UBND tỉnh Khánh Hòa mới đây đã ban hành quyết định quy định đơn giá bồi thường thiệt hại đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất. Đây là căn cứ quan trọng để các địa phương, chủ đầu tư và người dân xác định mức bồi thường trong quá trình kiểm kê, lập phương án hỗ trợ, bảo đảm việc thu hồi đất được thực hiện thống nhất.
Theo quyết định số 35/2026/QĐ-UBND, văn bản có hiệu lực từ ngày 14/5/2026 và thay thế các quyết định trước đó của tỉnh Khánh Hòa cũ và Ninh Thuận cũ. Quy định mới bao quát nhiều nhóm đối tượng gắn trực tiếp với sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản, trong đó nêu rõ cách xác định giá trị bồi thường theo từng trường hợp cụ thể.
Quy định đơn giá theo 4 nhóm cây trồng, vật nuôi
Quyết định số 35/2026/QĐ-UBND quy định chi tiết đơn giá bồi thường cho 4 nhóm gồm: cây trồng hằng năm, cây trồng lâu năm, cây lâm nghiệp và vật nuôi là thủy sản. Việc phân nhóm này giúp quá trình kiểm kê tài sản trên đất được rõ ràng hơn, nhất là trong bối cảnh cây trồng, vật nuôi có chu kỳ sinh trưởng, giá trị đầu tư và thời điểm thu hoạch khác nhau.
Đối với cây hoa, cây cảnh trồng trực tiếp trên đất, đơn giá bồi thường không ấn định cố định trong bảng giá mà được tính theo giá thực tế tại thời điểm kiểm kê thu hồi. Quy định này phù hợp với đặc thù của nhóm cây hoa, cây cảnh, khi giá trị thường phụ thuộc vào chủng loại, quy cách, thời điểm thị trường và tình trạng sinh trưởng tại thời điểm kiểm kê.
Quyết định cũng nêu rõ, chủ sở hữu cây trồng được phép tự thu hồi cây trước khi bàn giao lại đất cho Nhà nước. Đây là điểm cần được người dân lưu ý trong quá trình thực hiện, bởi việc chủ động thu hồi có thể giúp giảm thiệt hại đối với những loại cây còn khả năng di dời, tận dụng hoặc tiếp tục chăm sóc ở nơi khác.
Cây hằng năm được bồi thường từ 5.000-77.000 đồng/m2
Đối với cây trồng hằng năm, đơn giá bồi thường được quy định trong khoảng từ 5.000-77.000 đồng/m2. Đây là nhóm cây có chu kỳ sản xuất ngắn, thường gắn với từng vụ hoặc từng mùa, vì vậy điều kiện được bồi thường được xác định chặt chẽ theo thời điểm tạo lập và tình trạng thu hoạch.
Theo quyết định, chỉ bồi thường đối với cây hằng năm được tạo lập hợp pháp trước thời điểm thông báo thu hồi đất. Trường hợp cây hằng năm đã đến thời kỳ thu hoạch hoặc đã kết thúc thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường. Quy định này nhằm phân định rõ phần thiệt hại thực tế phát sinh do việc thu hồi đất với phần giá trị mà người sản xuất đã hoặc có thể thu hồi thông qua thu hoạch.
Với nhóm cây trồng lâu năm, đơn giá bồi thường cây ăn quả và cây công nghiệp lâu năm được chia theo 2 thời kỳ: thời kỳ xây dựng cơ bản và thời kỳ thu hoạch. Cách phân chia này phản ánh thực tế đầu tư của nhà vườn, bởi cây lâu năm trong giai đoạn kiến thiết cơ bản chủ yếu phát sinh chi phí trồng, chăm sóc, trong khi giai đoạn thu hoạch đã tạo ra sản phẩm và có giá trị kinh tế khác biệt.
Sầu riêng loại A có mức bồi thường cao nhất trong nhóm cây lâu năm
Đối với cây trồng đến thời kỳ thu hoạch, quyết định chia thành 3 loại A, B, C theo năng suất so với mức trung bình của niên giám thống kê 3 năm liền kề. Việc phân loại theo năng suất là căn cứ để phản ánh tình trạng sản xuất thực tế của vườn cây, tránh áp dụng một mức giá chung cho các vườn có hiệu quả và chất lượng khác nhau.
Trong nhóm cây lâu năm được nêu, sầu riêng có mức bồi thường cao nhất, với loại A lên đến 5,4 triệu đồng/cây. Tiếp theo là xoài ghép loại A ở mức 2,4 triệu đồng/cây và chôm chôm loại A ở mức 2 triệu đồng/cây. Các mức giá này cho thấy nhóm cây ăn quả có giá trị kinh tế cao được tính toán theo mức độ đầu tư và khả năng cho sản phẩm trong thời kỳ thu hoạch.
Đối với cây lâm nghiệp, đơn giá bồi thường được quy định theo từng năm tuổi trong giai đoạn chăm sóc. Từ năm thứ tư hoặc thứ sáu trở đi tùy loài, giá trị bồi thường được tính theo sản phẩm gỗ, củi thực tế tại thời điểm kiểm kê. Quy định này phù hợp với đặc điểm của cây lâm nghiệp, khi giá trị tài sản tăng dần theo tuổi cây và chỉ được xác định sát hơn khi có thể lượng hóa thành sản phẩm gỗ, củi.
Vật nuôi thủy sản và các quy định chuyển tiếp
Đối với vật nuôi là thủy sản, quyết định quy định chỉ bồi thường những đối tượng được tạo lập hợp pháp trước thời điểm thông báo thu hồi đất. Nếu vật nuôi là thủy sản tại thời điểm Nhà nước thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch hoặc đã kết thúc thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường. Đây là nguyên tắc tương tự nhóm cây hằng năm, nhằm xác định đúng phần thiệt hại chưa thể thu hồi.
Trong nhóm vật nuôi thủy sản, tôm hùm bông có đơn giá bồi thường cao nhất, từ 3,117-7,497 triệu đồng/m2 tùy thời gian nuôi. Mức chênh lệch theo thời gian nuôi phản ánh giá trị đầu tư và quy mô thiệt hại khác nhau ở từng giai đoạn sinh trưởng của vật nuôi, nhất là với các đối tượng thủy sản có giá trị lớn.
Quyết định cũng quy định rõ việc xử lý chuyển tiếp đối với các dự án, công trình. Những dự án, công trình đã được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ trước ngày 14/5 thì tiếp tục thực hiện theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, kể cả trường hợp chưa chi trả hoặc đang chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người dân.
Đối với các dự án, công trình đang xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ hoặc đã lập phương án nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt thì phải điều chỉnh, thực hiện theo các quy định tại quyết định này. Riêng các dự án đầu tư đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi quyết định này có hiệu lực nhưng chưa phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thì được áp dụng chính sách có lợi hơn cho người dân có đất bị thu hồi theo khung chính sách đã được phê duyệt và quy định tại quyết định này.
Với việc ban hành đơn giá mới, Khánh Hòa tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác bồi thường cây trồng, vật nuôi khi thu hồi đất từ ngày 14/5/2026, đồng thời nêu rõ nguyên tắc áp dụng đối với từng nhóm tài sản và các trường hợp chuyển tiếp để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.
