mắc ca Khun Há đang cho thấy triển vọng rõ nét trên vùng đất xã Khun Há, tỉnh Lai Châu, khi nhiều diện tích được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật đạt năng suất vượt trội, trung bình ước đạt 34kg quả/cây. Từ một cây trồng được kỳ vọng, mắc ca đang dần khẳng định vai trò trong việc mở ra hướng làm giàu bền vững cho nông dân địa phương.
Những kết quả bước đầu không chỉ thể hiện ở sản lượng, mà còn ở sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân. Khi cây trồng cho hiệu quả kinh tế rõ rệt, bà con có thêm động lực đầu tư chăm sóc, học kỹ thuật và tham gia vào định hướng xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, gắn với thu mua, chế biến.
Cây mắc ca Khun Há khẳng định vị thế trên đất Lai Châu
UBND xã Khun Há vừa tổ chức hội nghị đầu bờ nhằm đánh giá mô hình chăm sóc mắc ca và bàn định hướng phát triển vùng nguyên liệu năm 2026. Hội nghị thu hút đông đảo các hộ dân trồng mắc ca trên địa bàn tham gia, cùng sự quan tâm của các cơ quan chuyên môn, Hiệp hội Mắc ca Lai Châu và doanh nghiệp chế biến.
Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã tham quan thực tế mô hình trồng, chăm sóc mắc ca của gia đình ông Lò Văn Giọt, ở bản Đông Pao, xã Khun Há. Dưới tán cây xanh tốt, những chùm quả sai trĩu cho thấy hiệu quả của việc áp dụng đúng quy trình kỹ thuật trong chăm sóc. Hình ảnh vườn cây phát triển khỏe, cho quả đồng đều là minh chứng thuyết phục về tiềm năng của cây mắc ca trên đất Khun Há.
Không khí hội nghị tiếp tục sôi nổi tại Nhà văn hóa bản Bản Thẳm, xã Khun Há, khi các đại biểu và người dân cùng theo dõi phóng sự Mắc ca Khun Há – Hành trình kiến tạo vùng nguyên liệu bền vững. Từ những câu chuyện thực tế của bà con, có thể thấy khát vọng vươn lên làm giàu bằng nông nghiệp đang được đặt trên nền tảng cụ thể: cây trồng phù hợp, kỹ thuật đúng và có định hướng thị trường.
Gần 200ha mắc ca, sản lượng ước trên 260 tấn mỗi năm
Theo thông tin được đưa ra tại hội nghị, toàn xã Khun Há hiện có gần 200ha mắc ca. Trong đó, hơn 141ha đã bước vào thời kỳ kinh doanh, còn 59ha đang tiếp tục được chăm sóc. Diện tích mắc ca phân bố tại các bản Đông Pao, Chăn Nuôi, Thèn Thầu, Can Hồ... với cả hai hình thức trồng thuần và trồng xen.
Vùng mắc ca Khun Há hiện cho sản lượng ước đạt trên 260 tấn mỗi năm. Đây là con số đáng chú ý đối với một cây trồng lâu năm, bởi sản lượng ổn định là điều kiện quan trọng để hình thành vùng nguyên liệu phục vụ thu mua và chế biến. Khi quy mô sản xuất đủ lớn, người dân cũng có cơ sở để liên kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp, thay vì sản xuất manh mún, thiếu đầu ra.
Điểm đáng chú ý là năng suất bình quân có sự cải thiện rõ. Nếu năm 2025, năng suất mới dừng ở mức 20kg quả/cây thì đến năm 2026, con số này ước tính đạt khoảng 34kg quả/cây, tăng tới 14 kg/cây. Kết quả này cho thấy yếu tố kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và quản lý vườn cây có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất.
Hướng tới thêm 50ha vùng nguyên liệu tập trung
Trên cơ sở hiệu quả đã được ghi nhận, xã Khun Há đặt mục tiêu mở rộng thêm 50ha mắc ca tập trung tại các bản có điều kiện thuận lợi. Định hướng này cho thấy địa phương không chỉ nhìn cây mắc ca như một mô hình riêng lẻ, mà đang hướng tới phát triển thành vùng nguyên liệu có quy mô, có tổ chức và có khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Để mục tiêu này khả thi, hội nghị đã dành nhiều thời gian thảo luận về quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Đại diện các cơ quan chuyên môn của tỉnh, Hiệp hội Mắc ca Lai Châu, Công ty Cổ phần Nhà máy Chế biến mắc ca Liên Việt cùng các hộ dân đã trao đổi về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, yêu cầu thu mua, chế biến và định hướng phát triển bền vững.
Với người trồng, điều cần nhất không chỉ là cây giống hay diện tích mở rộng, mà là kỹ thuật đi kèm trong từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Nhiều hộ dân mong muốn tiếp tục được hỗ trợ theo cách cầm tay chỉ việc, giúp bà con nắm chắc quy trình, biết cách chăm sóc đúng thời điểm, xử lý sâu bệnh phù hợp và nâng cao chất lượng hạt.
Liên kết tiêu thụ để nông dân yên tâm bám vườn
Một nội dung được bà con đặc biệt quan tâm là liên kết tiêu thụ. Khi sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thị trường, nỗi lo được mùa mất giá luôn là rào cản đối với việc mở rộng diện tích. Vì vậy, sự tham gia của doanh nghiệp trong bao tiêu, thu mua ổn định có ý nghĩa quan trọng để người dân yên tâm đầu tư dài hạn cho vườn cây.
Đánh giá về hướng đi này, ông Lê Huy Chính - Chủ tịch UBND xã Khun Há khẳng định, mắc ca đang từng bước chứng minh vị thế của một cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Theo ông, để mắc ca thực sự trở thành cây xóa nghèo, làm giàu, cần sự đồng hành thường xuyên của các cơ quan chuyên môn của tỉnh, Hiệp hội Mắc ca và các doanh nghiệp.
Chủ tịch UBND xã Khun Há nhấn mạnh: Chúng tôi rất cần sự hỗ trợ liên tục về mặt kỹ thuật, hướng dẫn bà con sản xuất chuẩn quy trình để nâng cao chất lượng hạt. Đồng thời, mong muốn các doanh nghiệp tăng cường bao tiêu, thu mua sản phẩm ổn định. Có như vậy, bà con mới yên tâm mở rộng diện tích, đưa Khun Há trở thành vùng nguyên liệu mắc ca chất lượng, phát triển bền vững trong tương lai.
Từ thực tế sản xuất đến định hướng mở rộng, mắc ca Khun Há đang hội tụ nhiều điều kiện để trở thành vùng nguyên liệu có giá trị của địa phương. Khi kỹ thuật, tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ được triển khai đồng bộ, cây mắc ca không chỉ phủ xanh thêm nhiều bản làng, mà còn mở thêm cơ hội nâng cao thu nhập, giúp nông dân Khun Há làm giàu bền vững trên chính mảnh đất quê hương.
