Xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2026 được Bộ Nông nghiệp Mỹ, gọi tắt là USDA, dự báo đạt 8,1 triệu tấn, tăng 200.000 tấn so với dự báo trước. Điều chỉnh này phản ánh nhu cầu nhập khẩu vẫn ở mức cao tại các thị trường truyền thống, đặc biệt là Philippines và Trung Quốc.
Thông tin trên được nêu trong bản tin ngành hàng lúa gạo mới nhất của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường, thuộc Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Báo cáo tháng 7/2026 của USDA cho thấy bức tranh thương mại gạo khu vực tiếp tục chịu tác động mạnh từ nhu cầu lương thực, chính sách bình ổn giá và triển vọng sản xuất nội địa của các nước nhập khẩu lớn.
Dự báo xuất khẩu gạo Việt Nam tăng nhờ nhu cầu truyền thống
Theo USDA, triển vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2026 được nâng lên 8,1 triệu tấn, cao hơn 200.000 tấn so với mức dự báo trước đó. Cơ sở chính của điều chỉnh này là nhu cầu nhập khẩu tiếp tục duy trì ở mức cao tại các thị trường quen thuộc, trong đó Philippines và Trung Quốc giữ vai trò nổi bật.
Đối với Trung Quốc, USDA dự báo nước này nhập khẩu 3,9 triệu tấn gạo trong năm 2026, tăng 400.000 tấn so với dự báo cũ. Một phần nhu cầu tăng thêm được cho là dùng làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Đây là yếu tố đáng chú ý vì nhu cầu gạo tại Trung Quốc không chỉ gắn với tiêu dùng trực tiếp mà còn liên quan đến cân đối nguyên liệu trong ngành chăn nuôi.
Với Philippines, USDA giữ nguyên dự báo nhập khẩu ở mức 5,6 triệu tấn, tiếp tục là mức cao nhất từ trước đến nay. Trong nửa đầu năm 2026, nhu cầu từ Philippines và Trung Quốc vẫn được xem là nền tảng quan trọng cho triển vọng của ngành gạo Việt Nam, nhất là khi hai thị trường này chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu khách hàng.
Philippines nhập khẩu gạo ở mức cao kỷ lục
Theo Cục Công nghiệp Thực vật Philippines, gọi tắt là BPI, trong 6 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu gạo của nước này tăng 20% so với cùng kỳ. Việt Nam tiếp tục là nguồn cung nhập khẩu chính, cho thấy vị thế ổn định của gạo Việt tại thị trường có nhu cầu lớn hàng đầu khu vực.
Bản tin của Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, Philippines nhập khẩu 2,75 triệu tấn gạo. Con số này tăng khoảng 460.000 tấn so với mức 2,29 triệu tấn cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từng ghi nhận cho một kỳ nửa đầu năm, vượt kỷ lục 2,34 triệu tấn của năm 2024.
Theo Bộ Nông nghiệp Philippines, nhập khẩu tăng nhằm bổ sung nguồn cung trong nước trong bối cảnh sản xuất gạo chịu sức ép từ giá phân bón và nhiên liệu tăng, đồng thời đối mặt nguy cơ El Niño cực đoan vào cuối năm. Sản lượng gạo trong nước năm 2026 được dự báo có thể giảm xuống còn 18,6 triệu tấn, thấp hơn mục tiêu ban đầu 20,28 triệu tấn.
Bên cạnh bài toán nguồn cung, Philippines tiếp tục triển khai các biện pháp giảm lạm phát giá lương thực. Theo Cơ quan Thống kê Philippines, lạm phát gạo trong tháng 6/2026 giảm nhẹ xuống 15% từ mức 15,6% của tháng trước, trong khi lạm phát chung giảm từ 6,8% xuống 6,4%.
Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco Tiu Laurel cho rằng việc áp giá trần 50 PHP/kg, tương đương 0,81 USD/kg, đối với gạo nhập khẩu 5% tấm đã góp phần hạn chế đà tăng giá. Đề xuất gia hạn thêm 2 tháng đã được Hội đồng Điều phối giá quốc gia ủng hộ. Tuy vậy, Bộ Nông nghiệp Philippines cũng cho biết sẽ xem xét hạn chế nhập khẩu trước cao điểm thu hoạch mùa mưa vào tháng 9/2026 và chờ kết quả điều tra của Ủy ban Thuế quan về khả năng áp dụng biện pháp tự vệ đối với gạo nhập khẩu.
Thị trường quyết định đà xuất khẩu gạo của Việt Nam
Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 5,2 triệu tấn, tăng gần 10%. Philippines và Trung Quốc là hai thị trường chiếm thị phần lớn nhất, lần lượt ở mức 45% và 19,4%.
Cơ cấu này cho thấy vai trò rất lớn của các thị trường truyền thống đối với kết quả xuất khẩu gạo Việt Nam. Khi nhu cầu từ Philippines và Trung Quốc duy trì ở mức cao, doanh nghiệp trong nước có thêm cơ sở để giữ nhịp giao hàng. Ngược lại, những thay đổi về chính sách nhập khẩu, giá trần, biện pháp tự vệ hoặc thời điểm thu hoạch tại nước nhập khẩu đều có thể tác động đến đơn hàng và giá bán.
Trong bối cảnh đó, việc USDA nâng dự báo lên 8,1 triệu tấn không chỉ phản ánh triển vọng về sản lượng giao dịch, mà còn cho thấy gạo Việt Nam đang tiếp tục là nguồn cung quan trọng tại khu vực châu Á. Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào một số thị trường chủ lực cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát chính sách thương mại và diễn biến cung cầu từng thời điểm.
Giá gạo 5% tấm biến động trái chiều trong khu vực
Trong tuần từ 06/07/2026 - 10/07/2026, bản tin ghi nhận giá gạo 5% tấm của Thái Lan giảm, Ấn Độ tăng và Việt Nam được nêu là không đổi so với tuần trước. Diễn biến này cho thấy thị trường gạo khu vực chưa đồng nhất, do mỗi nước chịu tác động từ những yếu tố cung cầu và chính sách khác nhau.
Cụ thể, giá gạo 5% tấm của Thái Lan đạt 450 USD/tấn, giảm 15 USD/tấn so với tuần trước. Nguyên nhân được nêu là các đối tác Indonesia và Malaysia vẫn chưa đặt hàng số lượng lớn. Trong khi đó, giá gạo đồ 5% tấm của Ấn Độ đạt 343 USD/tấn, tăng 3 USD/tấn so với tuần trước, do Chính phủ nước này tăng giá sàn khiến giá gạo trong nước tăng lên.
Đối với Việt Nam, giá gạo 5% tấm đạt 450 USD/tấn. Phần diễn giải chi tiết của bản tin cho biết mức này tăng 35 USD/tấn so với tuần trước, với nguyên nhân đến từ việc nhu cầu từ đối tác lớn nhất là Philippines vẫn ở mức cao. Diễn biến giá tiếp tục là chỉ báo quan trọng cho doanh nghiệp, nông dân và các đơn vị thu mua trong việc cân đối kế hoạch sản xuất, ký kết và giao hàng.
Nhìn chung, triển vọng xuất khẩu gạo năm 2026 của Việt Nam đang được hỗ trợ bởi nhu cầu lớn từ Philippines và Trung Quốc, cùng kết quả giao hàng tích cực trong nửa đầu năm. Dù vậy, thị trường vẫn cần được theo dõi chặt chẽ vì chính sách nhập khẩu, lạm phát lương thực, thời tiết và giá gạo quốc tế có thể thay đổi nhanh, ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp giao dịch trong thời gian tới.
