ĐỒNG THÁP Mùa mưa đang bước vào cao điểm, kéo theo nguy cơ bệnh đốm nâu, bọ trĩ và cỏ dại phát sinh mạnh trên các vườn thanh long. Đây là giai đoạn cây dễ bị tác động bởi độ ẩm cao, mưa liên tiếp và điều kiện vườn kém thông thoáng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, mẫu mã cũng như chất lượng trái.
Tại hội thảo Giải pháp Nhật Bản - Nông gia trúng lớn tổ chức tại Đồng Tháp ngày 28/5, các chuyên gia nông nghiệp đã khuyến cáo nhà vườn cần chuyển trọng tâm từ xử lý khi dịch hại bùng phát sang phòng ngừa sớm. Cách tiếp cận này được xem là phù hợp trong bối cảnh thanh long là cây ăn trái có yêu cầu cao về hình thức, chất lượng và an toàn thực phẩm, nhất là khi phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
Bệnh đốm nâu dễ bùng phát khi mưa kéo dài
Theo kỹ sư Nguyễn Hữu Định, Phó Giám đốc Công ty TNHH Nichino Việt Nam, thanh long là cây trồng rất nhạy cảm với điều kiện thời tiết ẩm kéo dài. Trong mùa mưa, bệnh đốm nâu, còn được nhà vườn gọi là bệnh đốm tắc kè, là một trong những đối tượng gây hại nguy hiểm nhất.
Ông Định cho biết, khi bệnh đốm nâu đã bùng phát mạnh, việc trị dứt điểm gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, biện pháp hiệu quả hơn là chủ động phòng bệnh từ sớm, đặc biệt ở những thời điểm cây ra chồi non, nhú nụ và bắt đầu hình thành trái non. Đây là các giai đoạn mẫn cảm, nếu vườn không được theo dõi thường xuyên, vết bệnh có thể lan nhanh sau các đợt mưa liên tiếp.
Theo các chuyên gia, bệnh thường gây hại trên cành non, nụ hoa và trái non. Ban đầu, trên cành xuất hiện những đốm nhỏ màu trắng, sau đó phát triển thành các vết bệnh màu nâu, sần sùi. Khi tấn công trên trái, bệnh làm giảm giá trị thương phẩm, khiến trái khó đạt yêu cầu về mẫu mã và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu thụ.
Thăm vườn thường xuyên để phát hiện sớm dịch hại
Nhiều nông dân đến từ các vùng trồng thanh long ở Đồng Tháp, Tây Ninh chia sẻ rằng chỉ cần vài đợt mưa liên tiếp, bệnh có thể lây lan rất nhanh nếu vườn không được chăm sóc và kiểm tra đều đặn. Thực tế này cho thấy phòng bệnh trong mùa mưa không chỉ phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật, mà còn nằm ở khả năng phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm.
Các chuyên gia khuyến cáo nhà vườn cần tăng tần suất thăm vườn trong giai đoạn mưa nhiều. Việc quan sát kỹ cành non, nụ hoa, tai trái và trái non giúp nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện ổ bệnh hoặc mật số côn trùng gây hại có chiều hướng tăng, nhà vườn cần xử lý kịp thời theo hướng dẫn kỹ thuật, tránh để dịch hại lan rộng rồi mới phun trừ.
Trong điều kiện sản xuất hàng hóa, nhất là ở những vùng có mã số vùng trồng, việc ghi nhận tình trạng vườn và tuân thủ quy trình canh tác càng có ý nghĩa quan trọng. Quản lý tốt từ đầu vụ giúp giảm nguy cơ tồn dư thuốc, bảo đảm chất lượng trái và duy trì uy tín của vùng trồng khi cung ứng cho các thị trường có yêu cầu cao.
