dịch hại thanh long đang có nguy cơ gia tăng tại Đồng Tháp khi những đợt mưa kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh, côn trùng gây hại và cỏ dại phát triển. Với vùng chuyên canh gần 9.400ha, tập trung chủ yếu ở khu vực phía đông của tỉnh, việc phòng ngừa sớm có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo vệ năng suất, chất lượng trái và uy tín vùng nguyên liệu.
Đồng Tháp hiện là một trong những vùng sản xuất thanh long trọng điểm của ĐBSCL. Hằng năm, vùng chuyên canh này cung ứng gần 272.000 tấn trái cho thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần tạo sinh kế ổn định cho hàng nghìn hộ dân. Tuy nhiên, trong điều kiện mưa liên tiếp, áp lực sâu bệnh tăng nhanh, nhất là bệnh đốm nâu, bọ trĩ và cỏ dại. Nếu không phát hiện, xử lý kịp thời, các đối tượng này có thể làm giảm tỷ lệ đậu trái, ảnh hưởng đến mẫu mã, chất lượng và giá trị trái thanh long.
dịch hại thanh long tăng trong mùa mưa
Mùa mưa luôn là giai đoạn nhạy cảm đối với cây thanh long. Độ ẩm trong vườn cao, nước đọng kéo dài và tán cây kém thông thoáng là những yếu tố thuận lợi để nhiều loại nấm bệnh phát sinh. Bên cạnh đó, côn trùng gây hại cũng có điều kiện nhân mật số, trong khi cỏ dại phát triển mạnh, cạnh tranh dinh dưỡng và làm nơi trú ẩn cho sâu bệnh.
Tại xã Long Hưng, tỉnh Đồng Tháp, ông Lê Nhật Khang đang chăm sóc 1,5ha thanh long giai đoạn cho trái. Những ngày mưa liên tục, gia đình ông tăng tần suất thăm vườn để theo dõi tình hình sinh trưởng của cây và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Việc kiểm tra thường xuyên giúp nhà vườn xử lý ngay từ đầu, tránh để mầm bệnh lây lan rộng trong vườn.
Cùng với thăm vườn, ông Khang chủ động vệ sinh cành, tỉa bỏ những bộ phận bị nhiễm bệnh và khơi thông mương thoát nước nhằm hạn chế tình trạng ẩm độ kéo dài. Gia đình ông cũng ưu tiên áp dụng các biện pháp canh tác theo khuyến cáo của ngành chuyên môn để hạn chế sâu bệnh, giảm số lần sử dụng thuốc BVTV và giữ chất lượng trái trong giai đoạn thu hoạch.
Chủ động phòng ngừa để giảm thiệt hại
Theo ngành chuyên môn, thời tiết mùa mưa tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với cây thanh long, nên người trồng không nên chờ đến khi sâu bệnh xuất hiện trên diện rộng mới xử lý. Việc theo dõi vườn thường xuyên và áp dụng biện pháp phòng ngừa từ sớm sẽ giúp hạn chế thiệt hại, giảm chi phí xử lý khi dịch hại bùng phát và bảo vệ năng suất.
Ông Lê Hoàng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp cho biết, mùa mưa là điều kiện rất thuận lợi để nhiều loại nấm bệnh và côn trùng gây hại phát triển mạnh trên cây thanh long. Vì vậy, giải pháp hiệu quả hiện nay là tăng cường kiểm tra vườn định kỳ, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, cắt tỉa cành tạo độ thông thoáng, vệ sinh vườn, thu gom và tiêu hủy các bộ phận bị bệnh.
Để kiểm soát dịch hại thanh long trong điều kiện mưa nhiều, nhà vườn cũng cần quản lý cỏ dại và bảo đảm hệ thống thoát nước hoạt động tốt sau mỗi trận mưa. Đây là các việc làm tưởng chừng đơn giản nhưng có tác dụng lớn trong việc giảm độ ẩm, hạn chế nguồn bệnh và tạo môi trường thuận lợi hơn cho cây phục hồi.
Áp dụng IPM và sử dụng thuốc BVTV đúng nguyên tắc
Song song với các biện pháp vệ sinh đồng ruộng, ngành nông nghiệp khuyến cáo nhà vườn ưu tiên áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp, còn gọi là IPM. Cách làm này kết hợp hài hòa giữa biện pháp canh tác, biện pháp sinh học và hóa học, qua đó giảm áp lực sâu bệnh, giảm chi phí sản xuất và hạn chế tác động bất lợi đến môi trường.
Trong trường hợp phải sử dụng thuốc BVTV, nông dân cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc “5 đúng”, gồm đúng thuốc, đúng đối tượng dịch hại, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách sử dụng. Đồng thời, nhà vườn phải bảo đảm thời gian cách ly trước thu hoạch để sản phẩm đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, nhất là với các lô hàng phục vụ thị trường xuất khẩu.
Bên cạnh phòng trừ sâu bệnh, nhiều nhà vườn tại Đồng Tháp còn tăng cường sử dụng phân bón hợp lý, bổ sung dinh dưỡng cân đối để cây phục hồi tốt sau mưa. Khi cây khỏe, bộ cành thông thoáng và vườn thoát nước tốt, khả năng chống chịu với dịch hại thanh long cũng được cải thiện, góp phần giúp trái đạt chất lượng ổn định hơn.
Giữ uy tín vùng trồng phục vụ xuất khẩu
Việc chủ động phòng trừ sâu bệnh không chỉ giúp người trồng thanh long giảm thiểu rủi ro, bảo vệ năng suất và chất lượng trái, mà còn góp phần duy trì uy tín vùng nguyên liệu. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng khi các thị trường xuất khẩu đặt ra yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, hiện toàn tỉnh có hơn 2.300ha thanh long đạt các chứng nhận GAP. Địa phương cũng đã được cấp 33 mã số vùng trồng thanh long xuất khẩu sang Trung Quốc với diện tích 5.493ha và 92 mã số vùng trồng xuất khẩu sang các thị trường Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Australia với tổng diện tích 1.271ha.
Trong bối cảnh mưa kéo dài còn có thể tiếp diễn, kiểm soát dịch hại thanh long cần được xem là nhiệm vụ thường xuyên của từng nhà vườn và cả vùng sản xuất. Sự chủ động từ khâu thăm vườn, thoát nước, tỉa cành, bón phân cân đối đến sử dụng thuốc đúng nguyên tắc sẽ giúp Đồng Tháp bảo vệ vùng thanh long trọng điểm của ĐBSCL, duy trì sản lượng và đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường.
