UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Quyết định số 36/2026/QĐ-UBND quy định Bộ tiêu chí xã nông thôn mới (NTM) và tiêu chí xã NTM hiện đại áp dụng trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030. Đây là căn cứ quan trọng để các địa phương trong tỉnh rà soát hiện trạng, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn mới.
Việc ban hành bộ tiêu chí mới diễn ra trong bối cảnh yêu cầu phát triển nông thôn không chỉ dừng ở hoàn thành các chỉ tiêu cơ bản, mà còn hướng đến nâng cao chất lượng sống, hiện đại hóa quản lý ở cơ sở và bảo đảm phát triển bền vững. Với Khánh Hòa, bộ tiêu chí được xem là khung định hướng để các xã chủ động lựa chọn lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Bám sát tiêu chí quốc gia, điều chỉnh theo thực tế địa phương
Theo quyết định, Bộ tiêu chí xã NTM giai đoạn 2026 - 2030 của Khánh Hòa được xây dựng trên cơ sở bám sát Bộ tiêu chí quốc gia ban hành kèm Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Trên nền tảng đó, tỉnh điều chỉnh các nội dung cho phù hợp với điều kiện phát triển, năng lực tổ chức thực hiện và đặc điểm của từng khu vực nông thôn trên địa bàn.
Cách tiếp cận này giúp bảo đảm sự thống nhất với định hướng chung của cả nước, đồng thời tránh áp dụng máy móc một bộ chỉ tiêu cho mọi địa bàn. Trong xây dựng nông thôn mới, sự khác biệt về hạ tầng, kinh tế, dân cư, điều kiện tự nhiên và khả năng huy động nguồn lực có thể tạo ra khoảng cách giữa các xã. Vì vậy, việc cụ thể hóa tiêu chí ở cấp tỉnh là bước cần thiết để nâng cao tính khả thi khi triển khai.
Bộ tiêu chí mới tập trung vào các nhóm nội dung cốt lõi gồm quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường, chất lượng đời sống người dân và chuyển đổi số. Đây đều là những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến diện mạo nông thôn cũng như đời sống vật chất, tinh thần của người dân.
Nhấn mạnh yêu cầu nông thôn mới hiện đại và chuyển đổi số
Một điểm đáng chú ý trong bộ tiêu chí là Khánh Hòa đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại. Điều này thể hiện ở việc không chỉ quan tâm đến hạ tầng, thiết chế cơ bản, mà còn chú trọng nâng cao chất lượng môi trường sống, năng lực quản lý, điều hành và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân ở khu vực nông thôn.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, chuyển đổi số được đưa vào như một nội dung quan trọng trong quá trình xây dựng xã NTM và xã NTM hiện đại. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành ở cơ sở được kỳ vọng giúp chính quyền cấp xã xử lý công việc nhanh hơn, minh bạch hơn và phục vụ người dân tốt hơn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa nông thôn, nhất là khi các dịch vụ công, thông tin sản xuất và quản trị địa phương ngày càng gắn với môi trường số.
Bên cạnh đó, các tiêu chí về môi trường và chất lượng đời sống người dân tiếp tục được đặt ở vị trí trọng tâm. Xây dựng nông thôn mới hiện đại không chỉ là nâng cấp đường sá, công trình hay cơ sở vật chất, mà còn là tạo dựng không gian sống an toàn, sạch đẹp, thuận tiện, có điều kiện để người dân phát triển kinh tế, học tập, chăm sóc sức khỏe và tham gia sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Phân 3 nhóm xã để bảo đảm lộ trình phù hợp
Khánh Hòa phân các xã thành 3 nhóm để áp dụng chỉ tiêu phù hợp với điều kiện phát triển của từng địa bàn. Cụ thể, nhóm 1 gồm 9 xã; nhóm 2 gồm 19 xã; các xã còn lại thuộc nhóm 3. Việc phân nhóm là điểm quan trọng trong tổ chức thực hiện, bởi mỗi địa phương có xuất phát điểm, nguồn lực và mức độ phát triển khác nhau.
Theo cách làm này, các xã có điều kiện thuận lợi hơn có thể phấn đấu theo bộ chỉ tiêu cao hơn, trong khi các xã còn nhiều khó khăn có thêm cơ sở để xây dựng lộ trình phù hợp, tránh tình trạng dàn trải hoặc đặt ra mục tiêu vượt quá khả năng thực hiện. Đây là yếu tố góp phần bảo đảm tính khả thi, đồng thời tạo động lực để từng địa phương từng bước nâng chất các tiêu chí đã đạt.
Việc phân nhóm cũng giúp công tác chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá sát thực tế hơn. Thay vì xem các xã như một mặt bằng đồng nhất, tỉnh có thể căn cứ vào nhóm địa bàn để xác định mức độ ưu tiên, phương thức hỗ trợ và tiến độ thực hiện. Qua đó, chương trình xây dựng nông thôn mới có điều kiện đi vào chiều sâu, gắn kết chặt chẽ hơn với mục tiêu phát triển nông thôn toàn diện.
Giao trách nhiệm rõ cho sở, ngành và UBND các xã
Quyết định số 36/2026/QĐ-UBND cũng giao các sở, ngành liên quan hướng dẫn, đánh giá và thẩm định kết quả thực hiện các tiêu chí thuộc lĩnh vực phụ trách. Việc phân công này nhằm bảo đảm từng nhóm tiêu chí có cơ quan chuyên môn theo dõi, hỗ trợ và kiểm tra, từ đó hạn chế tình trạng lúng túng trong quá trình triển khai ở cơ sở.
Đối với UBND các xã, quyết định yêu cầu định kỳ báo cáo tiến độ triển khai về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo kịp thời. Cơ chế báo cáo định kỳ giúp tỉnh nắm bắt những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tế, đồng thời có cơ sở điều chỉnh chỉ đạo, hướng dẫn hoặc hỗ trợ khi cần thiết.
Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, việc ban hành Bộ tiêu chí mới không chỉ nhằm nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, mà còn hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn toàn diện, bền vững, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và đô thị. Trong giai đoạn 2026 - 2030, bộ tiêu chí này sẽ là nền tảng để các địa phương tiếp tục nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân khu vực nông thôn.
Với định hướng rõ ràng về hiện đại hóa, môi trường sống, chất lượng dịch vụ và chuyển đổi số, Bộ tiêu chí xã NTM và xã NTM hiện đại của Khánh Hòa được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho các xã nâng cấp hạ tầng, phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng cộng đồng nông thôn văn minh, bền vững hơn.
