Xuất khẩu rau quả của Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong nửa đầu năm 2026, với tổng kim ngạch ước đạt khoảng 3,65 tỷ USD, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng quý II năm 2026, kim ngạch ước đạt khoảng 2,18 tỷ USD, cho thấy sức bật đáng kể của nhóm hàng nông sản chủ lực này trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và chất lượng.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Bộ Tài chính phục vụ Phiên họp quý II/2026 của Ban Chỉ đạo điều hành giá, Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất của rau quả Việt Nam, chiếm trên 51% tổng trị giá. Dù giá một số mặt hàng có biến động theo mùa vụ, nguồn cung trong nước nhìn chung được bảo đảm, không xảy ra thiếu hàng hay biến động giá bất thường.
Xuất khẩu rau quả tăng trong bối cảnh tiêu chuẩn nhập khẩu khắt khe hơn
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá mức tăng 17,8% trong 6 tháng đầu năm là tín hiệu tích cực, nhất là khi nhiều thị trường nhập khẩu tiếp tục nâng yêu cầu đối với nông sản. Các quy định về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tiêu chuẩn chất lượng đang trở thành điều kiện then chốt để hàng hóa duy trì hiện diện trên các kênh phân phối chính ngạch.
Trong quý II, thị trường rau củ nhìn chung ổn định nhờ nguồn cung dồi dào. Tuy nhiên, thời tiết nắng nóng kéo dài cùng với chi phí vật tư và vận chuyển tăng đã khiến giá một số loại rau ăn lá, rau gia vị tăng cục bộ ở một số thời điểm. Diễn biến này phản ánh áp lực chi phí trong sản xuất và lưu thông, dù chưa tạo ra tác động lớn lên mặt bằng giá tiêu dùng.
Đối với trái cây, giá cả phân hóa rõ theo mùa vụ. Giá vải thiều tăng do sản lượng giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ và xuất khẩu tăng. Ngược lại, xoài và sầu riêng giảm so với quý I vì bước vào chính vụ thu hoạch. Cụ thể, giá xoài Cát Hòa Lộc bình quân trong quý II đạt khoảng 49.000 đồng/kg, giảm hơn 20%; giá sầu riêng Ri6 còn khoảng 48.000 đồng/kg, giảm gần 30% so với quý trước. Dù vậy, tính chung 6 tháng đầu năm, giá sầu riêng và nhiều loại trái cây chủ lực vẫn cao hơn cùng kỳ năm 2025.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường giữ vai trò chủ lực
Danh sách 10 thị trường nhập khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 gồm: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hà Lan, Đài Loan, Úc, Malaysia, Thái Lan và Đức. Trong đó, Trung Quốc tiếp tục là điểm đến quan trọng nhất, vừa về quy mô nhập khẩu, vừa về khả năng tác động đến định hướng sản xuất, tiêu chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu của nông sản Việt Nam.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, trong 6 tháng đầu năm 2026, thị trường Trung Quốc chiếm 51,2% tổng trị giá xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Riêng tháng 5/2026, kim ngạch sang thị trường này đạt 398,07 triệu USD, tăng 55,7% so với tháng trước và tăng 19,8% so với cùng kỳ năm 2025. Những con số này cho thấy nhu cầu từ thị trường hơn 1,4 tỷ dân vẫn là động lực lớn đối với nhiều ngành hàng trái cây, rau củ của Việt Nam.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào một thị trường cũng đặt ra yêu cầu phải chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, tính ổn định và giá trị gia tăng. Tại Diễn đàn Kết nối thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc vừa được tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia cho rằng ngành rau quả Việt Nam cần nâng cấp cách tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và củng cố niềm tin của nhà nhập khẩu.
