Mô hình lúa sạch ở Cà Mau giúp nông dân lãi 80-100 triệu mỗi vụ

Từ đầu năm 2024, Công ty CP Tập đoàn Misun Group triển khai liên kết với nông dân xây dựng mô hình lúa sạch, hướng đến sản xuất gạo dinh dưỡng tách đường. Cách làm này đang tạo thêm lựa chọn cho người trồng lúa tại Cà Mau, nhất là trong bối cảnh nông dân ngày càng quan tâm đến đầu ra ổn định, giảm chi phí phân thuốc và bảo vệ sức khỏe trong quá trình canh tác.

Điểm đáng chú ý của mô hình là doanh nghiệp không chỉ thu mua sản phẩm sau thu hoạch, mà tham gia ngay từ đầu vụ. Công ty đầu tư toàn bộ giống, chi phí làm đất, nhân công và chế phẩm sinh học. Người có đất sản xuất chịu trách nhiệm tuân thủ quy trình hữu cơ nghiêm ngặt, từ diệt cỏ, giữ chuột, dặm lúa đến quản lý nguồn nước trên đồng ruộng.

Doanh nghiệp đầu tư đầu vào, nông dân tuân thủ quy trình hữu cơ

Trong quá trình canh tác, khi phát hiện sự cố trên ruộng lúa, nông dân báo cho doanh nghiệp để kỹ thuật viên đến kiểm tra và xử lý. Cơ chế này giúp hạn chế tình trạng tự ý sử dụng thuốc hoặc can thiệp ngoài quy trình, đồng thời bảo đảm lúa thương phẩm đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Sau thu hoạch, công ty đưa máy vào cắt lúa, bao tiêu toàn bộ sản phẩm và khấu trừ 35% chi phí đầu tư ban đầu. Với trường hợp thiên tai gây thiệt hại, nông dân tham gia mô hình được hỗ trợ 2 triệu đồng mỗi 1.000 m2. Đây là yếu tố giúp người sản xuất giảm bớt rủi ro so với việc tự làm, tự bán theo giá thị trường.

Ông Nguyễn Văn Đua trên đồng lúa hữu cơ chuẩn bị thu hoạch. Ảnh: Chúc Ly.

Lãi 80-100 triệu đồng mỗi vụ nhờ giá bao tiêu cao

Ông Nguyễn Văn Đua, ở phường Láng Tròn, đã trải qua bốn vụ liên kết với doanh nghiệp. Theo ông, mô hình giúp gia đình có thu nhập ổn định hơn, đồng ruộng cũng được bảo vệ do giảm phụ thuộc vào hóa chất. Hiện ông canh tác 2,5 ha, sử dụng giống ST24, ST25, thời gian sinh trưởng 105-110 ngày.

Ông Đua cho biết năng suất đạt khoảng 7 tấn mỗi ha. Công ty thu mua với giá 11.000 đồng một kg, trong khi giá thị trường chỉ ở mức 7.100-7.500 đồng một kg. Sau khi trừ chi phí, mỗi vụ gia đình ông lãi 80-100 triệu đồng và có thể làm ba vụ một năm.

Theo người nông dân này, trồng lúa hữu cơ còn giúp giảm công chăm sóc, giảm chi phí phân thuốc. Lợi ích quan trọng khác là người làm ruộng không phải tiếp xúc hóa chất, qua đó bảo vệ sức khỏe cho chính mình và gia đình. Khi có hợp đồng liên kết, nông dân cũng bớt lo bị ép giá trong những thời điểm thị trường biến động.

Nhiều nông dân tham gia mô hình cho biết lợi nhuận từ lúa hữu cơ cao gấp đôi so với cách làm truyền thống. Ông Đua so sánh, nếu canh tác kiểu cũ, mỗi ha lãi nhiều nhất khoảng 20 triệu đồng. Khoảng chênh lệch này cho thấy vai trò của việc tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng và có đầu ra rõ ràng cho hạt lúa.

