Hợp tác lúa gạo giữa Tập đoàn Giống Cây trồng Việt Nam (Vinaseed) và Liên đoàn Lúa gạo Myanmar (MRF) vừa được cụ thể hóa bằng biên bản ghi nhớ ký ngày 29/7 tại TP Hà Nội. Sự kiện mở ra một hướng kết nối mới trong ngành giống cây trồng, với trọng tâm là giống lúa chất lượng cao, công nghệ sản xuất giống và phát triển chuỗi giá trị lúa gạo tại Myanmar.
Trong bối cảnh ngành lúa gạo khu vực đang chịu áp lực nâng cao năng suất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thích ứng với biến đổi khí hậu, thỏa thuận giữa Vinaseed và MRF được nhìn nhận không chỉ là hợp tác thương mại. Đây còn là bước tiếp cận theo chiều sâu, gắn nghiên cứu giống, sản xuất giống, chế biến, thị trường và năng lực của nông dân trong cùng một chuỗi giá trị.
Hợp tác lúa gạo thiết lập khuôn khổ trong giai đoạn 2026–2028
Theo nội dung biên bản ghi nhớ, thỏa thuận giữa Vinaseed và MRF có thời hạn hai năm (2026–2028). Hai bên thống nhất thiết lập khuôn khổ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, gồm trao đổi giống, xây dựng hệ thống sản xuất giống, chuyển giao công nghệ nông nghiệp, nghiên cứu và phát triển, hợp tác thương mại và đầu tư, đào tạo và nâng cao năng lực.
Đáng chú ý, biên bản ghi nhớ cũng đề cập đến việc nghiên cứu thành lập liên doanh, cũng như phát triển các vùng sản xuất lúa phục vụ xuất khẩu tại Myanmar, còn được gọi là Rice Export Zones – REZs. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng với MRF trong quá trình hiện đại hóa ngành lúa gạo, bởi các vùng sản xuất tập trung có thể tạo điều kiện kiểm soát chất lượng giống, quy trình canh tác, thu hoạch, chế biến và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Theo kế hoạch triển khai, các đơn vị trực tiếp phối hợp với Vinaseed tại Myanmar gồm Myanmar Agribusiness Public Co., Ltd (MAPCO), Gold Delta Co., Ltd và Good Brothers' Company Limited. Các hoạt động phối hợp sẽ được đặt dưới sự điều phối của Liên đoàn Lúa gạo Myanmar, nhằm bảo đảm tính liên kết giữa doanh nghiệp, tổ chức ngành hàng và mục tiêu phát triển chung của ngành lúa gạo nước này.
Cơ hội đưa giống lúa chất lượng cao của Việt Nam ra thị trường Myanmar
Đối với Vinaseed, hợp tác lúa gạo với MRF góp phần mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giống cây trồng. Thỏa thuận tạo cơ hội để các giống lúa chất lượng cao và công nghệ sản xuất giống của Việt Nam tiếp cận thị trường Myanmar, một quốc gia có nền sản xuất lúa gạo lâu đời và đang thúc đẩy chuyển đổi theo hướng hiện đại hơn.
Ở chiều ngược lại, MRF kỳ vọng việc hợp tác với Vinaseed sẽ hỗ trợ chiến lược hiện đại hóa ngành giống và ngành lúa gạo Myanmar. Mục tiêu được nhấn mạnh là xây dựng hệ thống sản xuất giống chất lượng cao, từng bước hiện thực hóa tầm nhìn đưa Myanmar trở thành trung tâm sản xuất và phân phối giống của khu vực.
Tại buổi làm việc, phát triển các giống lúa thích ứng với điều kiện sản xuất tại Myanmar là một trong những nội dung được hai bên đặc biệt quan tâm. Theo MRF, giống Đài Thơm 8 của Việt Nam đã được khảo nghiệm tại Myanmar và bước đầu cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện địa phương. Trên cơ sở đó, hai bên sẽ tiếp tục trao đổi để mở rộng khảo nghiệm, hướng tới phát triển các giống có năng suất cao, chất lượng tốt và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh vấn đề kỹ thuật giống, hai bên cũng trao đổi về cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu giống trong quá trình hợp tác. Đây là những yếu tố ngày càng quan trọng trong chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại, nhất là khi giống cây trồng không chỉ quyết định năng suất mà còn gắn với bản quyền, chất lượng sản phẩm và uy tín thương mại.
Vinaseed nhấn mạnh vai trò nền tảng của giống cây trồng
Phát biểu tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Trà My, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vinaseed, cho biết điều khiến bà đặc biệt trân trọng là trong quá trình hiện đại hóa ngành lúa gạo, MRF đã lựa chọn Vinaseed là đối tác về giống cây trồng. Theo bà, giống chính là nền tảng quyết định năng suất, chất lượng và sự phát triển bền vững của cả ngành nông nghiệp.
Bà Nguyễn Thị Trà My nhấn mạnh, trong thời gian tới, hai bên sẽ cùng nghiên cứu, phát triển giống lúa chất lượng cao, chuyển giao công nghệ, xây dựng hệ thống sản xuất giống và mở rộng hợp tác trong chuỗi giá trị lúa gạo. Sự hợp tác này được kỳ vọng góp phần tạo thêm giá trị cho người nông dân, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo tại cả Việt Nam và Myanmar.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vinaseed cũng đánh giá cao sự hiện diện của Tham tán Kinh tế Đại sứ quán Myanmar tại Việt Nam cùng lãnh đạo Hội Hữu nghị Việt Nam - Myanmar. Theo bà, điều đó khiến buổi làm việc thêm ý nghĩa, không chỉ ở góc độ hợp tác kinh tế mà còn là sự kết nối giữa hai quốc gia có chung nền văn minh lúa nước. Bà bày tỏ hy vọng từ những hạt giống hôm nay, sẽ có thêm nhiều giá trị được vun đắp cho người nông dân và ngành lúa gạo của cả Việt Nam và Myanmar.
