Nguồn nước ĐBSCL có xu hướng tăng mạnh vào đầu tháng 6/2026 khi lưu vực sông Mekong bước vào mùa mưa, tạo tín hiệu tích cực cho sản xuất và sinh hoạt tại vùng hạ lưu. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo các địa phương không chủ quan, cần chủ động theo dõi mưa lớn, triều cường và khả năng xuất hiện ngập úng cục bộ.
Theo bản tin đầu tháng 6/2026 của Văn phòng Thường trực Ủy ban sông Mekong Việt Nam, nguồn nước về Đồng bằng sông Cửu Long đang cải thiện so với giai đoạn cuối tháng 5. Diễn biến này cho thấy tác động của mùa mưa đã bắt đầu rõ hơn trên lưu vực, dù lượng nước về vùng hạ lưu vẫn còn phụ thuộc đáng kể vào dòng chảy từ thượng nguồn.
Nguồn nước ĐBSCL cải thiện khi lưu vực Mekong vào mùa mưa
Dự báo trong nửa đầu tháng 6/2026, tổng lượng mưa trên toàn lưu vực sông Mekong dao động từ thấp hơn 10% đến cao hơn 15% so với trung bình nhiều năm. Biên độ này cho thấy mưa đã xuất hiện nhưng phân bố chưa thật ổn định, vì vậy khả năng bổ sung nước cho hạ lưu có thể khác nhau theo từng khu vực và từng thời điểm.
Cùng với yếu tố mưa, lượng nước tích trữ tại các hồ chứa trên lưu vực cũng là chỉ dấu quan trọng. Các hồ chứa trên dòng chính sông Lan Thương hiện trữ khoảng 48% dung tích hữu ích. Trong khi đó, khu vực hạ lưu chỉ đạt 20-30%, phản ánh tình trạng trữ nước ở phần dưới lưu vực vẫn còn khiêm tốn.
Đối với dòng chảy qua trạm Kra-chê, lưu lượng được dự báo đạt từ 9,2 đến 11,1 tỷ m³ trong nửa đầu tháng 6/2026, biến động từ thấp hơn 4% đến cao hơn 20% so với trung bình nhiều năm. Đây là yếu tố cần được theo dõi sát, bởi dòng chảy qua khu vực này có liên quan trực tiếp đến lượng nước tiếp tục đổ về hạ lưu Mekong và Đồng bằng sông Cửu Long.
Biển Hồ bắt đầu tiếp nhận dòng chảy ngược từ sông Mekong
Một điểm đáng chú ý trong bản tin là Biển Hồ đang ở mức trữ thấp và bắt đầu tiếp nhận dòng chảy ngược từ sông Mekong. Đây là diễn biến thường gắn với giai đoạn đầu mùa mưa, khi dòng chảy trên sông Mekong tăng lên và nước bắt đầu bổ sung cho hệ thống trữ nước tự nhiên quan trọng của lưu vực.
Việc Biển Hồ ở mức trữ thấp cho thấy nền nước trong lưu vực trước đó chưa cao. Vì vậy, dù Nguồn nước ĐBSCL đang có dấu hiệu cải thiện, lượng nước về vùng đồng bằng vẫn cần thêm thời gian để ổn định. Các địa phương trong vùng cần căn cứ vào dự báo cập nhật, không chỉ dựa vào xu hướng tăng trong ngắn hạn.
Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh ở Đồng bằng sông Cửu Long chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chế độ nước, việc theo dõi cả nguồn nước thượng nguồn, mưa tại chỗ, triều cường và khả năng tiêu thoát nội đồng là rất cần thiết. Sự cải thiện của dòng chảy là tín hiệu tốt, nhưng cũng có thể đi kèm nguy cơ ngập cục bộ nếu mưa lớn xảy ra trong thời gian ngắn.
Mực nước tại Tân Châu và Châu Đốc cùng xu hướng tăng
Tại khu vực đầu nguồn Đồng bằng sông Cửu Long, mực nước và dòng chảy có xu hướng tăng so với cuối tháng 5. Ở trạm Tân Châu, mực nước lớn nhất ngày dao động từ 1,2-1,7 m. Lưu lượng trung bình đạt 6.500-9.000 m³/s, trong khi tổng lượng dòng chảy khoảng 9,1-10,5 tỷ m³, cao hơn trung bình nhiều năm từ 11-27%.
Tại trạm Châu Đốc, mực nước lớn nhất ngày ở mức 1,4-1,7 m. Lưu lượng trung bình từ 800-2.500 m³/s, tổng lượng dòng chảy đạt khoảng 1,2-1,4 tỷ m³ và dao động quanh mức trung bình nhiều năm. Các số liệu này cho thấy dòng chảy về hai nhánh đầu nguồn có sự cải thiện, nhưng mức độ tăng không hoàn toàn giống nhau giữa các trạm.
Diễn biến tại Tân Châu và Châu Đốc là cơ sở quan trọng để các địa phương vùng đầu nguồn cũng như khu vực phía trong đồng bằng chủ động điều hành sản xuất, vận hành công trình thủy lợi và chuẩn bị phương án ứng phó thời tiết. Với Nguồn nước ĐBSCL đang tăng, yêu cầu đặt ra không chỉ là tận dụng nguồn nước cho sản xuất mà còn phải bảo đảm khả năng thoát nước khi mưa lớn xuất hiện.
Không chủ quan với mưa lớn, triều cường và ngập úng cục bộ
Dù nguồn nước đang có dấu hiệu cải thiện, mực nước tại các trạm vẫn thấp hơn mức báo động. Điều này cho thấy tình hình hiện chưa ở trạng thái nguy hiểm về lũ, nhưng không loại trừ rủi ro ngập úng cục bộ do mưa lớn, triều cường hoặc sự kết hợp giữa mưa tại chỗ và khả năng tiêu thoát hạn chế ở một số khu vực.
Các chuyên gia khuyến cáo địa phương cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến thời tiết, cập nhật thông tin về dòng chảy, mực nước và dự báo mưa trong những ngày tới. Việc chuẩn bị phương án ứng phó sớm sẽ giúp giảm thiểu tác động bất lợi đến sản xuất nông nghiệp, hạ tầng và sinh hoạt của người dân.
Trong giai đoạn chuyển mùa, Nguồn nước ĐBSCL tăng là tín hiệu tích cực đối với vùng hạ lưu sông Mekong. Tuy nhiên, quản lý nguồn nước hiệu quả cần đi kèm sự chủ động trước các tình huống thời tiết cực đoan, nhất là mưa lớn, triều cường và nguy cơ ngập úng cục bộ, nhằm bảo đảm an toàn sản xuất và dân sinh.
