Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là bước cụ thể hóa các nhiệm vụ đã được UBND thành phố giao, nhằm đưa công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai vào chương trình hành động thường xuyên của từng phòng, ban, đơn vị thuộc Sở.
Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 1418/QĐ-UBND ngày 12/3/2026 của UBND thành phố. Trong bối cảnh TP.HCM phải đối mặt với nhiều loại hình rủi ro như mưa lớn, triều cường, sạt lở bờ sông, bờ biển, xâm nhập mặn, giông lốc và các tình huống thiên tai phức tạp khác, yêu cầu đặt ra là triển khai đồng bộ nhưng có trọng tâm, tránh dàn trải, bảo đảm hiệu quả thực chất.
Triển khai có trọng tâm, ưu tiên phòng ngừa từ sớm
Theo kế hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các phòng, ban, đơn vị trực thuộc căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao để chủ động triển khai Quyết định số 1418. Công tác thực hiện phải bám sát những đầu việc UBND thành phố đã phân công, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chủ động trong phòng ngừa, kịp thời và hiệu quả trong ứng phó.
Một nội dung quan trọng là tổ chức khắc phục khẩn trương sau thiên tai, đồng thời hướng tới khôi phục, tái thiết bền vững và xây dựng lại tốt hơn. Cách tiếp cận này không chỉ dừng ở xử lý sự cố sau khi thiên tai xảy ra, mà còn đặt trọng tâm vào việc giảm thiểu thiệt hại ngay từ khâu chuẩn bị, nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng, sản xuất và cộng đồng dân cư.
Sở cũng yêu cầu rà soát, tham mưu xây dựng và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến phòng, chống thiên tai. Việc hoàn thiện khung chính sách được xem là nền tảng để huy động nguồn lực, phân định trách nhiệm và tạo điều kiện cho các đơn vị chủ động hơn trong triển khai nhiệm vụ.
Nâng cao nhận thức cộng đồng và năng lực ứng phó
Cùng với hoàn thiện thể chế, kế hoạch nhấn mạnh nhiệm vụ đẩy mạnh thông tin truyền thông, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cơ chế và chính sách về phòng, chống thiên tai. Nội dung truyền thông không chỉ dành cho cơ quan quản lý mà còn hướng tới chính quyền cơ sở, doanh nghiệp và người dân, nhất là những khu vực xung yếu, thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai.
Các đơn vị được giao tổ chức phổ biến kỹ năng phòng, chống, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai. Đặc biệt, kỹ năng ứng phó trong các tình huống thiên tai lớn, phức tạp cần được hướng dẫn cụ thể để chính quyền cơ sở và người dân biết cách xử lý, giảm nguy cơ thiệt hại về người và tài sản.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị tổ chức các lớp tập huấn nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng. Đối tượng tập huấn bao gồm cán bộ làm công tác phòng, chống thiên tai, giáo viên và người dân sinh sống tại các khu vực xung yếu. Đây là nhóm cần được trang bị kiến thức thường xuyên, bởi họ vừa là lực lượng ứng phó ban đầu, vừa là cầu nối đưa thông tin cảnh báo đến cộng đồng.
Hoàn thiện phương án, đầu tư cảnh báo và hạ tầng phòng chống thiên tai
Một nhóm nhiệm vụ trọng tâm khác là xây dựng, cập nhật, hoàn thiện các kế hoạch và phương án phòng, chống thiên tai, phương án hộ đê phù hợp với điều kiện của từng phòng, ban, đơn vị. Các phương án phải tương ứng với từng loại hình thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai, bảo đảm khi có tình huống xảy ra có thể kích hoạt nhanh, đúng thẩm quyền và đúng nguồn lực.
Sở yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào công tác phòng, chống thiên tai; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo; đầu tư, nâng cấp hệ thống theo dõi, giám sát, cảnh báo. Mục tiêu là kịp thời sơ tán người dân, giảm thiểu rủi ro khi thiên tai xảy ra. Trên thực tế, việc cảnh báo sớm có ý nghĩa đặc biệt với các hiện tượng diễn biến nhanh như giông lốc, mưa lớn, ngập do triều cường hoặc sạt lở.
Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, phương tiện, trang thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai. Các công trình phòng, chống thiên tai, công trình đê điều, hệ thống bờ bao cần được nâng cấp hoặc xây dựng để bảo đảm khả năng ứng phó với triều cường, xả lũ, mưa lớn, sạt lở bờ sông, bờ biển và xâm nhập mặn.
Đối với lĩnh vực thủy sản, thành phố sẽ bổ sung, nâng cấp, xây dựng khu neo đậu tàu, thuyền tránh trú bão theo quy hoạch được phê duyệt. Các khu neo đậu này cần gắn với dịch vụ hậu cần và thông tin nghề cá, qua đó giúp ngư dân có nơi tránh trú an toàn, đồng thời duy trì liên lạc, tiếp nhận thông tin khi có bão hoặc áp thấp nhiệt đới.