Đài Thơm 8 được quan tâm sau chuyến thăm mô hình tại Hà Nội
Trong khuôn khổ chương trình, đoàn MRF đã đến thăm mô hình lúa giống Đài Thơm 8 tại Phú Xuyên, Hà Nội và nhà máy chế biến hạt giống, gạo chất lượng cao của Vinaseed tại Ninh Bình. Chuyến tham quan giúp đoàn Myanmar trực tiếp quan sát quy trình sản xuất, chế biến và đánh giá thực tế tiềm năng của giống lúa đang được hai bên quan tâm.
Sau chuyến tham quan, ông Soe Lin Tun, Giám đốc Công ty New Asia High Tech Seeds Co.,Ltd, bày tỏ ấn tượng về sự phát triển của ngành giống cây trồng Việt Nam và những đóng góp của Vinaseed đối với ngành lúa gạo Việt. Theo ông, mảng giống ở Myanmar vẫn chưa hình thành thị trường, trong khi tại Việt Nam, ngành giống đã phát triển từ sớm, đồng bộ và có sự liên kết với mảng gạo.
Ông Soe Lin Tun cho rằng Việt Nam có lợi thế về quy mô sản xuất với nhiều cánh đồng lớn, cùng công nghệ chế biến hiện đại và khép kín từ sản xuất đến chế biến thành phẩm. Đánh giá cao vai trò của Vinaseed, ông nhấn mạnh Vinaseed là công ty lớn, có bề dày lịch sử gần 60 năm, sở hữu chuỗi giá trị khép kín từ giống đến sản phẩm gạo. Ông cũng ghi nhận nỗ lực của Vinaseed trong việc hỗ trợ, nâng cao thu nhập cho nông dân và nâng tầm chuỗi giá trị từ giống đến gạo.
Nói về Đài Thơm 8, ông Soe Lin Tun cho biết đây là giống lúa phổ biến trên thế giới và đã được trồng thử nghiệm ở một số quốc gia. Qua tham quan mô hình, ông nhận xét giống lúa này phát triển đồng đều, cứng cây, thích nghi ở nhiều vùng sinh thái; chất lượng cơm gạo cũng rất tốt, thơm và dẻo. Phía Myanmar mong muốn thử nghiệm giống Đài Thơm và một số giống lúa khác của Vinaseed ở các vùng sinh thái tại Myanmar, tiến tới đưa sản phẩm này cung cấp cho nông dân Myanmar.
Nền tảng từ Vinaseed và định hướng chuyển đổi của MRF
Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed) là doanh nghiệp dẫn đầu ngành giống cây trồng Việt Nam, đồng thời là một trong những đơn vị tiên phong trong nghiên cứu, chọn tạo giống theo hướng nông nghiệp bền vững. Trải qua hơn nửa thế kỷ phát triển, Vinaseed đã xây dựng mạng lưới nghiên cứu và sản xuất trên nhiều vùng sinh thái, sở hữu danh mục giống cây trồng đa dạng, đặc biệt là các giống lúa chất lượng cao phục vụ nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.
Những năm gần đây, Vinaseed đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, ứng dụng công nghệ trong chọn tạo giống, đồng thời phát triển các giống cây trồng có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới nền nông nghiệp bền vững. Bên cạnh thị trường trong nước, doanh nghiệp cũng mở rộng hợp tác với nhiều đối tác quốc tế trong nghiên cứu, khảo nghiệm giống, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp.
Liên đoàn Lúa gạo Myanmar (MRF) được thành lập giai đoạn 2011–2012, là tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận của khu vực tư nhân. MRF gồm các hiệp hội và ủy ban lúa gạo cấp quốc gia và khu vực, hoạt động nhằm hỗ trợ, thúc đẩy phát triển ngành lúa gạo Myanmar.
MRF đang triển khai kế hoạch 2025–2035 với chủ đề 'Chuyển đổi ngành sản xuất lúa gạo Myanmar' và 'Chương trình phát triển ngành xay xát lúa gạo Myanmar'. Mục tiêu là hiện đại hóa ngành xay xát theo hướng xuất khẩu, bền vững, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, phát triển nông thôn, giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Chín chương trình trọng tâm của kế hoạch này gồm: an ninh lương thực và tạo giá trị; hiện đại hóa ngành xay xát; mở rộng xuất khẩu; phát triển bền vững và khí hậu; phát triển nguồn nhân lực; phát triển nông thôn; sản phẩm giá trị gia tăng và hỗ trợ đầu tư; xúc tiến đầu tư; tiếp cận tài chính cho các cơ sở xay xát siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
Có thể thấy, hợp tác lúa gạo giữa Vinaseed và MRF đặt trọng tâm vào giống nhưng không dừng ở giống. Khi nghiên cứu, khảo nghiệm, sản xuất, chế biến, thương mại và đào tạo được kết nối trong cùng một khuôn khổ, thỏa thuận này có thể tạo thêm động lực cho quá trình nâng cấp chuỗi giá trị lúa gạo, đồng thời mở ra không gian hợp tác mới giữa Việt Nam và Myanmar trong nông nghiệp.
