Ở ấp Gò Tháp, xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp, thuộc địa phận huyện Tháp Mười cũ, đời sống nông dân đang chuyển biến rõ nét nhờ những mô hình sản xuất gắn với liên kết, tương trợ vốn và bảo vệ môi trường. Không chỉ dừng ở mục tiêu làm ra nông sản, bà con nơi đây đang từng bước thay đổi tư duy theo hướng làm kinh tế nông nghiệp, tính đến hiệu quả lâu dài của đất đai, nguồn nước và thu nhập hộ gia đình.
Ông Nguyễn Văn Lễ, Chi hội trưởng Nông dân ấp Gò Tháp, cho biết bà con nông dân trong ấp không chỉ thi đua sản xuất kinh doanh giỏi mà còn trở thành lực lượng tích cực trong xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường địa phương. Từ các tổ hội, tổ tự quản đến những mô hình hùn vốn, xử lý rơm rạ và liên kết sản xuất lúa, ấp Gò Tháp đang tạo nên một cách làm phù hợp với điều kiện vùng nông nghiệp Đồng Tháp.
Từ phong trào Hội đến nền tảng liên kết trong sản xuất
Bước sang năm 2026, Chi hội Nông dân ấp Gò Tháp tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong các phong trào ở cơ sở. Tính đến đầu năm, chi hội đã kết nạp thêm 7 hội viên mới, nâng tổng số tổ hội lên 10 tổ, phủ khắp các tuyến kênh trên địa bàn. Việc tổ chức hội bám sát từng tuyến dân cư, từng khu vực sản xuất giúp thông tin, chủ trương và cách làm mới đến với hội viên nhanh hơn, gần hơn.
Đáng chú ý, tinh thần cầu tiến của nông dân thể hiện qua việc có 70 hội viên đăng ký danh hiệu “Nông dân chuyên nghiệp” và 100 hội viên quyết tâm đạt danh hiệu “Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi”. Đây không chỉ là những chỉ tiêu thi đua, mà còn phản ánh nhu cầu tự nâng cao trình độ canh tác, quản lý vốn, liên kết đầu ra và tiếp cận kỹ thuật mới của người dân.
Sự gắn kết trong Chi hội không nằm trên giấy tờ. Hội viên thường xuyên sinh hoạt trong các tổ tự quản; trong đó, 6 tổ trưởng tổ tự quản là những hội viên nông dân gương mẫu. Cách lồng ghép giữa hoạt động Hội và hoạt động tự quản tại cộng đồng giúp các phong trào được triển khai linh hoạt, đồng thời tạo sự giám sát, nhắc nhở lẫn nhau trong sản xuất, đời sống và bảo vệ môi trường.
Lúa liên kết, xử lý rơm rạ và mô hình thuận thiên
Điểm sáng nổi bật trong hoạt động của Chi hội Nông dân ấp Gò Tháp là thúc đẩy các mô hình liên kết sản xuất. Thay vì canh tác nhỏ lẻ, bà con đã bắt tay với các công ty để sản xuất lúa giống và lúa hàng hóa trên diện tích lớn tại các trạm bơm Tân Kiều 3, Tân Kiều 7 và Mỹ Tân. Với vùng chuyên canh lúa, liên kết sản xuất giúp nông dân có điều kiện tổ chức đồng ruộng tốt hơn, thuận lợi hơn trong áp dụng kỹ thuật và nâng chất lượng sản phẩm.
Đặc biệt, mô hình xới vùi rơm kết hợp phun men vi sinh xử lý rơm rạ do Chi hội phối hợp với Tân Phát hội quán triển khai đã thu hút hơn 20 hội viên tham gia. Đây là cách làm phù hợp với định hướng sản xuất “thuận thiên”, bởi rơm rạ sau thu hoạch không bị xem là phế phẩm cần loại bỏ, mà được xử lý để trả lại nguồn hữu cơ cho đất.
Việc xới vùi rơm và dùng men vi sinh còn góp phần giảm tình trạng đốt đồng, hạn chế ô nhiễm không khí và giảm áp lực lên môi trường nông thôn. Khi nguồn hữu cơ được bổ sung trở lại ruộng, bà con có thêm cơ sở để giảm chi phí phân bón hóa học cho vụ sau. Lợi ích của mô hình vì vậy không chỉ nằm ở một vụ lúa, mà còn gắn với sức khỏe đất và khả năng canh tác bền vững hơn trong những vụ tiếp theo.
Hùn vốn xoay vòng, đa dạng sinh kế và nâng chất đời sống
Bên cạnh cây lúa, nhiều hộ ở ấp Gò Tháp phát triển thêm các loại cây ăn trái có giá trị cao như mít, sầu riêng, cùng với mô hình nuôi ếch, cá. Sự đa dạng này giúp kinh tế hộ gia đình khởi sắc hơn, giảm phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất. Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp luôn chịu tác động của thời tiết, chi phí đầu vào và biến động thị trường, việc có thêm nguồn thu từ cây trồng, vật nuôi khác nhau là hướng đi thực tế đối với nông hộ.
