Với hơn 900 sản phẩm được công nhận, Hải Phòng đang cho thấy cách tiếp cận mới trong phát triển Chương trình Mỗi xã một sản phẩm. Không chỉ dừng ở nâng chất lượng nông sản, thành phố còn coi chuyển đổi số, thương mại điện tử và giá trị văn hóa bản địa là những đòn bẩy quan trọng để đưa sản phẩm OCOP đi xa hơn.
Điểm đáng chú ý là nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp đã thay đổi tư duy tiêu thụ. Thay vì phụ thuộc nhiều vào thương lái hoặc các kênh bán hàng truyền thống, các chủ thể OCOP chủ động xây dựng hình ảnh, kể câu chuyện sản phẩm và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trên không gian số. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu minh bạch, có truy xuất và có bản sắc riêng.
Chuyển đổi số mở đường cho nông sản đi xa
Tại Hải Phòng, chuyển đổi số đang trở thành yếu tố then chốt làm thay đổi cách sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm của các hợp tác xã, doanh nghiệp. Khi biết sử dụng công nghệ, chủ thể OCOP không chỉ bán được hàng qua nhiều kênh hơn, mà còn có cơ hội xây dựng mối quan hệ trực tiếp với khách hàng, nắm bắt phản hồi nhanh hơn và điều chỉnh sản xuất phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
HTX Nông nghiệp công nghệ cao và hữu cơ Phú Điền là một ví dụ tiêu biểu. Sau khoảng 4 năm phát triển, HTX đã khẳng định vị thế bằng mô hình trồng dưa chuột baby và nho sữa Hàn Quốc trong hệ thống nhà màng, nhà lưới hiện đại. Sản phẩm của HTX đạt chuẩn OCOP 3 sao, năng suất ổn định 10 tấn trên diện tích 0,17 ha mỗi vụ. Đây là kết quả cho thấy việc đầu tư bài bản vào kỹ thuật canh tác, kiểm soát môi trường sản xuất và tiêu chuẩn hóa quy trình có thể tạo ra sản phẩm ổn định về chất lượng.
Điểm đột phá của HTX Phú Điền nằm ở việc số hóa kênh bán hàng. HTX xây dựng website riêng, đồng thời đẩy mạnh quảng bá trên Facebook, Zalo. Nhờ đó, sản phẩm có thể tiếp cận trực tiếp nhóm khách hàng trẻ tại Hà Nội, Quảng Ninh, TP HCM. Với các sản phẩm nông nghiệp có yêu cầu cao về độ tươi, độ tin cậy và nguồn gốc, việc giao tiếp trực tiếp với người mua giúp tăng niềm tin, đồng thời giảm khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Từ livestream đến minh bạch quy trình sản xuất
Một mô hình khác cho thấy rõ hình ảnh của người nông dân trong kỷ nguyên số là HTX Nông nghiệp sạch Nam Vũ. Tận dụng vùng trồng ổi trù phú, HTX đầu tư máy móc để sản xuất trà búp ổi đạt chuẩn OCOP 3 sao. Không dừng ở việc hoàn thiện sản phẩm, các thành viên HTX trực tiếp livestream bán hàng trên TikTok và Facebook, đưa câu chuyện sản xuất đến gần hơn với khách hàng.
Chị Lương Thị Cúc, đại diện HTX, cho biết bình quân mỗi tháng đơn vị cung cấp 5.000-6.000 hộp trà, trong đó 90% đơn hàng đến từ mạng xã hội. Con số này cho thấy thương mại điện tử và mạng xã hội không còn là kênh phụ, mà đã trở thành kênh tiêu thụ chủ lực đối với một số sản phẩm OCOP nếu được tổ chức tốt.
Livestream không chỉ giúp mở rộng thị trường. Với HTX Nam Vũ, đây còn là cách minh bạch hóa quy trình sản xuất khi khách hàng có thể tận mắt theo dõi công đoạn sấy trà, đóng gói sản phẩm. Sự minh bạch này đặc biệt quan trọng với nông sản chế biến, bởi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và mức độ an toàn trước khi quyết định mua hàng.
Để hỗ trợ các chủ thể bắt nhịp với kỷ nguyên số, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương Hải Phòng đã tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu về marketing số và thương mại điện tử. Việc trang bị kiến thức về xây dựng hình ảnh trực tuyến giúp hàng trăm sản phẩm OCOP còn hiệu lực của thành phố không bị giới hạn bởi không gian địa lý, đồng thời từng bước kết nối sản phẩm địa phương với du lịch và thương mại quốc tế.
Sản phẩm OCOP biết kể chuyện tạo lợi thế cạnh tranh
Bên cạnh công nghệ, câu chuyện sản phẩm đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của nông sản Hải Phòng. Trong bộ tiêu chí đánh giá OCOP quốc gia, yếu tố câu chuyện sản phẩm chiếm tới 10/100 điểm. Điều này cho thấy một sản phẩm muốn đi xa không chỉ cần chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, mà còn cần truyền tải được nguồn gốc, văn hóa và giá trị khác biệt của địa phương.