Quản lý hồ chứa, bản đồ rủi ro và an toàn công trình
Để thực hiện kế hoạch, các phòng, ban, đơn vị được yêu cầu rà soát, hoàn chỉnh, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách và quy định liên quan đến phòng, chống thiên tai. Các đơn vị chủ động đề xuất sửa đổi, bổ sung những quy định cần thiết nhằm tạo điều kiện huy động nguồn lực cho công tác này.
Một nội dung đáng chú ý là tham mưu vận hành điều tiết tích, xả lũ của hồ Dầu Tiếng, hồ Trị An và các hồ chứa trên địa bàn thành phố một cách hợp lý. Việc vận hành phải bảo đảm an toàn công trình, chủ động giảm lũ cho hạ du, đồng thời đáp ứng nhiệm vụ cấp nước của hồ theo đúng quy định. Các đơn vị cũng phải xây dựng, cập nhật bản đồ di dời dân vùng hạ du ứng với các kịch bản xả lũ của các hồ chứa.
Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì triển khai, phổ biến bản đồ cảnh báo nguy cơ thiên tai trên địa bàn thành phố do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng. Đồng thời, Sở phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND phường xã, đặc khu thường xuyên kiểm tra, rà soát, cập nhật và điều chỉnh bản đồ cho phù hợp điều kiện thực tế, bảo đảm phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, chỉ huy, điều hành phòng, chống thiên tai.
Các đơn vị cũng được giao tổng hợp, đề xuất đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, vật tư, phương tiện, trang thiết bị chuyên dùng phòng, chống thiên tai cho các sở, ngành, đơn vị trên địa bàn thành phố từ nguồn quỹ phòng, chống thiên tai thành phố. Hằng năm, cần tổ chức kiểm tra và báo cáo kết quả kiểm tra an toàn công trình thủy lợi, công trình phòng, chống thiên tai trước mùa mưa bão, đồng thời tham mưu biện pháp bảo đảm an toàn đối với công trình xung yếu.
Khơi thông dòng chảy, bảo vệ sản xuất và quản lý tàu cá
Kế hoạch yêu cầu các phòng, ban, đơn vị tập trung triển khai các dự án nạo vét sông, suối, kênh, rạch. Cùng với đó là vận động người dân phát quang, nạo vét, giữ thông thoáng dòng chảy trên sông, suối, kênh, rạch nhằm bảo đảm khả năng tiêu thoát nước, nhất là trong mùa mưa bão.
TP.HCM cũng sẽ xây dựng và triển khai Phương án phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả động đất, sóng thần trên địa bàn. Nội dung phòng, chống thiên tai phải được lồng ghép trong các quy hoạch liên quan đến sử dụng tài nguyên đất, nước để bảo đảm an toàn, hạn chế các tác động có thể làm gia tăng rủi ro thiên tai.
Đối với sản xuất nông nghiệp, các đơn vị phải rà soát kế hoạch, mô hình sản xuất; hướng dẫn, khuyến cáo tổ chức, cá nhân điều chỉnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp. Việc chủ động theo dõi thời tiết, hạn hán, xâm nhập mặn sẽ giúp chỉ đạo sản xuất, nuôi trồng hiệu quả hơn, hạn chế thiệt hại khi điều kiện tự nhiên bất lợi.
Trong lĩnh vực khai thác thủy sản, Sở yêu cầu triển khai đăng ký và hướng dẫn chủ phương tiện đăng kiểm tàu cá theo quy định; tổ chức hướng dẫn, bố trí neo đậu tránh trú an toàn cho tàu thuyền hoạt động đánh bắt khi có bão, áp thấp nhiệt đới. Đồng thời, thành phố sẽ ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát tàu cá, bảo đảm 100% tàu cá đánh bắt vùng khơi và vùng lộng được lắp đặt hệ thống giám sát, duy trì thông tin liên lạc.
Hệ thống thông tin liên lạc phục vụ tàu cá hoạt động trên biển cũng sẽ được nâng cấp để bảo đảm thông suốt tới tất cả các tàu. Trong đó, ưu tiên đầu tư thiết bị thông tin vệ tinh mặt đất, thiết bị thông tin lưu động và hệ thống quản lý tàu cá qua vệ tinh. Cùng với việc các lực lượng hạ tầng thiết yếu như điện lực kiểm tra hệ thống điện lưới trước mùa mưa bão, các nhiệm vụ này cho thấy yêu cầu phối hợp đồng bộ để giảm rủi ro cho người dân và sản xuất.
Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các phòng, ban, đơn vị triển khai kế hoạch theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao; bổ sung, cập nhật nội dung vào chương trình, kế hoạch hoạt động hằng năm. Kết quả thực hiện phải được báo cáo định kỳ hằng năm để Sở tổng hợp, báo cáo UBND thành phố, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