Giảm phân thuốc, tăng giám sát kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc

Trong mô hình lúa sạch, số lần bón phân thuốc chỉ bằng một nửa so với trước đây. Doanh nghiệp cử nhân viên theo sát quá trình sản xuất, vừa hướng dẫn kỹ thuật, vừa giám sát các khâu để phục vụ truy xuất nguồn gốc lúa thương phẩm. Với sản phẩm hướng đến phân khúc gạo dinh dưỡng, việc kiểm soát đồng ruộng được xem là yêu cầu bắt buộc.

Thời gian đầu, bà con gặp không ít khó khăn vì phải thay đổi tập quán canh tác, nhất là việc không dùng thuốc hóa học như trước. Tuy vậy, nhờ có kỹ thuật viên đồng hành và nông dân hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình sản xuất, việc canh tác ngày càng thuận lợi hơn. Sự thay đổi này cũng góp phần tạo nền tảng cho sản xuất lúa hữu cơ theo hướng bền vững.

Hiện diện tích liên kết đã đạt hơn 100 ha, với gần 200 nông dân tham gia. Thời gian tới, Misun Group dự kiến mở rộng thêm 60 ha ở phường Lý Văn Lâm. Việc mở rộng vùng nguyên liệu cho thấy mô hình bước đầu nhận được sự hưởng ứng từ người sản xuất, đồng thời đáp ứng nhu cầu ổn định nguồn lúa đầu vào của doanh nghiệp.

Gạo dinh dưỡng tách đường và yêu cầu chất lượng sản phẩm

Giống lúa ST24 được sử dụng trong mô hình trồng lúa sạch, hữu cơ. Ảnh: Chúc Ly.

Ông Tạ Văn Lâm, Giám đốc kỹ thuật của công ty, cho biết linh hồn của gạo tách đường nằm ở dịch dinh dưỡng hữu cơ sinh học DDMS24, sản phẩm của doanh nghiệp. Đây là dịch chiết xuất từ thực vật, giàu enzyme, axit amin và khoáng vi lượng, giúp cây lúa khỏe mạnh mà không cần thuốc.

Theo ông Lâm, trồng lúa hữu cơ không chỉ nâng giá trị hạt gạo mà còn thân thiện môi trường, hạn chế độc tố tồn dư trong đất. Đây là ý nghĩa quan trọng của mô hình, bởi sản xuất lúa nếu giảm được áp lực hóa chất sẽ có lợi cho đất, nước và hệ sinh thái đồng ruộng trong dài hạn.

Công ty chủ yếu trồng giống ST24, loại gạo hạt dài, thơm nhẹ, cơm dẻo, ngọt hậu và được thị trường đánh giá cao. Tuy nhiên, chất lượng cuối cùng của hạt gạo vẫn phụ thuộc vào thổ nhưỡng và quy trình canh tác ở từng vùng. Gạo sau khi làm ra được bán với giá 119.000 đồng mỗi kg, tiêu thụ chủ yếu ở thị trường trong nước.

Gạo dinh dưỡng từ mô hình đã được SGS Hoa Kỳ kiểm định, đạt chuẩn FDA với các chỉ số: không chứa đường glucose, không cholesterol, carbohydrate cân bằng ở mức 81,1%. Những thông tin này là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng niềm tin với người tiêu dùng, nhất là nhóm khách hàng quan tâm đến thực phẩm sạch và dinh dưỡng.

Địa phương kỳ vọng mở rộng vùng lúa hữu cơ phù hợp

Trong chuyến tham quan mô hình, ông Hồ Trung Việt, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Cà Mau, đánh giá cao tinh thần đổi mới của nông dân, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự hỗ trợ của địa phương. Theo ông, tỉnh sẽ tiếp tục tạo điều kiện mở rộng lúa hữu cơ tại những vùng thích hợp, góp phần nâng cao thu nhập và xây dựng thương hiệu nông sản sạch.

Từ một mô hình liên kết sản xuất lúa sạch, câu chuyện tại Cà Mau cho thấy khi nông dân, doanh nghiệp và địa phương cùng tham gia, hạt lúa có thêm cơ hội nâng giá trị. Lợi nhuận cao hơn, đầu ra ổn định hơn và quy trình canh tác an toàn hơn là những yếu tố giúp mô hình có triển vọng được nhân rộng trong thời gian tới.