Bọ trĩ và cỏ dại cần được quản lý theo hướng tổng hợp
Bên cạnh bệnh đốm nâu, bọ trĩ cũng là đối tượng gây hại đáng lưu ý trên thanh long trong mùa mưa. Loài côn trùng này thường xuất hiện nhiều vào thời điểm cây ra nụ và ra hoa, gây hại trên râu và tai trái, làm giảm chất lượng sản phẩm. Theo ông Nguyễn Hữu Định, khi bọ trĩ đã gây hại rõ rệt trên trái, việc xử lý thường gặp nhiều khó khăn, vì vậy cần phòng trừ ngay từ lúc đối tượng gây hại mới xuất hiện.
Một yêu cầu quan trọng trong quản lý bọ trĩ là sử dụng thuốc đúng đối tượng và luân phiên hoạt chất phù hợp nhằm hạn chế hiện tượng kháng thuốc. Nếu dùng lặp lại một cách kéo dài, hiệu quả phòng trừ có thể giảm, trong khi chi phí sản xuất tăng và rủi ro về an toàn nông sản cũng lớn hơn.
Cỏ dại cũng là vấn đề được nhiều nông dân quan tâm. Theo các chuyên gia, việc sử dụng thuốc diệt cỏ liên tục trong thời gian dài có thể làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý cỏ và chất lượng đất. Do đó, quản lý cỏ trong vườn thanh long cần được tính toán phù hợp, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một biện pháp duy nhất.
Tuân thủ nguyên tắc 5 đúng, tránh pha trộn thuốc tùy tiện
Tại hội thảo, nhiều nhà vườn nêu thực tế còn tồn tại thói quen pha trộn nhiều loại thuốc trong cùng một lần phun hoặc pha thuốc sẵn để sử dụng trong nhiều ngày. Đây là cách làm không được khuyến khích vì có thể làm giảm hiệu lực của thuốc, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến cây trồng.
Anh Trương Văn Mạnh, nông dân trồng thanh long tham dự hội thảo, cho biết nhiều nhà vườn thường có tâm lý kết hợp nhiều loại thuốc trong một lần phun nhằm tiết kiệm công lao động. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý việc pha trộn thuốc cần tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật, tránh kết hợp tùy tiện giữa các loại thuốc khác nhau, nhất là khi không nắm rõ khả năng tương thích và thời điểm sử dụng.
Các chuyên gia nhấn mạnh nhà vườn cần tuân thủ nguyên tắc 5 đúng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, gồm đúng thuốc, đúng đối tượng dịch hại, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách sử dụng. Đồng thời, phải bảo đảm thời gian cách ly trước thu hoạch nhằm đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và giữ chất lượng nông sản khi đưa ra thị trường.
Vùng thanh long Đồng Tháp cần bảo vệ chất lượng xuất khẩu
Theo đánh giá của các chuyên gia, thuốc bảo vệ thực vật chỉ là một phần trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp. Để nâng cao hiệu quả phòng trừ trong mùa mưa, nhà vườn cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp như tỉa cành tạo độ thông thoáng, làm tốt hệ thống thoát nước, bón phân cân đối, hạn chế lạm dụng phân đạm và thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện sớm dấu hiệu sâu bệnh.
Những biện pháp này có ý nghĩa đặc biệt tại Đồng Tháp, nơi thanh long đã hình thành vùng chuyên canh lớn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, địa phương có gần 9.400ha thanh long, tập trung chủ yếu tại các địa phương phía đông của tỉnh, với sản lượng thu hoạch hằng năm gần 272.000 tấn.
Đến nay, toàn tỉnh có hơn 2.300ha thanh long đạt chứng nhận GAP. Đồng thời, Đồng Tháp đã được cấp 33 mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với diện tích 5.493ha và 92 mã số vùng trồng xuất khẩu sang các thị trường Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Australia với tổng diện tích 1.271ha.
Trong bối cảnh mùa mưa làm áp lực dịch hại tăng cao, việc phòng bệnh sớm, quản lý bọ trĩ và cỏ dại đúng kỹ thuật không chỉ giúp nhà vườn giảm thiểu thiệt hại trước mắt, mà còn góp phần duy trì chất lượng, uy tín và khả năng tiêu thụ của thanh long Đồng Tháp trên các thị trường trong và ngoài nước.
