Nuôi sâu canxi và nuôi trùn quế đang trở thành hướng xử lý rác thải hữu cơ thiết thực tại nhiều vùng nông thôn Khánh Hòa. Từ nguồn phụ phẩm cây trồng, thức ăn thừa, phân gà, phân heo vốn dễ gây mùi hôi và ô nhiễm, nông dân đã biến thành nguồn thức ăn cho vật nuôi, phân bón hữu cơ, đồng thời tạo thêm hiệu quả kinh tế cho gia đình.
Những năm qua, các mô hình xử lý rác thải hữu cơ thành phân bón, thức ăn chăn nuôi bằng phương pháp sinh học trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Không chỉ góp phần làm sạch môi trường sống ở nông thôn, các mô hình này còn giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, tận dụng được nguồn tài nguyên sẵn có tại địa phương.
Khánh Hòa nhân rộng mô hình nuôi sâu canxi và trùn quế
Theo Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa, trong thời gian qua, đơn vị đã nhân rộng và xây dựng thêm được 150 mô hình xử lý rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp theo hướng thân thiện với môi trường. Trong đó có 35 mô hình lên men phụ phẩm cây trồng làm thức ăn chăn nuôi; 30 mô hình nuôi gà trên đệm lót sinh học; 25 mô hình ủ phân tại ruộng; 40 mô hình nuôi sâu canxi và 20 mô hình nuôi trùn quế.
Điểm chung của các mô hình là tận dụng những nguồn thải phát sinh ngay trong sản xuất và sinh hoạt nông thôn. Thay vì để phụ phẩm cây trồng, thức ăn dư thừa hoặc phân vật nuôi tồn đọng gây mùi, người dân đưa vào quy trình xử lý phù hợp để tạo ra nguồn phân bón hữu cơ hoặc thức ăn tự chế phục vụ chăn nuôi.
Cách làm này có ý nghĩa kép đối với sản xuất nông nghiệp. Một mặt, nó hỗ trợ giải quyết tình trạng ô nhiễm từ rác thải hữu cơ, giảm áp lực lên môi trường xung quanh khu dân cư. Mặt khác, nông dân có thêm nguồn vật tư tại chỗ, hạn chế lãng phí, giảm phụ thuộc vào một phần thức ăn chăn nuôi mua ngoài.
Tận dụng rác hữu cơ, giảm chi phí chăn nuôi
Các hộ thực hiện mô hình cho biết, sâu canxi là loại côn trùng có hàm lượng dinh dưỡng cao, được sử dụng làm thức ăn rất tốt cho gia cầm và thủy sản. Mô hình được đánh giá là dễ sản xuất, phù hợp với điều kiện nông hộ vì có thể tận dụng thức ăn dư thừa ở chợ, trên đồng ruộng hoặc ngay trong gia đình làm nguồn nuôi sâu.
Với quy trình phù hợp, mô hình nuôi sâu canxi giúp chuyển hóa phụ phẩm thành nguồn đạm tự nhiên cho vật nuôi. Đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh nhiều hộ chăn nuôi quy mô nhỏ luôn phải tính toán chi phí thức ăn. Khi tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có, người dân vừa giảm chi phí đầu tư, vừa tạo ra nguồn thực phẩm sạch hơn cho đàn gia cầm, thủy sản.
Ở góc độ môi trường, mô hình còn góp phần xử lý hiệu quả thức ăn thừa ở vùng nông thôn. Những loại phụ phẩm nếu bỏ đi có thể gây mùi hôi, thu hút ruồi nhặng và làm mất cảnh quan, nay được đưa vào chu trình sản xuất khép kín hơn. Đây cũng là cách nâng cao ý thức phân loại, xử lý rác hữu cơ ngay từ hộ gia đình.
Hộ ông Nguyễn Minh Châu tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng
Gia đình ông Nguyễn Minh Châu ở Suối Hiệp, Khánh Hòa hiện nuôi 15 con heo, 400 con gà và 1 ao cá. Với quy mô này, mỗi tháng đàn heo thải ra khoảng 400kg phân. Trước đây, ông thường dồn phân heo vào một góc vườn để ủ, nhưng cách làm này gây mùi hôi, ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.
