UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa thống nhất chủ trương tham gia dự án “Bảo tồn và Quản lý hệ sinh thái rừng có sự tham gia của người dân tại các tỉnh Nam Trung Bộ”, sử dụng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức thông qua Ngân hàng Tái thiết Đức, KfW.
Đây là dự án hướng tới mục tiêu phục hồi rừng tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học, nâng cao năng lực quản lý rừng và cải thiện sinh kế cho người dân sống gần rừng. Với đặc thù Quảng Ngãi có diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn, việc tham gia dự án được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho công tác bảo vệ tài nguyên rừng theo hướng có sự đồng hành trực tiếp của cộng đồng.
Hơn 88,7 tỷ đồng cho bảo tồn và phục hồi rừng
Theo văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Quảng Ngãi thống nhất chủ trương tham gia dự án. Tổng vốn thực hiện tại Quảng Ngãi dự kiến khoảng 88,7 tỷ đồng. Trong đó, vốn ODA không hoàn lại chiếm hơn 72,6 tỷ đồng; phần còn lại là vốn đối ứng của tỉnh.
Dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2027-2032. Trọng tâm không chỉ là bảo vệ diện tích rừng hiện có, mà còn phục hồi rừng tự nhiên, tăng cường năng lực theo dõi, quản lý tài nguyên rừng và tạo điều kiện để người dân sống gần rừng có thêm sinh kế bền vững. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu quản lý rừng hiện nay, khi công tác bảo vệ rừng cần gắn chặt với quyền lợi và trách nhiệm của cộng đồng địa phương.
Các địa bàn dự kiến triển khai là những xã có diện tích rừng tự nhiên lớn như Ba Tô, Ba Xa, Ba Vinh, Minh Long, Sơn Mai, Trà Bồng, Cà Đam, Tây Trà và một số khu vực có rừng tự nhiên liền kề. Đây là những khu vực có vai trò quan trọng đối với bảo tồn hệ sinh thái rừng, đồng thời cũng là nơi nhiều hộ dân có đời sống gắn bó trực tiếp với tài nguyên rừng.
Người dân tham gia trực tiếp vào quản lý rừng cộng đồng
Dự án gồm 4 hợp phần chính. Trong đó, hợp phần quản lý rừng cộng đồng được xem là điểm đáng chú ý, với mục tiêu giao ít nhất 540 ha rừng cho cộng đồng quản lý, thành lập tối thiểu 5 ban quản lý rừng cộng đồng và hỗ trợ tài chính cho các hoạt động bảo vệ rừng.
Việc giao rừng cho cộng đồng không chỉ dừng ở mục tiêu tăng cường lực lượng bảo vệ rừng tại chỗ. Quan trọng hơn, người dân sẽ có vai trò rõ ràng hơn trong quá trình quản lý, giám sát và gìn giữ tài nguyên rừng. Khi được hưởng lợi phù hợp từ các hoạt động bảo vệ rừng và phát triển sinh kế, cộng đồng có thêm động lực để tham gia lâu dài, hạn chế các tác động tiêu cực đến rừng tự nhiên.
Đối với những khu vực miền núi, nơi sinh kế của người dân còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, cách làm này có ý nghĩa thiết thực. Dự án hướng tới việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển, bảo vệ rừng nhưng đồng thời tạo cơ hội để người dân tham gia các hoạt động sinh kế bền vững, trong đó có chuỗi giá trị lâm sản ngoài gỗ.
Tăng cường dữ liệu, thiết bị và công nghệ quản lý rừng
Bên cạnh quản lý rừng cộng đồng, dự án sẽ tăng cường năng lực giám sát đa dạng sinh học, xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên rừng, trang bị thiết bị cho lực lượng kiểm lâm và chủ rừng. Đây là những nội dung quan trọng nhằm hỗ trợ công tác quản lý rừng theo hướng có thông tin đầy đủ hơn, theo dõi sát hơn diễn biến tài nguyên rừng và các giá trị đa dạng sinh học.
Dự án cũng thí điểm ứng dụng công nghệ SMART trong quản lý rừng. Việc ứng dụng công nghệ vào tuần tra, ghi nhận hiện trường và quản lý dữ liệu có thể giúp lực lượng chức năng và chủ rừng nâng cao hiệu quả giám sát, nhất là tại những khu vực rừng rộng, địa hình phức tạp.
Các hoạt động đào tạo, tập huấn sẽ được triển khai cho cộng đồng và các bên liên quan. Nội dung hướng tới việc giúp người dân tiếp cận kỹ năng quản lý rừng, nâng cao hiểu biết về bảo tồn, phát triển sinh kế bền vững và từng bước tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị lâm sản ngoài gỗ. Đây là nền tảng để các hoạt động của dự án không chỉ có tác động trong thời gian triển khai, mà còn tạo chuyển biến lâu dài trong quản lý rừng ở cơ sở.
Quảng Ngãi cam kết phối hợp triển khai đúng quy định
Ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, cho biết tỉnh sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ngân hàng Tái thiết Đức và Ban Quản lý các dự án Lâm nghiệp trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và triển khai dự án theo đúng quy định pháp luật Việt Nam cũng như các cam kết với nhà tài trợ.
Tỉnh Quảng Ngãi cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan đầu mối, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng, trình phê duyệt văn kiện dự án và triển khai thực hiện các hoạt động theo nội dung đã được thẩm định. Việc xác định rõ cơ quan đầu mối có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm tiến độ chuẩn bị, sự phối hợp giữa các đơn vị và tính thống nhất trong quá trình thực hiện.
Hiện Quảng Ngãi có tổng diện tích tự nhiên gần 1,5 triệu ha. Trong đó, diện tích rừng và đất lâm nghiệp hơn 1,14 triệu ha; diện tích có rừng gần 887.000 ha, gồm khoảng 659.000 ha rừng tự nhiên. Độ che phủ rừng toàn tỉnh đến cuối năm 2025 đạt khoảng 59,45%.
Với quy mô rừng tự nhiên lớn và yêu cầu bảo tồn ngày càng cao, nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Đức được kỳ vọng bổ sung nguồn lực quan trọng cho Quảng Ngãi trong phục hồi rừng, nâng cao năng lực quản lý và thúc đẩy mô hình bảo vệ rừng có sự tham gia thực chất của người dân.
