bay đến khu vực liên quan, xác định tọa độ và gửi dữ liệu về lực lượng ứng trực. Thông tin này giúp lực lượng chức năng nắm rõ hơn vị trí điểm cháy, phạm vi cần tiếp cận và điều kiện xung quanh trước khi triển khai phương án ứng cứu.
Hệ thống còn hỗ trợ xác định hướng di chuyển ngắn nhất để tiếp cận điểm cháy. Trong chữa cháy rừng, việc rút ngắn thời gian di chuyển có ý nghĩa rất lớn, bởi đám cháy có thể lan nhanh khi gặp vật liệu khô, gió và điều kiện thời tiết bất lợi. Nhờ dữ liệu từ camera và flycam, lực lượng ứng trực có thêm cơ sở để lựa chọn tuyến tiếp cận phù hợp.
Cà Mau đối mặt nguy cơ cháy rừng tăng cao
Theo cảnh báo của ngành chức năng, hiện Cà Mau có hơn 50.000ha rừng đang khô hạn, nguy cơ cháy tăng cao. Trong đó, diện tích dự báo cháy rừng cấp III, tức cấp cao, là 11.700ha; cấp IV, mức nguy hiểm, là 11.600ha; và cấp V, cấp cực kỳ nguy hiểm, lên đến 27.100ha.
Những con số này cho thấy áp lực lớn đối với công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại địa phương. Khi diện tích rừng khô hạn rộng, việc theo dõi bằng mắt thường hoặc tuần tra thủ công sẽ gặp nhiều thách thức. Do đó, ứng dụng thiết bị quan sát hiện đại giúp nâng cao năng lực cảnh báo, hỗ trợ lực lượng bảo vệ rừng xử lý tình huống nhanh hơn.
Việc Vườn quốc gia U Minh Hạ vận hành camera ảnh nhiệt, camera quang học và flycam cảm biến nhiệt cho thấy hướng tiếp cận chủ động trong phòng cháy, chữa cháy rừng. Công nghệ không chỉ giúp phát hiện sớm điểm cháy, mà còn hỗ trợ xác định tọa độ, truyền dữ liệu và lựa chọn đường tiếp cận phù hợp, qua đó góp phần bảo vệ tài nguyên rừng trong thời điểm nguy cơ cháy đang ở mức cao.
