TP Huế đang yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra đồng ruộng, kịp thời hướng dẫn nông dân chăm sóc lúa và phòng trừ sâu bệnh trong vụ hè thu 2026. Trọng tâm trước mắt là khắc phục hiện tượng ngộ độc hữu cơ, nhiễm chua phèn và kiểm soát bọ trĩ trên những diện tích lúa đang ở giai đoạn mạ - đẻ nhánh.
Theo kế hoạch sản xuất, vụ hè thu 2026, TP Huế gieo cấy khoảng 25.008ha lúa. Đến nay, diện tích lúa cơ bản đã gieo sạ xong. Đây là giai đoạn cây lúa cần được chăm sóc kỹ để hình thành bộ rễ khỏe, đẻ nhánh thuận lợi, tạo nền tảng cho năng suất về sau.
Nắng nóng và rơm rạ phân hủy làm phát sinh khí độc trong đất
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế cho biết, thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiệt độ cao đang ảnh hưởng đến sinh trưởng của lúa hè thu. Cùng với đó, quá trình phân hủy gốc rơm rạ sau thu hoạch vụ đông xuân làm phát sinh các loại khí độc trong đất như H2S, CH4, CO2 và các axit hữu cơ như axit acetic, axit butyric.
Những yếu tố này là nguyên nhân gây hiện tượng ngộ độc hữu cơ trên lúa. Trên đồng ruộng, một số diện tích đã có biểu hiện sinh trưởng chậm, bộ rễ bị thâm đen, kém phát triển, lá vàng. Một số nơi còn ghi nhận tình trạng nhiễm chua phèn, khiến cây lúa khó hấp thu dinh dưỡng, phục hồi chậm nếu không được xử lý sớm.
Ngộ độc hữu cơ và chua phèn thường tác động trực tiếp đến bộ rễ, trong khi rễ là bộ phận quyết định khả năng hút nước, hút phân và chống chịu điều kiện bất lợi. Vì vậy, việc phát hiện sớm trên ruộng, nhất là ở giai đoạn mạ - đẻ nhánh, có ý nghĩa quan trọng để hạn chế thiệt hại và giữ ổn định mật độ cây.
Bọ trĩ gây hại cục bộ trên ruộng khô nước, chăm sóc kém
Bên cạnh vấn đề ngộ độc hữu cơ và chua phèn, bọ trĩ đang phát sinh gây hại cục bộ trên một số diện tích. Các ruộng bị khô nước, không bón phân lót hoặc chăm sóc kém có nguy cơ bị bọ trĩ gây hại cao hơn, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây lúa.
Trong điều kiện nắng nóng, ruộng thiếu nước và cây lúa yếu, sinh vật gây hại có thể phát sinh nhanh hơn. Nếu không được kiểm tra thường xuyên, các ổ dịch cục bộ có thể lan rộng, làm cây lúa chậm phát triển, giảm khả năng đẻ nhánh và gây khó khăn cho công tác chăm sóc ở các giai đoạn tiếp theo.
Vì vậy, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế đề nghị các địa phương không chỉ theo dõi tình trạng dinh dưỡng, nước tưới mà còn cần phối hợp với cơ quan chuyên môn để phát hiện sớm các đối tượng sinh vật gây hại, đặc biệt là bọ trĩ.
Hướng dẫn nông dân điều tiết nước, bón phân cân đối
Để chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết phức tạp, bảo đảm lúa vụ hè thu năm 2026 sinh trưởng tốt, hạn chế thiệt hại và phấn đấu hoàn thành kế hoạch sản xuất, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế đề nghị UBND các xã, phường chỉ đạo phòng chuyên môn bố trí cán bộ phối hợp với các HTX tăng cường bám sát đồng ruộng.
Các lực lượng chuyên môn cần thường xuyên kiểm tra, rà soát tình hình sinh trưởng của lúa, kịp thời hướng dẫn nông dân áp dụng biện pháp chăm sóc phù hợp. Với những diện tích bị ngộ độc hữu cơ, nhiễm chua phèn nặng, cần điều tiết nước hợp lý, tháo cạn nước trên ruộng, sau đó đưa nước mới vào để giảm độc chất trong đất.
Ngành nông nghiệp cũng khuyến cáo nông dân bón bổ sung các loại phân có chứa canxi, silic nhằm cải tạo đất, hỗ trợ cây lúa phục hồi. Việc bón phân cần cân đối, tuyệt đối không bón thừa đạm, ưu tiên các loại phân NPK chuyên dùng cho lúa. Trong trường hợp cần thiết, có thể kết hợp phun phân bón lá để giúp cây lúa phục hồi nhanh hơn.
Tăng cường dự tính, dự báo sâu bệnh ngay từ đầu vụ
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế yêu cầu các địa phương phối hợp với cơ quan chuyên môn tổ chức kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm sinh vật gây hại và hướng dẫn nông dân phòng trừ kịp thời, an toàn, hiệu quả. Đồng thời, cần hướng dẫn việc sử dụng thuốc trừ cỏ đúng kỹ thuật, bảo đảm an toàn cho cây lúa và môi trường sản xuất.
Các xã, phường và HTX cũng được yêu cầu tổ chức diệt chuột, ốc bươu vàng để hạn chế mật độ ngay từ đầu vụ. Đây là những đối tượng có thể gây thiệt hại đáng kể nếu không được kiểm soát sớm, nhất là khi lúa còn non và khả năng chống chịu chưa cao.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật được giao tăng cường điều tra, theo dõi, dự tính, dự báo tình hình sinh vật gây hại trên lúa. Trọng tâm là bọ trĩ và một số đối tượng sâu bệnh hại có khả năng phát sinh trong điều kiện nắng nóng, từ đó hướng dẫn nông dân phòng trừ kịp thời, an toàn và hiệu quả.
Ngoài ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế chỉ đạo các trạm trồng trọt và bảo vệ thực vật khu vực phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, HTX kiểm tra đồng ruộng, hướng dẫn nông dân các biện pháp kỹ thuật khắc phục hiện tượng ngộ độc hữu cơ, đất nhiễm chua phèn. Công tác tuyên truyền cũng được tăng cường để nông dân lựa chọn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật bảo đảm chất lượng, đúng kỹ thuật và phù hợp với điều kiện sản xuất.
Việc xử lý kịp thời các bất lợi đầu vụ, từ ngộ độc hữu cơ, chua phèn đến bọ trĩ, chuột và ốc bươu vàng, là giải pháp quan trọng để bảo vệ diện tích 25.008ha lúa hè thu 2026 của TP Huế, giúp cây lúa phục hồi tốt và duy trì triển vọng năng suất.
