Tỉnh Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào thị trường tín chỉ carbon từ dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng. Với quy mô rừng trên 1,1 triệu ha, trong đó gần 1 triệu ha là rừng tự nhiên, địa phương được đánh giá có nền tảng quan trọng để chuyển hóa giá trị sinh thái thành nguồn lực tài chính xanh.
Trao đổi với Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Lê Thanh Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, cho biết tỉnh đang xác định phát triển tín chỉ carbon rừng là một trong những hướng đi trọng tâm trong thời gian tới. Mục tiêu không chỉ là tạo thêm nguồn thu, mà còn góp phần bảo vệ rừng, nâng cao sinh kế cho lực lượng giữ rừng và thúc đẩy quản trị tài nguyên theo hướng bền vững.
Tiềm năng lớn từ hơn 1,1 triệu ha rừng
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các cam kết quốc tế nhằm hướng tới mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, lâm nghiệp được xem là lĩnh vực có vai trò đặc biệt. Rừng vừa là không gian bảo tồn đa dạng sinh học, vừa có khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon, qua đó đóng góp trực tiếp vào nỗ lực giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
Đối với Lâm Đồng, sau khi thực hiện chủ trương hợp nhất địa giới hành chính, tổng diện tích rừng toàn tỉnh hiện có trên 1,1 triệu ha. Đáng chú ý, gần 1 triệu ha trong số này là rừng tự nhiên. Đây là nguồn tài nguyên có giá trị lớn, tạo cơ sở để tỉnh chủ động tiếp cận các cơ chế tài chính mới từ dịch vụ môi trường rừng và tín chỉ carbon.
Theo định hướng của ngành Nông nghiệp và Môi trường địa phương, tín chỉ carbon rừng không được nhìn nhận đơn thuần như một sản phẩm thương mại. Đây còn là công cụ kinh tế giúp ghi nhận đúng hơn giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng, từ bảo vệ đất, nước, khí hậu đến duy trì sinh kế cho cộng đồng sống gần rừng và các chủ rừng.
Hành lang pháp lý trong nước và cơ hội từ thị trường quốc tế
Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã tham mưu cho UBND tỉnh tiếp cận đồng thời hai hướng: thị trường carbon trong nước và thị trường quốc tế. Với thị trường nội địa, tỉnh đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện khung pháp lý, hệ thống vận hành và sàn giao dịch theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/01/2026 của Chính phủ.
Đặc biệt, ngày 21/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 180/2026/NĐ-CP quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương có diện tích rừng lớn như Lâm Đồng từng bước vận hành hoạt động đo đạc, xác nhận, quản lý và thương mại hóa kết quả hấp thụ, lưu giữ carbon của rừng một cách đồng bộ.
Ở cấp quốc tế, Lâm Đồng là 1 trong 5 tỉnh thuộc khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên tham gia Chương trình ERPA ký kết với Tổ chức tăng cường tài chính trong lâm nghiệp, tức Liên minh LEAF/Emergent. Chương trình dự kiến chuyển nhượng khoảng 5,15 triệu tấn CO2 trong giai đoạn 2021-2025, với mức giá đang đàm phán từ 10 đến 15 USD/tCO₂e theo tiêu chuẩn quốc tế ART-TREES.
Khi tham gia chương trình này, Lâm Đồng dự kiến có thể mang lại nguồn thu cho ngân sách địa phương từ 300 tỷ đến 500 tỷ đồng. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý cho trao đổi quốc tế cũng tiếp tục được củng cố khi Chính phủ ban hành Nghị định số 112/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 quy định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Nền tảng dữ liệu MRV và những vướng mắc cần tháo gỡ
Từ năm 2021 đến nay, Lâm Đồng đã triển khai đồng bộ các nội dung chuẩn bị phục vụ đàm phán theo tiếp cận REDD+. Một kết quả đáng chú ý là toàn bộ dữ liệu về hiện trạng rừng, mức phát thải và khả năng hấp thụ của tỉnh đã được tích hợp vào hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định MRV quốc gia để phục vụ kiểm chứng quốc tế.