Áp lực bảo quản, chế biến khi trái cây vào cao điểm thu hoạch
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định nguồn cung rau quả trong quý II được bảo đảm, không xảy ra hiện tượng thiếu hàng hay biến động giá bất thường. Dù vậy, khi nhiều loại trái cây đồng loạt bước vào cao điểm thu hoạch, áp lực giảm giá cục bộ có thể xuất hiện nếu năng lực bảo quản, chế biến và tiêu thụ không theo kịp tốc độ tăng sản lượng.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với các mặt hàng có tính thời vụ cao. Khi sản lượng tăng nhanh trong thời gian ngắn, khâu thu mua, sơ chế, kho lạnh, chế biến và kết nối thị trường có vai trò quyết định trong việc hạn chế tình trạng dồn hàng. Nếu tổ chức tốt, nông sản không chỉ tiêu thụ thuận lợi hơn mà còn có thêm cơ hội đi vào các phân khúc có giá trị cao hơn.
Theo dự báo, với nguồn cung dồi dào và nhu cầu thị trường ổn định, xuất khẩu rau quả nhiều khả năng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm. Cơ quan quản lý cũng cho rằng diễn biến này không tạo áp lực đáng kể lên mặt bằng giá tiêu dùng trong nước, bởi nguồn cung hiện vẫn đáp ứng tốt nhu cầu thị trường.
Ngành chuối và câu chuyện nâng cấp giá trị
Ngành chuối được xem là ví dụ điển hình cho yêu cầu chuyển đổi từ mở rộng sản lượng sang gia tăng giá trị. Ông Phạm Quốc Liêm, Chủ tịch HĐQT Unifarm, cho biết mỗi năm Trung Quốc nhập khẩu khoảng 1 tỷ USD chuối. Trong khi đó, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 nước xuất khẩu chuối lớn nhất thế giới, với kim ngạch hơn 418 triệu USD và diện tích sản xuất khoảng 161.000 ha.
Ngành chuối Việt Nam đang hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD trong những năm tới. Tuy nhiên, theo ông Liêm, việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng là chưa đủ. Ông nhấn mạnh: “Cơ hội không tự tạo ra giá trị. Giá trị chỉ được hình thành khi sản phẩm được xây dựng trên nền tảng khoa học công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và niềm tin của thị trường”.
Nhận định này cũng phù hợp với xu hướng chung của ngành rau quả. Khi người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng chú trọng tiêu dùng xanh, tiêu dùng an toàn và nguồn gốc rõ ràng, nông sản Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn nếu muốn mở rộng thị phần một cách bền vững.
Mã số vùng trồng vẫn là rào cản cần tháo gỡ
Theo ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group, việc cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói hiện vẫn là một trong những rào cản lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Đây là điều kiện bắt buộc để nông sản được xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc, nhưng quá trình thẩm định và phê duyệt chưa theo kịp nhu cầu mở rộng sản xuất.
Ông Tùng cho rằng sự chậm trễ này không chỉ làm tăng chi phí cho doanh nghiệp mà còn khiến nhiều cơ hội giao thương bị bỏ lỡ. Do đó, cần đẩy mạnh kiểm tra trực tuyến, xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng hai nước và hình thành “luồng xanh” cho các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt. Bên cạnh đó, hệ thống dữ liệu số dùng chung để quản lý mã số vùng trồng cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng tính minh bạch và hạn chế gian lận.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định những năm gần đây, ngành rau, quả liên tục là điểm sáng của xuất khẩu nông nghiệp Việt Nam với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm. Trong đó, thị trường Trung Quốc có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ về quy mô mà còn là động lực thúc đẩy nâng cấp chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa sản xuất và xây dựng thương hiệu.
Nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc đang thay đổi mạnh mẽ. Sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu cùng xu hướng tiêu dùng xanh, tiêu dùng an toàn đã tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm nông sản chất lượng cao, có nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đây là cơ hội lớn để nông sản Việt Nam mở rộng thị phần tại thị trường hơn 1,4 tỷ dân, đồng thời cũng là lời nhắc rằng xuất khẩu rau quả muốn đi xa phải dựa trên chất lượng, chuẩn hóa và niềm tin thị trường.