HTX Nông nghiệp Thắng Thủy là ví dụ điển hình khi xây dựng câu chuyện về lòng hiếu thảo gắn với hoa cúc chi đạt chuẩn OCOP 3 sao. Từ những cánh đồng hoa rực rỡ tại làng Đông Lôi, thông điệp văn hóa đã dẫn dắt du khách đến tham quan, trải nghiệm và mua sản phẩm ngay tại ruộng. Cách làm này giúp nông sản không chỉ là hàng hóa, mà trở thành một phần trong hành trình du lịch, trải nghiệm và tìm hiểu văn hóa địa phương.
Tương tự, Công ty TNHH Sản xuất thương mại dịch vụ Khánh Thọ tạo dấu ấn bằng câu chuyện giữ hồn quê qua các sản phẩm bánh đa cá rô đồng, miến lươn ăn liền. Doanh nghiệp đã quy hoạch vùng nguyên liệu sạch, liên kết với 200 hộ dân nuôi hữu cơ để hồi sinh những loài thủy sản đặc trưng. Nhờ thông điệp rõ ràng và cách tổ chức sản xuất gắn với vùng nguyên liệu, sản phẩm đã có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị lớn khu vực phía Bắc.
Sản phẩm rươi Vĩnh Thuận cũng là một điển hình cho cách nâng tầm đặc sản mùa vụ thành sản phẩm văn hóa. Thông qua Lễ hội Rươi, du khách không chỉ mua chả rươi, mắm rươi, mà còn tìm hiểu về quy luật tự nhiên và những mùa lộc trời ven sông Thái Bình. Chính yếu tố mùa vụ, không gian sinh thái và tri thức bản địa đã tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm địa phương.
Lễ hội trở thành sân khấu quảng bá OCOP
Hải Phòng cũng tận dụng các lễ hội truyền thống như một sân khấu quảng bá sản phẩm OCOP. Tại Lễ hội mùa Thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025, khu trưng bày của thành phố thu hút hàng vạn lượt khách với hơn 200 sản phẩm nông sản đặc sắc. Trong không gian lễ hội trang trọng, các sản phẩm chất lượng cao như gốm, mật ong, gạo hữu cơ, nước mắm hay táo Bàng La có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.
Việc kết hợp quảng bá OCOP tại lễ hội mang lại hiệu quả kép. Một mặt, sản phẩm địa phương góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch. Mặt khác, lượng khách đến lễ hội trở thành nguồn khách hàng tiềm năng, giúp nông sản, đặc sản và sản phẩm chế biến có thêm đầu ra. Khi du lịch, văn hóa và nông nghiệp được kết nối, sinh kế của người dân cũng có cơ hội phát triển bền vững hơn.
Bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết các sản phẩm OCOP của thành phố ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng. Nhiều chủ thể đã đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã, bao bì theo hướng chuyên nghiệp, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước. Một số sản phẩm đã xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Theo bà Kiểm, Chương trình OCOP thành phố đến nay không chỉ phát triển sâu rộng ở vùng nông thôn mà đã lan tỏa đến khu vực đô thị, góp phần nâng cao đời sống, thu nhập cho người lao động. Sản phẩm OCOP của thành phố ngày càng được nhiều người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn, đặc biệt trong những dịp lễ, Tết.
Năm nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn phát triển mới
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và yêu cầu thị trường ngày càng cao, để Chương trình OCOP tiếp tục phát triển bền vững, hiệu quả và thực chất, bà Lương Thị Kiểm nhấn mạnh 5 nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất là đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức để khơi dậy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong cộng đồng. Đây là nền tảng để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh.
Thứ hai là nâng cao chất lượng sản phẩm theo chuỗi giá trị. Thứ ba là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý, tiêu thụ; đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử để đưa sản phẩm OCOP mở rộng ra thị trường quốc tế. Thứ tư là gắn phát triển sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm và du lịch văn hóa - tâm linh. Thứ năm là hoàn thiện cơ chế chính sách, đào tạo nhân lực, tiếp cận vốn và kỹ thuật.
Bà Lương Thị Kiểm tin tưởng rằng Chương trình OCOP Hải Phòng được triển khai sâu rộng từ nông thôn đến đô thị. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành cùng sự chủ động của doanh nghiệp, HTX đã đưa nông sản Hải Phòng có vị thế ngày càng vững chắc. Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự năng động của cộng đồng doanh nghiệp, HTX, Chương trình OCOP sẽ đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, xây dựng nông thôn mới Hải Phòng ngày càng văn minh, hiện đại và bền vững.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, năm 2025 ghi nhận sự bùng nổ của Chương trình OCOP khi tiếp nhận 68 hồ sơ đề nghị từ 22 chủ thể tại 16 xã, phường, đặc khu tiêu biểu như Gia Viên, Cát Hải, Thủy Nguyên, Bắc Thanh Miện, Nam An Phụ. Kết quả đánh giá cuối năm đã công nhận 58 sản phẩm, trong đó 26 sản phẩm đạt 4 sao và 32 sản phẩm đạt 3 sao. Đáng chú ý, có 7 sản phẩm đạt trên 90 điểm đã được đề nghị Trung ương đánh giá hạng 5 sao quốc gia. Những kết quả này cho thấy OCOP Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó chất lượng, bản sắc và năng lực số sẽ quyết định sức cạnh tranh lâu dài của sản phẩm địa phương.
