Lúa Nhật JAPO 18 lần đầu được trồng khảo nghiệm tại xã Yên Bình, tỉnh Lạng Sơn, địa phận huyện Hữu Lũng, đang cho thấy tín hiệu tích cực sau hơn 2 tháng gieo cấy. Từ tâm lý e ngại ban đầu, nhiều hộ dân tại các thôn Rẫy, Bầm nay chuyển sang trạng thái háo hức chờ ngày thu hoạch khi cây lúa sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh và trổ bông đều.
Trên những thửa ruộng vốn quen với các giống lúa truyền thống, sự xuất hiện của một giống lúa mới luôn đi kèm nhiều câu hỏi. Tuy vậy, kết quả quan sát bước đầu tại Yên Bình cho thấy mô hình khảo nghiệm này không chỉ là câu chuyện của một vụ sản xuất, mà còn gợi mở hướng đi mới cho phát triển lúa chất lượng cao trên đồng đất xứ Lạng.
Lúa Nhật JAPO 18 bén rễ trên đồng đất Yên Bình
Xã Yên Bình, tỉnh Lạng Sơn, trước đây là xã Quyết Thắng, huyện Hữu Lũng, không phải là vùng đất xa lạ với các dòng lúa chất lượng cao. Địa phương có điều kiện đất đai phì nhiêu, đồng thời chủ động được nguồn nước tưới từ đập Lân Vằn gần đó. Đây là nền tảng quan trọng để người dân từng bước chuyển từ cách làm lúa thuần túy sang tư duy sản xuất lúa hàng hóa.
Từ năm 2021, chính quyền và bà con địa phương đã bén duyên với các giống lúa Nhật như J02, J03. Việc canh tác những giống lúa này trong nhiều năm giúp nông dân có thêm kinh nghiệm về quy trình chăm sóc, đồng thời tạo sự tự tin nhất định khi tiếp cận giống mới. Dù vậy, khi Lúa Nhật JAPO 18 được đưa về trồng khảo nghiệm trong vụ xuân 2026, sự thận trọng vẫn là tâm lý phổ biến.
Ông Luận Văn Bình, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Rẫy, xã Yên Bình cho biết, khi vụ xuân 2026 bắt đầu, thôn được thông tin về việc xã sẽ đưa giống lúa Nhật mới mang tên JAPO 18 vào trồng khảo nghiệm. Ban đầu, không ít người dân còn e ngại. Với nhà nông, ruộng đồng là mồ hôi, công sức và là nguồn sống của cả gia đình, nên việc thay đổi giống gieo cấy không thể quyết định một cách vội vàng.
Từ lo lắng khi gieo mạ đến niềm tin trên ruộng lúa
Sự băn khoăn của người dân thôn Rẫy là điều dễ hiểu. Một giống lúa chưa từng bén rễ trên đồng đất Lạng Sơn đặt ra nhiều câu hỏi: giống mới có phù hợp với thổ nhưỡng địa phương hay không, có thích nghi được với thời tiết thất thường của vùng cao hay không, năng suất và chất lượng sau thu hoạch liệu có đáp ứng kỳ vọng hay không.
Nhớ lại những ngày đầu triển khai, ông Bình cho biết, khi Đảng ủy, UBND xã quan tâm cấp cho thôn 100kg giống lúa Nhật mới để bà con trồng thí điểm, hầu hết các hộ đều lo lắng. Do chưa có kinh nghiệm với giống mới, khâu gieo mạ gặp không ít khó khăn. Nhìn những hạt giống lần đầu xuất hiện trên đồng ruộng địa phương, người dân vừa làm vừa hồi hộp.
Cách thôn Rẫy không xa, tại thôn Bầm, tâm lý ban đầu cũng tương tự. Ông Lương Hải Đăng, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Bầm cho biết, khi đưa giống lúa Nhật JAPO 18 về gieo cấy, các hộ dân còn nhiều e dè. Những giống lúa cũ như Khang Dân hay GS55 đã quen thuộc với bà con, cho năng suất ổn định, bình quân đạt khoảng 2,5 tạ/sào. Vì thế, việc đưa giống mới vào trồng xen giữa những vạt lúa truyền thống được xem là một thử nghiệm khá táo bạo.
Tuy nhiên, nhờ sự tuyên truyền, vận động của lãnh đạo xã Yên Bình, phòng Kinh tế và doanh nghiệp cung ứng giống lúa, bà con đã mạnh dạn tham gia gieo cấy. Sự đồng hành này có ý nghĩa quan trọng, bởi trong sản xuất nông nghiệp, nhất là khi thử nghiệm giống mới, niềm tin của người dân thường được hình thành từ cả thông tin kỹ thuật, sự hỗ trợ ban đầu và kết quả thực tế trên đồng ruộng.
Sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh sau hơn 2 tháng gieo cấy
Đến nay, sau hơn 2 tháng gieo cấy, Lúa Nhật JAPO 18 đã cho thấy khả năng sinh trưởng tốt và thích nghi với điều kiện đồng đất Yên Bình. Theo ghi nhận của người dân, cây lúa phát triển ổn định, lá xanh dày, thân cây cứng cáp. Dù được trồng xen kẽ ngay bên cạnh các ruộng lúa khác, giống lúa này vẫn thể hiện khả năng chống chịu sâu bệnh khá tốt.
Ông Lương Hải Đăng cho biết, cả thôn Bầm tham gia cấy khoảng 10 mẫu giống lúa mới này, riêng gia đình ông cấy 5 sào. Qua theo dõi, ông nhận định giống lúa Nhật mới phát triển tốt hơn hẳn lúa J02 mà người dân địa phương vẫn tự hào bấy lâu nay. Hiện tại, cây nào cây nấy đòng rất to, lúa đang trổ bông khỏe, bông lúa dài và đẹp mắt.
Tại thôn Rẫy, ông Luận Văn Bình cũng đã có thể thở phào nhẹ nhõm. Nỗi lo từ ngày gieo mạ dần nhường chỗ cho niềm vui khi nhìn thấy kết quả trên ruộng. Theo ông Bình, cây phát triển rất khỏe, ít sâu bệnh. Đến nay, lúa đã bắt đầu trổ bông, bông lúa khỏe, tỷ lệ đậu hạt cao. Bà con trong thôn hiện đã hoàn toàn yên tâm, không còn ai bàn lùi mà chỉ mong đến ngày gặt.
Kỳ vọng nhân rộng Lúa Nhật JAPO 18 trong các vụ tiếp theo
Thành công bước đầu của mô hình khảo nghiệm tại Yên Bình không đến từ may rủi, mà gắn với cách làm chủ động của chính quyền địa phương. Trên cơ sở người dân đã có kinh nghiệm canh tác các dòng lúa Nhật từ năm 2021, lãnh đạo xã Yên Bình đã mạnh dạn đưa giống mới vào trồng thử nghiệm, đồng thời kết nối với doanh nghiệp để hỗ trợ nông dân.
Trong vụ xuân 2026, xã chủ động liên hệ, kết nối với doanh nghiệp để đưa về 200kg giống Lúa Nhật JAPO 18 cùng nguồn phân bón chất lượng cao, hỗ trợ 100% cho bà con tham gia mô hình. Việc hỗ trợ đồng bộ giống và phân bón giúp người dân giảm gánh nặng chi phí ban đầu, đồng thời có điều kiện theo dõi, đánh giá giống mới một cách thực tế hơn trên chính ruộng nhà mình.
Trao đổi về định hướng thời gian tới, ông Lương Văn Bính, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Bình khẳng định, do bà con đã có kinh nghiệm canh tác dòng lúa Nhật nhiều năm nên khi đưa giống mới này về, xã có cơ sở để triển khai. Đến nay, cây lúa Nhật Bản phát triển tốt ngoài mong đợi, hứa hẹn một vụ xuân thắng lợi.
Theo ông Bính, với chu kỳ sinh trưởng từ 110-120 ngày, khi lúa chuẩn bị thu hoạch, địa phương sẽ tiến hành đánh giá kỹ lưỡng và tổ chức hội thảo đầu bờ ngay tại ruộng. Đây sẽ là dịp để bà con trong toàn xã trực tiếp tham quan, so sánh, trao đổi kinh nghiệm, từ đó hướng tới nhân rộng mô hình trong các vụ tiếp theo nếu kết quả thu hoạch đáp ứng kỳ vọng.
Sau hơn 2 tháng gieo cấy, hành trình của Lúa Nhật JAPO 18 tại Yên Bình đã đi được hơn nửa chặng đường. Từ những hạt giống được gieo xuống trong sự ngập ngừng, lo lắng, nhiều thửa ruộng nay đã trổ những đòng lúa khỏe, hứa hẹn vụ mùa nhiều kỳ vọng. Chỉ còn hơn một tháng nữa, những hạt lúa JAPO 18 đầu tiên trên đất Lạng Sơn sẽ bước vào mùa gặt. Dù vẫn cần chờ kết quả đánh giá cụ thể khi thu hoạch, hình ảnh những bông lúa khỏe, trĩu hạt dưới nắng cuối vụ xuân đang đem lại cho nông dân Yên Bình thêm niềm tin vào một mùa vàng rất gần.