Để hỗ trợ nhau cùng phát triển, các tổ hùn vốn xoay vòng đã trở thành điểm tựa tài chính tin cậy của hội viên. Từ tổ hùn vốn nhỏ 500.000 đồng đến các tổ hùn vốn cất nhà, phát triển kinh tế với mức 10 triệu đồng mỗi vụ lúa, bà con đã tự tạo nguồn lực tại chỗ để tương trợ nhau khi khó khăn hoặc khi cần vốn tái đầu tư sản xuất.
Chị Phạm Thị Kim Phương, thành viên tổ hùn vốn phát triển kinh tế hộ, chia sẻ rằng nhờ tham gia tổ hùn vốn 10 triệu đồng mỗi vụ lúa, gia đình chị có sẵn khoản tiền để mua thêm cây giống sầu riêng và phân bón, không phải chạy vạy vay mượn bên ngoài với lãi suất cao. Với nông dân, nguồn vốn đúng thời điểm có thể quyết định khả năng xuống giống, chăm sóc vườn cây hoặc mở rộng sản xuất. Chính sự tương trợ giữa các hội viên đã giúp nhiều hộ yên tâm hơn trong quá trình làm ăn.
Nhờ các nguồn vốn và những cách làm phù hợp, đến nay nhiều thành viên Chi hội Nông dân ấp Gò Tháp đã mua được xe ô tô, xây lại nhà cửa khang trang. Những đổi thay đó cho thấy hiệu quả của mô hình kinh tế không chỉ thể hiện trên đồng ruộng, mà còn hiện diện trong chất lượng sống, trong diện mạo nhà cửa, đường làng và niềm tin của người dân vào cách làm chung.
Môi trường nông thôn thay đổi từ ý thức cộng đồng
Không dừng lại ở phát triển kinh tế, nông dân ấp Gò Tháp còn tham gia bảo vệ môi trường bằng những việc làm cụ thể. Các mô hình như Tổ bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu có 15 thành viên, Câu lạc bộ phân vi sinh có 12 thành viên, cùng mô hình thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại tổ 4 do ông Cao Thanh Hùng phụ trách đã đi vào hoạt động nề nếp.
Bà con đã hình thành thói quen phân loại rác thải tại nguồn, xây dựng hố đốt rác và không vứt bao bì hóa chất xuống kênh rạch. Đây là thay đổi quan trọng ở khu vực nông nghiệp, nơi hệ thống kênh mương vừa phục vụ tưới tiêu, vừa gắn với sinh hoạt và cảnh quan cộng đồng. Khi bao bì thuốc bảo vệ thực vật được thu gom đúng nơi quy định, nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước cũng giảm đi.
Ông Cao Thanh Hùng, Tổ trưởng tổ 4 và là thành viên tích cực trong mô hình bảo vệ môi trường, cho biết trước đây một số bà con còn tiện tay vứt bao bì thuốc trừ sâu xuống bờ ruộng hoặc kênh rạch, ảnh hưởng nguồn nước. Từ khi có mô hình thu gom và được Chi hội vận động, các thành viên trong tổ nhắc nhau bỏ bao bì đúng nơi quy định. Theo ông, kênh mương sạch sẽ hơn, cá tôm về nhiều hơn, khiến người dân phấn khởi.
Cùng với đó, ba tuyến đường kiểu mẫu được chọn trong năm 2026 đang dần hình thành với hàng rào cây xanh, cột cờ thẳng tắp và đường sá sạch đẹp. Những thay đổi này không tách rời sản xuất, bởi một vùng nông thôn phát triển bền vững cần đồng thời có kinh tế hộ đi lên, môi trường được giữ gìn và cảnh quan ngày càng văn minh.
Đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp
Chia sẻ về kết quả đạt được, ông Nguyễn Văn Lễ cho rằng mục tiêu lớn nhất của Ban chấp hành Chi hội là giúp bà con thay đổi tư duy từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Theo ông, vận động bà con tham gia Hội không phải để có phong trào hình thức, mà phải mang lại lợi ích thực tế thông qua các tổ hùn vốn, các buổi trình diễn kỹ thuật mới như xử lý rơm rạ bằng vi sinh. Khi thấy được lợi ích về môi trường và túi tiền, bà con sẽ tự giác tham gia và gắn bó với Hội.
Về phương hướng sắp tới, ông Lễ nhấn mạnh trong tháng 5 này, Chi hội sẽ ra mắt Tổ Bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Ông xem đây là bước đi chiến lược để nông nghiệp Gò Tháp thích ứng với những thay đổi khắc nghiệt của thời tiết. Trong sản xuất nông nghiệp hiện nay, thích ứng khí hậu không còn là câu chuyện xa, mà gắn trực tiếp với cách quản lý đồng ruộng, nguồn nước, rác thải và vật tư đầu vào.
Trên nền tảng đã có, Chi hội Nông dân ấp Gò Tháp đặt mục tiêu trong tháng 5 sẽ hoàn thành 100% chỉ tiêu thu hội phí, tiếp tục đẩy mạnh vận động con em tham gia xuất khẩu lao động để đa dạng hóa nguồn thu nhập cho gia đình. Từ liên kết sản xuất, hùn vốn xoay vòng đến bảo vệ môi trường, cách làm ở Gò Tháp cho thấy khi nông dân được tổ chức tốt và nhìn thấy lợi ích cụ thể, phong trào cơ sở có thể trở thành động lực thiết thực để đổi thay đời sống nông thôn.
