Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã ký Quyết định số 926/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 phê duyệt Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030. Đây là chương trình hướng tới khu vực doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và hợp tác xã đang hoặc sẽ triển khai các mô hình tăng trưởng gắn với trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và quản trị hiệu quả.
Theo Quyết định, mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030 là hỗ trợ khoảng 25.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã kinh doanh bền vững; đồng thời hỗ trợ xây dựng ít nhất 20 mô hình thành công điển hình để lan tỏa, khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp phát triển theo hướng bền vững. Chương trình cũng đặt trọng tâm vào huy động các nguồn lực hợp pháp, đặc biệt từ khu vực doanh nghiệp và kinh tế tư nhân, nhằm triển khai các sáng kiến kinh doanh bền vững trong thực tiễn.
Thúc đẩy tăng trưởng tư nhân theo hướng bền vững
Mục tiêu chung của Chương trình là thúc đẩy doanh nghiệp khu vực tư nhân tăng trưởng chất lượng và hiệu quả theo hướng bền vững. Các hoạt động sản xuất, kinh doanh được định hướng phải cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với trách nhiệm xã hội và bảo vệ tài nguyên môi trường. Đây cũng là cách tiếp cận nhằm hiện thực hóa đồng bộ 17 Mục tiêu phát triển bền vững, gọi tắt là SDGs, đến năm 2030 và cam kết Net Zero vào năm 2050.
Trong bối cảnh yêu cầu về chuyển đổi xanh, quản trị minh bạch, giảm phát thải và trách nhiệm xã hội ngày càng trở thành điều kiện quan trọng trong chuỗi cung ứng, Chương trình có ý nghĩa như một khung hỗ trợ để doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã chủ động thích ứng. Đối với khu vực hợp tác xã và hộ kinh doanh, việc tiếp cận tư vấn, đào tạo, công nghệ, thị trường và tài chính là những yếu tố cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.
Chương trình cũng hướng tới phát triển hệ sinh thái hỗ trợ kinh doanh bền vững. Hệ sinh thái này được kỳ vọng đóng góp tích cực vào tạo công ăn việc làm, nâng cao mức sống cho người thu nhập thấp, người yếu thế, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu tại Việt Nam. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã được đặt song song với bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác quản lý, hỗ trợ, tư vấn về kinh doanh bền vững.
Đối tượng thụ hưởng và các mô hình được khuyến khích
Đối tượng thụ hưởng của Chương trình là doanh nghiệp khu vực tư nhân, hộ kinh doanh và hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác thực hiện kinh doanh bền vững. Trong Quyết định, các nhóm hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và tổ hợp tác được gọi tắt là hợp tác xã. Việc xác định rõ nhóm thụ hưởng cho thấy Chương trình không chỉ tập trung vào doanh nghiệp có quy mô lớn, mà còn mở rộng đến các chủ thể kinh tế gần với cộng đồng, có vai trò quan trọng trong tạo việc làm và tổ chức sản xuất tại địa phương.
Chương trình đưa ra 3 mô hình kinh doanh bền vững. Thứ nhất là mô hình kinh doanh áp dụng kinh tế tuần hoàn. Đây là mô hình trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và cung cấp sản phẩm, dịch vụ hướng tới mục tiêu giảm khai thác nguyên liệu, vật liệu; tái chế, tái sử dụng; kéo dài vòng đời sản phẩm; hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.
Thứ hai là mô hình kinh doanh bao trùm. Mô hình này huy động người thu nhập thấp tham gia trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã. Người thu nhập thấp có thể tham gia với vai trò là nhà cung ứng, khách hàng, nhà phân phối hoặc người lao động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo ra các giá trị chia sẻ. Cách tiếp cận này nhấn mạnh yếu tố phát triển bao trùm, gắn tăng trưởng kinh tế với cơ hội sinh kế cho những nhóm còn hạn chế về nguồn lực.
Thứ ba là mô hình kinh doanh áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị, gọi tắt là ESG, và các mô hình kinh doanh bền vững khác. Đây là nhóm mô hình bảo đảm các yếu tố bền vững về quản trị kinh doanh, hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và giải quyết các vấn đề an sinh xã hội. Việc đưa ESG vào Chương trình cho thấy yêu cầu quản trị không chỉ dừng ở lợi nhuận, mà còn bao gồm trách nhiệm với môi trường, người lao động, cộng đồng và sự minh bạch trong vận hành.
Điều kiện để doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã được hỗ trợ
Theo Chương trình, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã kinh doanh bền vững được hỗ trợ khi đáp ứng một trong các điều kiện quy định. Nhóm điều kiện đầu tiên là đã có giải thưởng, chứng chỉ, giấy chứng nhận ở cấp quốc tế, cấp quốc gia, cấp tỉnh hoặc ISO về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, môi trường, áp dụng khung tiêu chuẩn ESG, kinh doanh bao trùm, kinh doanh bền vững hoặc trách nhiệm xã hội.
