Hội Nông dân tỉnh Lào Cai vừa phối hợp với Hội Nông dân xã Bát Xát và các đơn vị liên quan tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật lâm sinh, nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến cây nông dược bản địa dưới tán rừng. Hoạt động được gắn với mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, quản lý rừng bền vững và phát triển sinh kế dựa vào tài nguyên bản địa.
Lớp tập huấn diễn ra trong bối cảnh nhiều địa phương miền núi có tiềm năng phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, nhưng việc khai thác, bảo tồn và sản xuất cần được hướng dẫn bài bản. Với xã Bát Xát, việc trang bị kiến thức cho hội viên nông dân và người dân không chỉ phục vụ sản xuất, mà còn góp phần nâng cao ý thức giữ rừng, bảo vệ nguồn gen cây thuốc và phát huy tri thức bản địa.
Nhiều đơn vị tham gia, hơn 70 người dân được tập huấn
Tham gia chương trình có đại diện Hội Nông dân tỉnh Lào Cai, Hội Nông dân xã Bát Xát, Hạt Kiểm lâm khu vực Bát Xát, Ban Quản lý rừng phòng hộ khu vực Bát Xát, Phòng Kinh tế xã Bát Xát, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam, nhóm chuyên gia tư vấn, cán bộ Ban Quản lý dự án “Nâng cao năng lực cho cộng đồng phụ nữ người Dao Đỏ”, cùng các ban, ngành, đoàn thể và hơn 70 người dân thôn Tả Ngảo.
Sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức cho thấy lớp tập huấn không chỉ dừng ở nội dung kỹ thuật canh tác. Chương trình còn kết nối giữa quản lý rừng, phát triển cộng đồng, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và hỗ trợ người dân xây dựng sinh kế phù hợp với điều kiện địa phương.
Trong 4 ngày tập huấn, các học viên được tiếp cận hệ thống kiến thức và kỹ năng liên quan trực tiếp đến quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng. Đây là nền tảng quan trọng để người dân hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa phát triển cây nông dược bản địa với yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái rừng.
Trang bị kỹ thuật lâm sinh và nhân giống cây thuốc
Nội dung chương trình tập trung vào các biện pháp kỹ thuật lâm sinh trong quản lý tài nguyên rừng có sự tham gia của cộng đồng. Cách tiếp cận này giúp người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ, chăm sóc và phát triển rừng tại nơi mình sinh sống.
Các chuyên gia hướng dẫn kỹ thuật nhân giống một số loài cây thuốc nhằm phát triển nguồn dược liệu bền vững. Việc nắm được quy trình nhân giống có ý nghĩa thiết thực, bởi người dân có thể chủ động hơn về nguồn cây giống, hạn chế phụ thuộc vào khai thác tự nhiên và góp phần lưu giữ các nguồn gen quý của địa phương.
Một nội dung đáng chú ý khác là xây dựng và vận hành vườn ươm giống theo mô hình cộng đồng. Mô hình này phù hợp với định hướng cùng quản lý, cùng chia sẻ kinh nghiệm và cùng phát triển nguồn giống cây nông dược bản địa, tạo tiền đề cho sản xuất ổn định hơn trong cộng đồng dân cư.
Phát triển cây nông dược dưới tán rừng gắn với bảo tồn
Bên cạnh nội dung lâm sinh và nhân giống, người dân còn được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến cây nông dược bản địa dưới tán rừng. Đây là nhóm kiến thức có tính ứng dụng cao, giúp bà con lựa chọn phương pháp sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu và thổ nhưỡng tại địa phương.
Phát triển cây dược liệu dưới tán rừng nếu được thực hiện đúng kỹ thuật có thể tạo thêm nguồn thu cho người dân, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực đến rừng. Thay vì khai thác tự phát, người dân được định hướng canh tác, thu hái và sơ chế theo hướng gìn giữ nguồn cây, duy trì khả năng tái sinh và bảo vệ môi trường sinh thái.
Những kiến thức được truyền đạt tại lớp tập huấn vì vậy có ý nghĩa thiết thực đối với cả sản xuất và bảo tồn. Người dân có thêm công cụ để khai thác hiệu quả tiềm năng cây dược liệu, trong khi địa phương có thêm cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý rừng, bảo vệ đa dạng sinh học và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên.
Hỗ trợ cộng đồng phụ nữ Dao Đỏ phát huy tri thức bản địa
Chương trình đặc biệt hướng tới hỗ trợ cộng đồng phụ nữ người Dao Đỏ tại thôn Tả Ngảo phát huy lợi thế về nguồn cây dược liệu bản địa. Từ các kiến thức được tập huấn, cộng đồng có thể từng bước hình thành các mô hình sản xuất gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế hộ gia đình.
Chị Lò Thị Hoa, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai, chia sẻ rằng khi tham gia lớp tập huấn, bà con được các chuyên gia hướng dẫn nhận diện nhiều loại cây dược liệu, thảo dược quý cần được bảo tồn và phát triển. Người dân cũng được trang bị kiến thức về kỹ thuật nhân giống, chăm sóc các loại cây thuốc bản địa, qua đó góp phần lưu giữ nguồn gen quý của địa phương.
Theo chị Lò Thị Hoa, lớp tập huấn còn định hướng thành lập các tổ, nhóm thuốc cổ truyền trong cộng đồng để người dân cùng nhau bảo tồn, trao đổi kinh nghiệm và phát huy giá trị của các bài thuốc dân gian, tránh nguy cơ mai một theo thời gian. Đây là hướng đi phù hợp với những cộng đồng còn lưu giữ nhiều tri thức bản địa về cây thuốc và chăm sóc sức khỏe truyền thống.
Lớp tập huấn tại xã Bát Xát là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng cho cán bộ, hội viên nông dân và người dân trong bảo vệ, phát triển rừng. Qua đó, chương trình góp phần bảo tồn nguồn gen các loài cây dược liệu quý, thúc đẩy các mô hình sinh kế bền vững dựa vào rừng, tạo thêm cơ hội tăng thu nhập và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn xã Bát Xát.
