Năm 2026 được tỉnh Lào Cai xác định là năm bản lề để tăng tốc thực hiện các mục tiêu phát triển toàn diện khu vực nông thôn theo Đề án số 09 của Tỉnh ủy. Trên nền tảng quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng sự tham gia của người dân và doanh nghiệp, địa phương đặt mục tiêu tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển nông nghiệp sinh thái, xây dựng nông thôn hiện đại và nâng cao đời sống dân cư.
Tổng nhu cầu vốn thực hiện Đề án năm 2026 lên tới 3.561 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để Lào Cai cụ thể hóa định hướng chuyển đổi mô hình phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và phù hợp với xu thế hội nhập. Đề án 09 được triển khai trên cơ sở Nghị quyết số 35-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai và Kế hoạch số 72-KH/ĐU của Đảng ủy UBND tỉnh Lào Cai.
Mục tiêu tăng trưởng gắn với chất lượng nông thôn
Điểm nhấn của kế hoạch là cụ thể hóa các chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Cùng với đó, tỉnh đề cao vai trò chủ thể của người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng cộng đồng nông thôn năng động hơn.
Theo mục tiêu đề ra, tốc độ tăng trưởng ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản của Lào Cai phấn đấu đạt trên 5%. Cơ cấu tổng sản phẩm nông, lâm nghiệp, thủy sản chiếm gần 15% trong cơ cấu kinh tế toàn tỉnh. Giá trị sản phẩm nông nghiệp và thủy sản trên một hecta đất sản xuất phấn đấu đạt 94 triệu đồng, thể hiện định hướng nâng hiệu quả sử dụng đất thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất.
Các chỉ tiêu sản lượng cũng được xác định cụ thể. Tổng sản lượng lương thực có hạt phấn đấu đạt hơn 646 nghìn tấn; sản lượng thịt hơi các loại đạt 170 nghìn tấn; sản lượng thủy sản đạt 29 nghìn tấn. Những con số này cho thấy Lào Cai tiếp tục coi bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm là nền tảng, đồng thời từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa có giá trị cao hơn.
Nâng giá trị nông sản và thu nhập cho người dân
Không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng về sản lượng, Lào Cai chú trọng nâng chất lượng và giá trị gia tăng của sản xuất nông nghiệp. Tỉnh phấn đấu đưa giá trị sản xuất các ngành hàng chủ lực chiếm 58% tổng giá trị toàn ngành nông nghiệp. Điều này đồng nghĩa các sản phẩm có lợi thế sẽ được ưu tiên phát triển theo hướng hàng hóa, gắn với chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Mục tiêu nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn tiếp tục là trọng tâm xuyên suốt. Đến hết năm 2026, thu nhập bình quân khu vực nông thôn phấn đấu đạt 42 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh Lào Cai phấn đấu giảm từ 1,5% trở lên theo chuẩn nghèo đa chiều. Với một địa phương có nhiều vùng nông thôn cần tiếp tục đầu tư hạ tầng, sinh kế và dịch vụ thiết yếu, mục tiêu này đòi hỏi các chương trình hỗ trợ phải đi vào thực chất, gắn chặt với việc tạo việc làm và nâng hiệu quả sản xuất.
Song song với phát triển kinh tế, Lào Cai đặt mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững, giữ vững tỷ lệ che phủ rừng ở mức 61,3%. Tỷ lệ dân số được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn phấn đấu nâng lên 36%. Trong xây dựng nông thôn mới, toàn tỉnh phấn đấu có thêm nhiều xã đạt chuẩn, nâng tổng số lên 15/89 xã. Đây là nhóm chỉ tiêu phản ánh cách tiếp cận phát triển nông thôn không chỉ nhìn vào sản xuất mà còn gắn với môi trường, hạ tầng và chất lượng sống.
Tái cơ cấu sản xuất theo lợi thế từng vùng
Để hiện thực hóa các mục tiêu, Lào Cai đề ra loạt giải pháp đồng bộ, trước hết là tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và quán triệt sâu rộng nội dung Đề án 09. Việc nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và người dân được xem là điều kiện quan trọng để các chính sách không dừng ở văn bản mà chuyển thành hành động cụ thể tại cơ sở.