Nhóm điều kiện tiếp theo là chủ thể được xác định là doanh nghiệp xã hội theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, các đơn vị đang triển khai dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG theo quy định pháp luật cũng thuộc diện có thể nhận hỗ trợ. Một điều kiện khác là đáp ứng Khung tiêu chí đánh giá mô hình kinh doanh bền vững quy định tại Phụ lục kèm theo Quyết định số 926/QĐ-TTg.
Các điều kiện này cho thấy Chương trình ưu tiên những chủ thể đã có nền tảng hoặc cam kết cụ thể trong chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm xã hội và quản trị bền vững. Đồng thời, việc sử dụng khung tiêu chí đánh giá giúp tạo cơ sở để nhận diện, lựa chọn và hỗ trợ đúng đối tượng, hạn chế tình trạng hỗ trợ dàn trải hoặc thiếu căn cứ.
Ba nhóm hoạt động trọng tâm của Chương trình
Chương trình xác định 3 hoạt động chính. Hoạt động thứ nhất là phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã kinh doanh bền vững. Nội dung bao gồm xây dựng tài liệu, tổ chức phổ biến thông tin, truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội nhằm nâng cao nhận thức của xã hội, cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã về kinh doanh bền vững.
Hoạt động thứ hai là hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã kinh doanh bền vững. Nhóm hỗ trợ tư vấn bao gồm xây dựng chiến lược, thiết kế mô hình, phương án kinh doanh bền vững; quản trị nội bộ; tài chính, sản xuất, bán hàng, thị trường và các nội dung khác liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời hỗ trợ tiếp cận tài chính, gọi vốn đầu tư.
Về đào tạo, Chương trình hỗ trợ các nội dung quản trị doanh nghiệp; xây dựng chiến lược, thiết kế mô hình, phương án kinh doanh bền vững; hoạt động sản xuất, kinh doanh; huấn luyện chuyên sâu trong nước và nước ngoài về áp dụng, phát triển mô hình kinh doanh bền vững. Đây là nhóm hỗ trợ quan trọng, bởi nhiều hộ kinh doanh và hợp tác xã có nhu cầu nâng cao năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu thị trường ngày càng chặt chẽ hơn.
Chương trình cũng hỗ trợ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Các nội dung gồm tìm kiếm, lựa chọn, giải mã và chuyển giao công nghệ; áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; thử nghiệm, bao gồm sandbox; chi phí kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, đo lường chất lượng sản phẩm, dịch vụ; hoàn thiện sản phẩm, thương mại hóa các giải pháp công nghệ; tư vấn sở hữu trí tuệ, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ; tư vấn chuyển đổi số; chi phí thuê, mua các giải pháp chuyển đổi số.
Một nhóm hỗ trợ đáng chú ý khác là truyền thông, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường cho sản phẩm, dịch vụ kinh doanh bền vững. Chương trình hỗ trợ đăng ký thành công tài khoản bán sản phẩm, dịch vụ trên các sàn thương mại điện tử quốc tế; hỗ trợ duy trì tài khoản trên các sàn thương mại điện tử trong nước và quốc tế; hỗ trợ tham gia hội chợ triển lãm, xúc tiến thương mại trong nước và nước ngoài. Các hoạt động này có thể giúp sản phẩm, dịch vụ bền vững tiếp cận tốt hơn với người tiêu dùng và đối tác.
Quản lý, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện
Hoạt động thứ ba là quản lý Chương trình. Nội dung bao gồm xây dựng tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện, khung giám sát và đánh giá Chương trình. Việc xây dựng tài liệu có thể thuê chuyên gia tư vấn xây dựng, thẩm định nội dung; đồng thời tổ chức tập huấn phổ biến, hướng dẫn sử dụng tài liệu cho các bên liên quan.
Chương trình cũng quy định việc tổ chức đánh giá, giám sát định kỳ hoặc đột xuất tình hình triển khai. Bên cạnh đó, sẽ có đánh giá độc lập giữa kỳ và tổng kết Chương trình, xây dựng báo cáo đánh giá kết quả và tác động của Chương trình. Cơ chế giám sát, đánh giá là yêu cầu cần thiết để theo dõi mức độ đạt mục tiêu, hiệu quả sử dụng nguồn lực và tác động thực tế đối với cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã.
Với mục tiêu hỗ trợ khoảng 25.000 đơn vị và xây dựng ít nhất 20 mô hình điển hình trong giai đoạn 2026-2030, Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững được kỳ vọng tạo thêm động lực cho khu vực tư nhân chuyển đổi theo hướng xanh hơn, bao trùm hơn và có năng lực cạnh tranh dài hạn hơn. Thành công của Chương trình sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp triển khai, lựa chọn đúng đối tượng thụ hưởng và huy động hiệu quả các nguồn lực hợp pháp, nhất là từ khu vực doanh nghiệp và kinh tế tư nhân.