Kết quả giảm phát thải bước đầu của địa phương cũng đã được công nhận dựa trên tiêu chuẩn ART-TREES, đồng thời phù hợp với bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính của tỉnh. Đây là bước chuẩn bị quan trọng, bởi thị trường tín chỉ carbon đòi hỏi dữ liệu phải minh bạch, có khả năng kiểm chứng và tránh tình trạng tính trùng kết quả giảm phát thải.
Tuy nhiên, do chương trình vẫn đang trong giai đoạn đàm phán, Lâm Đồng chưa phát sinh nguồn thu thực tế để giải ngân. Ngoài ra, hệ thống kỹ thuật MRV hiện còn phụ thuộc vào trung ương, năng lực nhân sự tại địa phương còn hạn chế, trong khi cơ chế chia sẻ lợi ích cụ thể vẫn chưa được ban hành chính thức. Những điểm nghẽn này cần tiếp tục được tháo gỡ để tín chỉ carbon rừng có thể trở thành dòng tài chính ổn định.
Tám nhóm giải pháp hướng tới tài chính xanh bền vững
Để biến tiềm năng thành nguồn lực, tỉnh Lâm Đồng xác định phát triển tín chỉ carbon là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030. Theo ông Lê Thanh Sơn, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh sẽ tập trung các giải pháp mang tính đồng bộ, vừa bám sát quy định của trung ương, vừa phù hợp điều kiện rừng và năng lực quản trị tại địa phương.
Trước hết, tỉnh tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để đẩy nhanh tiến độ đàm phán, hoàn thiện thủ tục, sớm triển khai chính thức Chương trình ERPA vùng Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Cùng với đó, ngành chức năng sẽ hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu rừng, tối ưu hóa hệ thống MRV thông qua công nghệ số và ảnh viễn thám hiện đại, nhằm cập nhật chính xác diễn biến rừng.
Lâm Đồng cũng sẽ rà soát tổng thể quỹ rừng có tiềm năng lớn, trong đó ưu tiên rừng tự nhiên, rừng đầu nguồn và những khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao. Việc phát triển tín chỉ carbon được lồng ghép với các chương trình trọng điểm như REDD+, dịch vụ môi trường rừng PFES, quản lý rừng bền vững, phục hồi rừng và phát triển nông nghiệp sinh thái thích ứng với biến đổi khí hậu.
Song song với chuẩn bị kỹ thuật, tỉnh chủ động xây dựng các điều kiện cần thiết để phát triển chương trình, dự án carbon cấp địa phương theo Nghị định số 112/2026/NĐ-CP. Yêu cầu đặt ra là bảo đảm không ảnh hưởng đến mục tiêu NDC quốc gia và tuyệt đối tránh tính trùng hai lần trong ghi nhận kết quả giảm phát thải.
Một nội dung quan trọng khác là nghiên cứu, xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, chủ rừng, cộng đồng dân cư địa phương và các bên liên quan. Nếu được thiết kế hợp lý, cơ chế này sẽ giúp nguồn thu từ tín chỉ carbon quay trở lại hỗ trợ trực tiếp cho công tác bảo vệ rừng, đồng thời tạo động lực kinh tế cho những người đang tham gia giữ rừng hằng ngày.
Tỉnh cũng chú trọng tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý, chủ rừng và doanh nghiệp trên địa bàn. Bên cạnh đó, Lâm Đồng tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế để thu hút nguồn lực kỹ thuật, tài chính từ các quỹ khí hậu, các định chế tài chính lớn trong và ngoài nước.
Quan điểm xuyên suốt của Lâm Đồng trong phát triển thị trường tín chỉ carbon là thận trọng - minh bạch - hiệu quả - bền vững. Tỉnh không đặt mục tiêu thương mại hóa theo hướng nóng vội, mà ưu tiên xây dựng nền tảng pháp lý, kỹ thuật và năng lực quản trị vững chắc. Trên nền tảng đó, tín chỉ carbon rừng được kỳ vọng trở thành nguồn tài chính xanh bền vững, góp phần nâng cao đời sống lực lượng giữ rừng, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và khẳng định giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng Lâm Đồng.
