UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 1190/QĐ-UBND phê duyệt kế hoạch chuyển đổi cây trồng trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Đây là một nội dung quan trọng trong mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nhằm đưa sản xuất trồng trọt chuyển dần từ diện tích kém hiệu quả sang những cây trồng phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường.
Theo kế hoạch, tổng diện tích chuyển đổi trong giai đoạn này là hơn 2.200 ha. Việc chuyển đổi không chỉ đặt mục tiêu thay cây trồng trên từng thửa đất, mà còn hướng tới tổ chức lại sản xuất theo vùng, khai thác tốt hơn hạ tầng hiện có, tạo nền tảng phát triển các vùng chuyên canh tập trung và từng bước hình thành chuỗi liên kết giá trị trong nông nghiệp.
Chuyển đổi cây trồng gắn với tái cơ cấu nông nghiệp
Kế hoạch của tỉnh Khánh Hòa tập trung vào những diện tích đang sản xuất các loại cây trồng kém hiệu quả. Các diện tích này sẽ được định hướng chuyển sang cây trồng khác có khả năng thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, phù hợp điều kiện thổ nhưỡng và có triển vọng tiêu thụ ổn định hơn.
Yêu cầu đặt ra là cây trồng mới phải thể hiện được lợi thế cạnh tranh và mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt so với trước khi chuyển đổi. Đây là điểm then chốt, bởi chuyển đổi cây trồng nếu chỉ dừng ở thay đổi cơ cấu giống hoặc loại cây mà không gắn với thị trường, hạ tầng và kỹ thuật sản xuất thì khó tạo ra tác động bền vững cho người dân.
Tỉnh cũng nhấn mạnh việc chuyển đổi phải thực hiện theo vùng. Cách làm này giúp tránh tình trạng manh mún, tự phát; đồng thời tạo điều kiện để tổ chức sản xuất đồng bộ, thuận lợi hơn trong đầu tư thủy lợi, áp dụng kỹ thuật, quản lý dịch hại và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Hơn 2.200 ha được chuyển đổi trong giai đoạn 2026-2030
Theo lộ trình đã được phê duyệt, tổng diện tích chuyển đổi cây trồng trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026-2030 là hơn 2.200 ha. Trong đó, trên 1.283 ha là đất trồng cây hàng năm và hơn 918 ha là đất trồng cây lâu năm.
Tiến độ chuyển đổi được phân kỳ theo từng năm để phù hợp với điều kiện tổ chức sản xuất, khả năng chuẩn bị giống, hạ tầng và sự tham gia của người dân. Năm 2026, Khánh Hòa dự kiến chuyển đổi trên 478 ha. Đến năm 2030, diện tích chuyển đổi trong năm này là hơn 510 ha, khép lại lộ trình của cả giai đoạn.
Việc phân kỳ theo năm cho thấy tỉnh không triển khai chuyển đổi ồ ạt, mà đặt trọng tâm vào tính khả thi. Với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là đối với diện tích cây lâu năm, người dân cần thời gian cân nhắc hiệu quả, chuẩn bị nguồn lực, kỹ thuật chăm sóc và phương án tiêu thụ trước khi thay đổi mô hình canh tác.
Ưu tiên khoa học kỹ thuật, thủy lợi và sản xuất an toàn
Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi, Khánh Hòa ưu tiên thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất. Trọng tâm là đưa các giải pháp kỹ thuật vào thực tế sản xuất tại các vùng chuyển đổi, giúp nông dân nâng năng suất, giảm rủi ro và kiểm soát tốt hơn chất lượng nông sản.
Các giải pháp được tỉnh định hướng triển khai sâu rộng gồm giống mới năng suất cao, biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp IPM, quản lý sức khỏe cây trồng IPHM và thực hành sản xuất nông nghiệp tốt GAP. Đây là những nội dung có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu áp lực từ thời tiết cực đoan, dịch hại và yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Song song với kỹ thuật canh tác, tỉnh tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi, hồ chứa và kênh mương tại các vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Mục tiêu là bảo đảm nguồn nước tưới ổn định cho diện tích cây trồng sau chuyển đổi, bởi nước tưới là một trong những yếu tố quyết định tính bền vững của vùng sản xuất, nhất là khi cây trồng mới cần được bố trí phù hợp với điều kiện sinh thái và khả năng cấp nước.
Tăng trách nhiệm quản lý và vận động người dân tham gia
Về tổ chức thực hiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì theo dõi, giám sát quá trình triển khai, đồng thời tham mưu chính sách để kế hoạch chuyển đổi cây trồng đi đúng định hướng. Vai trò của cơ quan chuyên môn là bảo đảm việc chuyển đổi không tách rời quy hoạch, điều kiện sản xuất và yêu cầu phát triển nông nghiệp của tỉnh.
UBND các xã và phường có trách nhiệm ban hành kế hoạch chi tiết phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của từng địa phương. Đây là cấp gần dân, sát vùng sản xuất, có vai trò quan trọng trong rà soát diện tích, tuyên truyền chủ trương và hướng dẫn người dân tham gia theo đúng kế hoạch.
Công tác tuyên truyền được nhấn mạnh nhằm giúp người dân nắm rõ mục tiêu, lợi ích và yêu cầu của chương trình chuyển đổi. Khi nông dân hiểu rõ vì sao cần chuyển đổi, chuyển đổi cây gì, sản xuất theo tiêu chuẩn nào và tiêu thụ theo hướng nào, quá trình triển khai sẽ có cơ sở thực tiễn hơn.
Với kế hoạch chuyển đổi hơn 2.200 ha cây trồng kém hiệu quả trong giai đoạn 2026-2030, Khánh Hòa đang đặt mục tiêu nâng chất lượng tăng trưởng ngành trồng trọt theo hướng thích ứng khí hậu, tổ chức sản xuất tập trung và gia tăng hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích đất nông nghiệp.
