UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 198/KH-UBND về thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, gọi tắt là OCOP, trong năm 2026. Kế hoạch đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể nhằm nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế nông thôn trên địa bàn.
Điểm nhấn của kế hoạch là mục tiêu có thêm ít nhất 60 sản phẩm tiềm năng, thế mạnh của các xã, phường được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên. Trong số này, tỉnh phấn đấu có tối thiểu 5 sản phẩm đạt chuẩn 4 sao, qua đó nâng chất lượng nhóm sản phẩm chủ lực và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị
Theo định hướng của tỉnh Lào Cai, các sản phẩm OCOP mới không chỉ dừng ở việc hoàn thiện mẫu mã hay hồ sơ đánh giá, mà cần được phát triển theo chuỗi giá trị. Trọng tâm là chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường trong và ngoài địa phương.
Song song với việc hình thành sản phẩm mới, Lào Cai đặt mục tiêu củng cố và nâng cấp ít nhất 50% số sản phẩm OCOP đã được đánh giá, phân hạng trước đó. Đây là nhiệm vụ quan trọng, bởi các sản phẩm đã được công nhận nếu không tiếp tục cải tiến sẽ khó giữ vững vị thế trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn an toàn.
Tỉnh ưu tiên phát triển sản phẩm gắn với xây dựng thương hiệu, phát triển du lịch nông thôn và khai thác hiệu quả lợi thế đặc trưng vùng miền. Với một địa phương có nhiều sản phẩm bản địa, văn hóa cộng đồng và cảnh quan nông thôn, việc kết hợp OCOP với du lịch được kỳ vọng giúp sản phẩm không chỉ bán qua kênh thương mại thông thường mà còn trở thành một phần của trải nghiệm địa phương.
Tăng vai trò hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa
Kế hoạch năm 2026 của Lào Cai nhấn mạnh việc phát triển các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia Chương trình OCOP. Dự kiến, ít nhất 60% chủ thể OCOP sẽ là hợp tác xã và khoảng 20% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cơ cấu này cho thấy tỉnh chú trọng đến những chủ thể có khả năng tổ chức sản xuất, liên kết nông dân, chuẩn hóa quy trình và mở rộng thị trường.
Ngoài ra, địa phương phấn đấu có thêm ít nhất 30% chủ thể OCOP xây dựng được chuỗi giá trị theo hướng OCOP xanh, gắn với vùng nguyên liệu ổn định. Định hướng này phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững, bởi một sản phẩm muốn giữ được chất lượng lâu dài cần có nguồn nguyên liệu rõ ràng, ổn định và được quản lý theo quy trình.
Lào Cai cũng đặt mục tiêu mở rộng số lượng làng nghề truyền thống có sản phẩm OCOP, qua đó góp phần bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống tại địa phương. Khi sản phẩm làng nghề được chuẩn hóa theo tiêu chí OCOP, giá trị văn hóa, kỹ năng thủ công và câu chuyện địa phương có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng rộng rãi hơn.
Chú trọng nhân lực và sự tham gia của cộng đồng
Về nhân lực, tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ lao động được đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ phù hợp làm việc tại các chủ thể OCOP đạt tối thiểu 27%. Chỉ tiêu này cho thấy Lào Cai coi đào tạo là nền tảng để các chủ thể nâng cao năng lực quản trị, sản xuất, kiểm soát chất lượng và vận hành hoạt động kinh doanh theo hướng chuyên nghiệp.
Cùng với đó, tỉnh khuyến khích sự tham gia của phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh sản phẩm OCOP. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa xã hội rõ rệt, nhất là tại khu vực nông thôn, nơi phụ nữ và cộng đồng dân tộc thiểu số đang nắm giữ nhiều tri thức bản địa, kỹ năng sản xuất truyền thống và nguồn nguyên liệu đặc thù.
Việc mở rộng sự tham gia của các nhóm cộng đồng cũng giúp Chương trình OCOP không chỉ là câu chuyện phát triển sản phẩm, mà còn gắn với tạo việc làm, nâng thu nhập và thúc đẩy bình đẳng trong tiếp cận cơ hội kinh tế ở nông thôn.
Chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm
Trong kế hoạch thực hiện năm 2026, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm OCOP. Theo đó, 100% sản phẩm OCOP mới đạt từ 3 sao trở lên sẽ được hỗ trợ bổ sung logo OCOP trên bao bì sản phẩm, giúp người tiêu dùng nhận diện tốt hơn sản phẩm đã được đánh giá, phân hạng.
Tỉnh Lào Cai cũng đẩy mạnh số hóa dữ liệu, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo chuỗi giá trị bằng công nghệ số. Khoảng 80% chủ thể có sản phẩm OCOP được chứng nhận sẽ được hỗ trợ xây dựng website riêng, phục vụ quảng bá và xúc tiến thương mại điện tử.
Đồng thời, ít nhất 50% chủ thể OCOP tham gia các kênh bán hàng hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi và sàn thương mại điện tử. Toàn bộ sản phẩm OCOP của tỉnh Lào Cai dự kiến được đưa lên các sàn thương mại điện tử, xây dựng gian hàng số và tích hợp tài khoản thanh toán điện tử nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Đào tạo, xúc tiến thương mại và hỗ trợ tiêu chuẩn
Để hoàn thành các mục tiêu đề ra, địa phương sẽ tổ chức nhiều hoạt động đào tạo, tập huấn cho các chủ thể OCOP. Nội dung tập huấn tập trung vào thiết kế bao bì, xây dựng câu chuyện sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số và thương mại điện tử.
Bên cạnh đào tạo, các hoạt động kết nối giao thương, quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP tại các tỉnh, thành phố trong cả nước tiếp tục được tăng cường. Đây là giải pháp cần thiết để sản phẩm địa phương vượt ra khỏi phạm vi thị trường quen thuộc, tiếp cận hệ thống phân phối mới và tăng cơ hội tiêu thụ ổn định.
Lào Cai cũng tập trung hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm OCOP. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai là cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm điều phối và triển khai Chương trình OCOP trên địa bàn; đồng thời phối hợp với các sở, ngành, địa phương hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm theo quy định.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trong Kế hoạch số 198/KH-UBND được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn Lào Cai phát triển theo hướng hiện đại, bền vững. Khi sản phẩm đặc trưng được chuẩn hóa, có thương hiệu, có truy xuất nguồn gốc và được đưa lên các kênh bán hàng hiện đại, sức cạnh tranh của nông sản, sản phẩm làng nghề và sản phẩm bản địa của tỉnh sẽ có thêm dư địa để mở rộng.