Tỉnh sẽ rà soát, điều chỉnh quy hoạch, khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế của từng vùng sinh thái. Dự kiến, khoảng 403 ha đất nông nghiệp kém hiệu quả sẽ được chuyển đổi sang phát triển cây ăn quả, cây dâu tằm, cây dược liệu và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn. Việc chuyển đổi này, nếu được tổ chức theo chuỗi sản xuất và có thị trường tiêu thụ ổn định, sẽ góp phần tăng thu nhập trên cùng diện tích đất canh tác.
Tái cơ cấu ngành nông nghiệp tiếp tục là giải pháp cốt lõi. Lào Cai sẽ tập trung hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung đối với chè, cây ăn quả, chuối, dứa, cây có múi, dược liệu, rau và hoa. Trong chăn nuôi, tỉnh định hướng phát triển theo hướng an toàn sinh học. Với thủy sản, địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng nuôi cá nước lạnh. Ở lĩnh vực lâm nghiệp, việc mở rộng vùng nguyên liệu gỗ lớn và phát triển kinh tế dưới tán rừng được xem là hướng đi quan trọng để hài hòa giữa sinh kế và bảo vệ rừng.
Chuyển đổi số, OCOP và liên kết thị trường
Kinh tế tập thể được đặt vào vị trí quan trọng trong quá trình nâng năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương. Lào Cai đặt mục tiêu thành lập mới trên 10 hợp tác xã nông nghiệp, đồng thời công nhận mới 60 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Khi hợp tác xã hoạt động hiệu quả, nông dân có thêm kênh liên kết sản xuất, tiếp cận kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường, thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.
Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực mới cho phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tỉnh sẽ đẩy mạnh số hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng cơ sở dữ liệu số về sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, công nghệ hiện đại sẽ được ứng dụng trong giám sát tài nguyên rừng, đo đếm trữ lượng carbon và quản lý đất đai. Những nhiệm vụ này có ý nghĩa trực tiếp trong quản lý sản xuất, bảo vệ tài nguyên và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Đáng chú ý, Lào Cai đặt mục tiêu hoàn thành 50% việc xây dựng cơ sở dữ liệu bản đồ số hiện trạng và nguy cơ sạt lở, lũ quét, cùng công cụ lập phương án ứng phó khẩn cấp theo thời gian thực. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, đây là bước đi cần thiết nhằm nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, giảm thiểu thiệt hại cho sản xuất và đời sống người dân.
Công tác đào tạo nguồn nhân lực cũng được chú trọng thông qua các chương trình tập huấn, đào tạo nghề cho cán bộ quản lý, hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân. Tỉnh hướng tới xây dựng đội ngũ “nông dân số”, có kiến thức để tiếp cận kỹ thuật mới, vận hành quy trình sản xuất hiện đại và tham gia hiệu quả hơn vào các chuỗi giá trị nông nghiệp.
Bên cạnh đó, Lào Cai tiếp tục tăng cường liên kết vùng, hợp tác quốc tế, tận dụng lợi thế cửa khẩu và tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai - Côn Minh để thúc đẩy xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc và các thị trường quốc tế. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu mở rộng đầu ra cho nông sản hàng hóa, nhất là khi tỉnh đang đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.
Nguồn lực 3.561 tỷ đồng và kỳ vọng chuyển mình
Tổng nhu cầu vốn thực hiện Đề án năm 2026 là 3.561 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách trung ương hỗ trợ 1.508 tỷ đồng, ngân sách tỉnh Lào Cai bố trí 654 tỷ đồng và huy động từ các nguồn vốn hợp pháp khác 1.399 tỷ đồng. Cơ cấu nguồn vốn này cho thấy việc phát triển nông nghiệp, nông thôn không chỉ dựa vào ngân sách mà cần sự tham gia rộng rãi của nhiều nguồn lực xã hội.
Với hệ thống mục tiêu rõ ràng, nhóm giải pháp đồng bộ và quyết tâm chính trị cao, Đề án 09 mở ra kỳ vọng về một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ của khu vực nông thôn Lào Cai. Khi nguồn lực được khơi thông, cơ chế chính sách được triển khai hiệu quả và người dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình phát triển, nông thôn Lào Cai sẽ có thêm nền tảng để bứt phá theo hướng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.