Sau khi tham gia lớp tập huấn do Hội Nông dân xã tổ chức, ông Châu bắt đầu áp dụng mô hình nuôi sâu canxi dưới chuồng gà. Ông làm 1 bể nuôi, tận dụng phân gà, phân heo và thức ăn thừa tại nhà làm thức ăn cho sâu. Nhờ vậy, lượng chất thải trong chăn nuôi được xử lý ngay tại chỗ, giảm đáng kể tình trạng phát sinh mùi.
Theo ông Châu, mỗi lứa gia đình thu được 30kg sâu canxi để làm thức ăn cho gà, heo và cá. Nguồn thức ăn này giúp ông tiết kiệm được mỗi tháng 2 triệu đồng tiền mua thức ăn chăn nuôi, đồng thời góp phần giải quyết ô nhiễm từ phân vật nuôi. Thấy hiệu quả rõ ràng, đến nay gia đình ông đã làm thêm 6 bể nuôi sâu canxi.
Anh Võ Quốc Trà nâng hiệu quả đàn gà nhờ nuôi sâu canxi
Tại xã Diên Thọ, Khánh Hòa, anh Võ Quốc Trà cũng là một trong những hộ mạnh dạn áp dụng mô hình sau khi được Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa phối hợp với địa phương tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật. Anh cho biết, trước đây bà con thường chăn nuôi theo cách truyền thống, mua cám, bắp, lúa cho gà ăn nên hiệu quả kinh tế không cao, trong khi nhiều loại thức ăn có thể tận dụng ở chợ và cánh đồng lại bị bỏ đi rất lãng phí.
Gia đình anh Trà đã sử dụng các nguồn thức ăn có sẵn tại địa phương như quả chuối, sa kê, mít, đu đủ, bắp, bã đậu nành, lá rau để nuôi sâu. Trung bình mỗi tháng gia đình nuôi từ 2 - 3 lứa sâu canxi, mỗi lứa thu hoạch khoảng 15 - 25kg. Toàn bộ nguồn sâu này được dùng làm thức ăn cho đàn gà, vịt, ngỗng.
Mỗi năm, gia đình anh Trà nuôi khoảng 6 - 7 lứa gà thịt, mỗi lứa khoảng trên 100 con. Sau khi sử dụng sâu canxi làm thức ăn, đàn gà phát triển nhanh hơn, khi xuất bán có trọng lượng vượt trội so với cách nuôi truyền thống. Nếu trước đây gà nuôi đến lúc bán chỉ đạt 1,6 - 1,7kg/con, giá bán bình quân 90.000 đồng/kg, thì với cùng thời gian nuôi, gà ăn sâu canxi có giá bán cao hơn từ 20.000 - 30.000 đồng/kg, trọng lượng tăng hơn 0,5kg/con và được thị trường ưa chuộng.
Anh Trà cho rằng, phụ phẩm nông nghiệp nếu không được sử dụng mà thải ra môi trường sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và làm mất cảnh quan nông thôn. Nhờ mô hình này, nguồn phụ phẩm tồn đọng tại địa phương được xử lý, đồng thời thông qua thực tế sản xuất, người dân và các thế hệ trong gia đình có thêm nhận thức, trách nhiệm về bảo vệ môi trường.
Tập huấn kỹ thuật để nông dân chủ động xử lý rác hữu cơ
Theo Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa, thời gian qua, đơn vị đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ thuật xử lý rác thải hữu cơ thân thiện với môi trường cho 540 cán bộ Hội, hội viên nông dân và nhân dân tại các địa phương. Nội dung tập huấn giúp người dân nắm được cách xử lý rác thải hiệu quả, phù hợp với điều kiện sản xuất của hộ gia đình.
Các lớp tập huấn không chỉ trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết, mà còn giúp nông dân hiểu rõ hơn về những phương pháp giảm thiểu ô nhiễm và phát thải khí nhà kính. Đáng chú ý, 100% nông dân tham gia đã tự nguyện cam kết áp dụng các kỹ thuật được học vào thực tế.
Từ những kết quả tại các hộ như ông Nguyễn Minh Châu và anh Võ Quốc Trà, có thể thấy mô hình xử lý rác hữu cơ bằng sâu canxi, trùn quế và các phương pháp sinh học đang mở ra hướng đi phù hợp cho nông nghiệp nông thôn Khánh Hòa. Khi chất thải được xem là nguồn tài nguyên, nông dân không chỉ có thêm thu nhập, giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần xây dựng môi trường sống sạch hơn, bền vững hơn.
